შესვლა
რეგისტრაცია
რეკლამა

ცირკში (ნაწილი პირველი სრულად)


28-01-2019, 19:23
ავტორი lukakhati
ნანახია 528

ცირკში (ნაწილი პირველი სრულად)

ცირკში
ნაწილი პირველი
მართა
ორი წლის წინ, როდესაც ამ ქალაქში პირველად ჩამოვედი ძალიან მომინდა ამ ქუჩებში დავკარგულიყავი. ხშირადაც ვიკარგებოდი კიდეც - ყოველი აგურით აშენებული, მაღალი შენობა ერთმანეთს ჰგავს - დაუსრულებელ დერეფანს ქმნის. შუა საუკუნეებს მახსენებს. ყოველ შემთხვევაში მე ასე ვფიქრობ. მიზიდავდნენ გახუნებული, ფერდაკარგული კედლები, რკინის, დაჟანგულ ჯაჭვზე ჩამოკიდებული ლამპიონები, საღებავგადასული კარ-ფანჯრები. არ მინდოდა წარმომედგინა, თუ როგორი იყო აქაურობა წლების წინ. მე ეს ადგილი ასეთი შევიყვარე.
შეიძლება ძველმოდურიც ვარ. ალბათ, ასაკის ბრალია. აგვისტოს ოცადაცამეტი წელი შემისრულდა. ვერ აღვწერ, თუ როგორ ვგრძნობ თავს - მოხუცად თუ ბავშვად, მაგრამ ერთი ზუსტად ვიცი - ხის ტოტს ფოთოლი მოწყდა, კლდის პირას ამოსულ ხის ტოტს, დაუნდობელ ქარს გაყვა, ლურჯი ზღვის გაღმა, ჰორიზონს გაცდა და დაჭკნა.
ახლა, აქ გაუჩინარების აღარ მეშინია და სწორედ ეს მაშფოთებს. ერთი ქუჩა განსაკუთრებით მიზიდავს. იქ ყოველთვის სიმშვიდეა. ერთ-ერთი ხავსით დაფარული კედლის გაყოლებაზე ტალახიანი, მოძველებულ სარკე იმალება. ყოველი ჩამოსვლისას ვპოულობ. ვცდილობ გავწმინდო. შემდეგ კი ვუყურებ საკუთარ თავს და ეს ის ერთადერთი წუთია, როდესაც უფლება მაქვს აღვიქვა არსებობა. დავაკვირდე ჩემს სახეს, ვკითხო ჩემს თავს - შევიცვალე თუ არა ამ ერთი წლის შემდეგ?
…ხვალ, როგორც კი დავისვენებ მის საპოვნელად წავალ, თუმცა არ ვიცი ამჯერად რას ვნახავ და მეშინია, საკუთარ თავთან მარტო დარჩენის ძალიან მეშინია.
მატარებელი საზღვარს მიუახლოვდა. იმედი მაქვს, შეეშვებიან მგზავრების განუწყვეტელ ჩხრეკას, ხალხის გამძლეობაზე თამაშს. ნეტავ, თვითონ მაინც თუ იციან რას ეძებენ ან იქნებ უბრალოდ უნდათ რაიმე საპოვნელი ჰქონდეთ.
აქ ყოველი წლის დეკემბერს ჩამოვდივართ - ზამთარი არ იგრძნობა, არ ცივა, არ თოვს. სულ უფროდაუფრო ცოტანი, უფროდაუფრო დამძიმებულნი, მაგრამ მე მუდამ ვბრუნდები. ხო, ერთი მეგზური მყავს - ურიელი. შავი, ბებერი ჩემს მსგავსად გაჭაღარავებული კატა.
მშვიდად სძინავს, მგზავრობა არ უყვარს. მატარებლის დაძვრამდე ჩემს კალთაში მოკალათებული ნებივრობს.
რამდენიმე თვის წინ მოვიშინაურე. გამოსვლის დასრულების შემდეგ ერთ-ერთ კარავთან ვიპოვე. არავინ მიჯერებს, მაგრამ შესასვლელში იჯდა და უყურებდა- ძველი კეთილდღეობის ნარჩენებს თვალს მდუმარედ ადევნებდა. წესით, უნდა გამეგდო, მაგრამ ამის მაგივრად გვერდით მივუჯექი. ცვრიანი ბალახიდან მსახიობების ყურება სულ სხვა შეგრძნება ყოფილა. ჩვენ გვესმოდა ერთმანეთის, მე ვფიქრობდი იმას, რაც მას უნდა ეფიქრა და ის გრძნობდა იმას, რაც მე უნდა მეგრძნო. ორივეს გვქონდა ის, რაც მეორეს აკლდა.
ამ საღამოს შემდეგ განუყრელები ვართ.
მატარებელი ჩერდება. სადგური ცარიელია. არც ერთი გამცილებელი, არც ერთი დამხვედრი, მხოლოდ
- სახე დამალული აქვს, თვალები ცარიელი, იარაღი არ აქვს, მხოლოდ ყუთი, მუდამ ცარიელი, არ იცის ვის რა ჩამოართვას, სიცარიელე რითი შეავსოს.
გასვლამდე უნდა შემამოწმონ :
-საღამო მშვიდობის.
-მოგესალმებით.
-რისთვის ჩამოხვედით?
-ცირკის დასის წევრი ვარ.
-ნებართვა მაჩვენეთ.
…თხელ ფურცელს ვუწოდებ. რამდენიმე წუთი კითხულობს. სულ ხუთიოდე წინადადება წერია. არ ვიცი, რატომ, მაგრამ ვნერვიულობ.
ფურცელს ატრიალებს, ათვალირებეს.
მაინტერესებს რაზე ფიქრობს. ყოველ წელს ახალი დაცვის წევრი მხვდება და ამ კითხვაზე პასუხს ვერასდროს ვიგებ. ვერ ვბედავ ვკითხო. ნეტავ მომავალ წელს კვლავ დამხვდეს. ახალგაზრდაა, ჩემზე ასე ათი წლით უმცროსი. სადგურის შესასვლელთან ზის. ზევიდან ვუყურებ.
ფურცლის დათვალიერებას ეშვება. ბეჭედს ამოწმებს.
მარცხენა მხარზე ქალაქის გერბი ახატია. შავ ფონზე გამოსახული სამი მთვარე. გარშემო ნამგალი, შუაში-სავსე. ყოველ მთვარეს საკუთარი ამბავი აქვს. აქ რომ პირველად ჩამოვედით, მაშინ მიამბეს. აღარ მახსოვს.
-ყველაფერი წესრიგშია.
…ფურცელს მიბრუნებს.
-კატა თქვენია?
-დიახ.
-რა ქვია.
-ურიელი.
-ლამაზი სახელია.
-უცხო.
-რამდენი დღე რჩებით?
-ხუთი დღე.
-სასიამოვნო დროს გისურვებთ.
-მადლობელი ვარ.
ხელით შესასვლელისაკენ მიმანიშნებს, თითქოს აქ პირველად ვიყო. გასასვლელში დასის სხვა წევრებს ველოდები. სულ შვიდნი დავრჩით. მე ყველაზე პატარა ვარ.
ურიელი იღვიძებს. თამაში უნდა. აქ არ შეიძლება. შავ ლაბადაში ვმალავ. ცოტა უნდა მოითმინოს. მალე სასტუმროში წავალთ. იმედია აივანი იქნება. მოწევა მინდა. ხშირად არ ვეწევი. მხოლოდ ღამით. მიყვარს, როდესაც კვამლი აივნიდან ზევით ადის, შორიდან ურიელი მიყურებს. სიბნელეში დაკარგული ნაპეწკალს მის მწვანე თვალებში ვხედავ - მწვანე მდელოზე მოკიდებულ ხანძარს, გახუნებულ, სიცოცხლეწართმეულ ბალახს.
ეს ყველაფერი უკან დარჩა. მე სიცარიელეში ვარ. მხოლოდ ვუყურებ. ვერ ვუახლოვდები. უკუნი არ მიშვებს. ღამე ბნელია. წარსულს მახსენებს. მდელოდან წამოსული ალი სურათს ედება. მოგონებებს წვავს. მორიგ ნაფაზს ვარტყამ. ნიკოტინი მაბრუებს. ფერფლი ქრება. ყველაფერი იკარგება.
-მართა, რაზე ფიქრობ?
-ბათე. გავერთე.
-განსაკუთრებით, გიზიდავს აქაურობა.
ბალთაზარი ჩვენი გამაერთიანებელია. ჩემზე რამდენიმე წლით უფროსია. მეგობრები ბათეს ვეძახით. ის ვერ ხედავს, მაგრამ დაბერდა. გაჭაღარავდა. სადმე სარკეს თუ გადაეყრება გაუკვირდება. წვერი გასაპარსი აქვს, მაგრამ ღიმილი ძველებურად ცოცხალი. მას სჯერა ჩვენი.
-იმედია, ამინდი ხელს შეგვიწყობს.
-მოღრუბლულია. აქ ყოველთვის წვიმს.
-ისე ლაპრაკობ თითქოს აქედან არც არასდროს წასულხარ.
-არ არის გამორიცხული ასეც იყოს.
...მიახლოვდება. ურიელს ეფერება. კატა ურჩობს. არ უყვარს, როდესაც სხვა ეხება. მიხარია. ის მხოლოდ ჩემია. მე ვუყვარვარ. ვიღაცას ვუყვარვარ.
-მართა, თუ გინდა დარჩი.
-არ მინდა.
-ჩვენ მოხეტიალები ვართ - ურიელს თავს ანებებს, თვალებში მიყურებს, მაგრამ არ მისმენს. - სახლი არ გვაქვს. შენ აქაურობა გიყვარს. შეგიძლია დარჩე. ეს დაიმსახურე - ჭრელი თვალები აქვს- გულწრფელად მეუბნება, მაგრამ უნდა უარი ვუთხრა. კვლავ შევახსენო, რომ ცირკისთვის ვცხოვრობ. ხანდახან ეჭვი ეპარება. იღლება და სჭირდება ადამიანი, რომელიც დაეხმარება. ეტყვის, რომ ყველაფერი გამოვა, რომ ერთად ყველაფერს შევძლებთ.
...ჩემს პასუხს ელოდება. იცის, რომ შემიძლია დავთანხმდე. აქ დავრჩე. ბოლო დროს შეეჩვია. ყოველ ქალაქში ჩვენგან ერთ-ერთს ეკითხება. ბევრი დათანხმდა, ამიტომ დავრჩით შვიდნი.
კითხვა ტერორია, მაგრამ ვნებას აღძრავს. გსურს დათანმდე, მაგრამ გეშინია. ეს ტრაგედიაა, რომელშიც ვცხოვრობთ. ეროსი და თანატოსი - ასე ქვია. ადრე ბევრი მასწავლეს, მაგრამ ეს ერთადერთი მახსოვს.
მე უარს ვეტყვი. არ ვუღალატებ, მაგრამ იქნებ უნდა რომ დავთანხმდე? შეიძლება ხელის ჩაქნევაც უნდა. ხანდახან იქნებ კარავში ჩუმად ქვითინებს. საკუთარ თავს ადანაშაულებს, მაგრამ მე არსად წავალ. იმის მიუხედავად, რომ წლები გადის. არაფერი იცვლება. ისევ აქ დავბრუნდით. მორიგ წრეს გავყევით. აქაურობა საწყისი წერტილია. კიდევ ოთხი სეზონი გასულა. დროის სვლას ვერ ვამჩნევ, მაგრამ ურიელზე ვნერვიულობ. არ ვიცი, რამდენი წლის არის. მეშინია მის გარეშე დარჩენის. სიკვდილი მაშინ არის უფრო საზარელი, როდესაც მოულოდნელად მოდის. ამაში საბოლოოდ დავრწმუნდი.
-არა, ბათე. ჩემი ადგილი ცირკშია. თქვენთან ერთად. შენთან ერთად - შევეცადე გამეღიმა, მაგრამ ვერ დავარწმუნე. ძალიან დავიღალე. სასტუმრო ოთახზე ვფიქრობ, აივანზე მოწევაზე.
...ამოისუნქა:
-მიხარია ამის გაგონება.
-შემიძლია წავიდე?
- ძალიან დაღლილი ჩანხარ.
-მაპატიე, დანარჩენების ლოდინი აღარ შემიძლია.
-აბა მარტო არასდროს დაგტოვებო?
-უბრალოდ დაგამშვიდე.
-იპოვი სასტუმროს?
...პასუხი არ გამიცია. ზურგი შევაქციე. გონებაში სცენა დავხატე. წამით ნამდვილ მსახიობად ვიგრძენი თავი.
...თვითონაც იცის, რომ ვიპოვი. ისიც იცის, რომ ამ ქალაქს ძალიან კარგად ვიცნობ და ეს აშინებს.
საღამო ღრუბლიანია. ჰაერი-ლმობიერი, ქუჩები-გადატვირთული. ხალხი ორ მწკრივად მოძრაობს. ნელა, მოთმინებით. ყველა მუქი ფერითაა შემოსილი. ამინდს უხდება. სერიოზული იერი აქვთ. თითქოს რაღაცაზე ფიქრობენ. ეს ილუზიაა, მათი გამოხედვა კი არაფრისმთქმელი.
წინ იყურებიან, მაგრამ გზას არ უყურებენ. ერთმანეთს მიჰყვებიან. გვერდი-გვერდ ჩამწკრივებულ სახლებში.
მეც ბრბოს მივყვები.ალბათ, აღარ ვჩანვარ.
...ურიელს თავზე ვეფერები . ვცდილობ დავმალო - არავის ყურადღება მივიპყრო. მას ესმის ჩემი გულისთქმა. მემორჩილება. ჩუმად იმალება. არ მოძრაობს. საფრთხეს გრძნობს. აქ მხოლოდ ის გრძნობს.”
***
სასტუმრო სადგურიდან რამდენიმე უბნის მოშორებით აღმოჩნდა. მიყვარს საღამოს სეირნობა, მაგრამ დღეს დავიღალე. მშვიდი ადგილია და ეს მაღიზიანებს. არც ერთი ხმა, არც ერთი სინართლე, თითქოს ყველანაირი სუნიც გაქრა. ყველაფერი ერთია. ხანდახან მენატრება - ვნებათაღელვა., დაუსრულებელი გრძნობები. ფერადი კედლები, აჟიტირებული ხალხი...
ნეტავ ყველაფერი ძველებურად იყოს. მთვარემ გამოანათა.
ალბათ, მსახიობობა სწორედ ამიტომ გადავწყვიტე - ოდესღაც შემეძლო ჩემი უშრეტი წარმოსახვის წყალობით ყოველი დღე სცენარად გადამექცია.
...ეს ყველაფერი დაიკარგა. წლებთან ერთად, ამოვარდნილ ჭექაში, შორიდან ჩამოწოლილ ღრუბელში. გაქრა მაშინ, როდესაც მართლა დაემსგავსა წარმოსახვა რეალობას. დღესაც ქროდა ქუჩაში ქარი, მაგრამ გაუფურებულ მგზავრებში შერეულის თმაზე აღარ მეალერსებოდა. ის ჩემამდე ვერ აღწევდა .მივიწევდი წინ - მშვიდად, თავჩაღუნული. არ ვნერვიულობდი, არც ვფიქრობდი უბრალოდ სასტუმროსაკენ მივაბიჯებდი.
ერთ დღეს ავიკვიატე აზრი, რომ ჩემი ცხოვრების ყველაზე დიდი ოცნება სიმშვიდე იყო. შემდეგ მივხვდი, რომ ვცდებოდი და, როდესაც ეს სიმშვიდე დაემსგავსა სიცარიელეს, გავაცნობიერე, რომ ქაოტური ადამიანი ვარ და არ არსებობს გამართლებული ფასი, რომელსაც სიმშვიდის სანაცვლოდ გადავიხდი.
...ღამის სამი საათია. ყველას სძინავს. ურიელი მოწყენილია. პატარა ვერანდის მოაჯირზე მოკალათდა და ქალაქს დაჰყურებს. ნეტავ, რას ეძებს ან ხედავს თუ არა საერთოდ რაიმეს? ამ თვეების განმავლობაში დავრწმუნდი, -ურიელი ჩემზე ცხოველურად აღიქვამს სამყაროს, ამიტომ არ ვაწუხებ. ფიქრში ხელს არ ვუშლი. კი, ის ფიქრობს. შეიძლება ჩემზე, შეიძლება წარსულზე. ნეტავ მას ახსოვს საკუთარი წარსული? როგორ მინდა ლაპარაკი შეეძლოს, მაგრამ მას ჩემი ენა არ ესმის - არც მე მისი. მისი ფიქრები მესმის ან არ ვიცი - შეიძლება ეს ტყუილიც მე გამოვიგონე.
ბალთაზარმა დამშვიდობებამდე რამდენიმე ფურცელი გადმომცა. გაყვითლებული, ჟანგის ფერი. მხოლოდ ასეთ ფურცლებზე წერს. შთაგონებს აძლევს.
საინტერესოა რას ვდგამთ ამ დღეებში.
ვკითხულობ და მჯერა. ყოველი სიტყვა ნამდვილია, მაგრამ გულიც მწყდება - ვიცი, რომ ეს არ არის ის, რის დაწერაზეც ბათე ოცნებობდა მაშინ, როდესაც ჯერ კიდევ ჭეშმარიტ ხელოვნებაზე ღაღადებდა. ხო, მე და ბალთაზარმა ერთმანეთი ჯერ კიდევ ძალიან დიდი ხნის წინ გავიცანით.
...რომ მახსენდება მეცინება. მოგონებები დალაქავდნენ. თითქოს შორიდან, ტალახიანი მინის მეორე მხრიდან ვიყურები. სახეებს ვერ ვარჩევ, მაგრამ სილუეტებს ვცნობ. რამდენიმე წამი მჭირდება რომ მოქმედება აღვიდგინო. მიჭირს, მაგრამ რაღაც თავს მახსენებს. ეს გრძნობაა, რომელიც წარსულსა და აწმყოს აკავშირებს. ყოველი განცდა, ყოველი ფიქრი. ჩემამდე მოდიან. მათ ვერ ვეწევი, მაგრა მინდა. მათ გზას გაყოლა ძალიან მინდა.
ხო, ნელ-ნელა მახსენდება :
ახალბედა ვიყავი. თეატრში პირველი გამოსვლის წინ ძალიან ვღელავდი. მინდოდა ყველაფერი უნაკლოდ გამომსვლოდა. ჩუმად რეპლიკებს ვიმეორებდი, გახშირებულად ვსუნთქავდი. გამოუცდელი ვიყავი, მაგრამ ამპარტავანი. გამიმართლა და მოვალეობა დამეკისრა. ყველაზე მეტად საკუთარი დედის ნახვა არ მინდოდა. მის თვალებში ჩემი შეშინებული ანარეკლის დანახვის. მეშინოდა მისი ყოველი ჟესტის, უდროო თვალის დახამხამების, შეფასების, დაკრული ტაშის. ნეტავ რას იტყოდა დედა ახლა ჩვენი ცირკის გამოსვლა რომ ენახა?
სწორედ ამ დღეს შევხვდი ჯერ კიდევ პატარა ბათეს. მაშინ არც წვერი ჰქონდა მოშვებული და არც ჭაღარა ერია თმაში. მწერლობაზე ოცნებობდა. საკუთარ თავს ხელოვნებას უძღვნიდა. დღესა და ღამეს თეატრის მართველობისა და ცენზორების ლანძღვა-გინებაში ატარებდა. სწორედ თავისი უკმაყოფილო მზერით მიიპყრო ჩემი ყურადღება ეპილოგის შემდეგ.
მიჭირს გავიხსენო ჩემი სახე, მაგრამ მისი კარგად მახსოვს. ყოველთვის, როდესაც ვუყურებ მის სახეზე ძველ, ჯერ კიდევ დაუმჭკნარ ნაკვთებს ვეძებ. ასე ვახერხებ მისი აჩრდილის შენარჩუნებას. ხავსივით ვეჭიდები.
ერთმანეთს ადვილად გავუგეთ. საერთო მიზანი გვქონდა- გვემსახურა ხელოვნებისათვის. ღრმად გვწამდა, რომ სწორედ ამისათვის ვიყავით შექმნილები. სხვადასხვა გზები ავირჩიეთ, მაგრამ ორივეს ერთი ბოლო გვქონია, თუმცა მაშინ ეს ყველაფერი არ ვიცოდით.
ბათე ჰგავდა ნაკვერჩხალს, მასთან საუბარი ყოველთვის მსიამოვნებდა. ნელ-ნელა კოცონი ინთებოდა. ახლაც, ძალიან მიყვარს, მაგრამ ხასიათი გაურთულდა - ჩაკეტილი გახდა, კალამს ხელს არ უშვებს. მუდმივად წერს - უკმაყოფილოა, ფურცლებს ხევს. ვიცი, რომ გული წყდება. ნაგლეჯებს დიდხანს უყურებს, მაგრამ რამდენიმე წამში კვლავ აგრძელებს.
...მისი გულიც იგლიჯება. მე კი მეტირება. ყველას ინახავდა. დიდ ყუთში ალაგებდა. ვერც ერთს ელეოდა. ხშირად ვეხუმრებოდი, რომ მალე ადგილი აღარ ეყოფოდა. ახლა, თავისუფლად ანადგურებს, მაგრამ თვითონაც ნადგურდება. ზუსტად ვიცი, მაგრამ ხანდახან მგონია, რომ ბევრ რამეს თავის დასამშვიდებლად ვიგონებ და ამით კავშირს ვქმნი.
იქნებ ძველი ყველამ დიდი ხნის წინ გაუშვა და მხოლოდ მე არ ვნებდები. ამას ვერ დავიჯერებ. ჩვენი ცირკიც კავშირია - უკან დასაბრუნებელი გზა. თუ მათ წარსული გაუშვეს, ესე იგი ჩვენს მიზანს უღალატებს. ბევრი წავიდა, მაგრამ ჩვენ ისევ აქ ვართ, ერთი წლის შემდეგ ამ ქალაქში დავბრუნდით. შეიძლება ცოტანი, მაგრამ უტეხნი.
...ხო, ხანდახან ძალიან მინდა მასთან მივიდე და გავამხნევო, მაგრამ შესაფერის წინადადებებს ვერასდროს ვპოულობ. როდესაც მის ნაწერს ვკითხულობ სიტყვებს ვინიშნავ. პატარა, წიგნაკში ვიწერ. მეშინია, რომ მათი მნიშვნელობა დამავიწყდება. ოდესმე შევძლებ ამ სიტყვებით ყველაფერი ვუთხრა.
ჩვენი გაცნობიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, ბალთაზარმა გამიმხილა საკუთარი ოცნებები. მისი მშურდა. უფროსწორად მისი უდარდელობის.
ხანდახან თავს დამნაშავედ ვგრძნობ. მიფიქრია, რომ ეს ყველაფერი ჩემი ბრალია. ჩემმა ფიქრებმა კედლები გაარღვიეს. ყველაფერი გაანადგურეს.
რატომ მოდიან ეს ფიქრები? ისინი ბოროტების არსებობაში მარწმუნებენ. შეგრძნება მაქვს, რომ ვიღაც ჩემს მაგივრად ფიქრობს. ის, ვისაც ვერ ვებრძვი. შური მერევა და მასთან ერთად ვიძირები.
ხო, შური შვიდი მომაკვდინებელი ცოდვიდან ერთ-ერთია, მაგრამ თავს ვერ ვერევი. მშურს, ყველა უდარდელი ადამიანის დღემდე ძალიან მშურს.
***
კვირა ერთადერთი დღეა, როდესაც ყველას შეუძლია აკეთოს ის,რაც ენატრება. დილის რვა საათზე ქუჩიდან შემომავალმა ხმაურმა გამაღვიძა. არ გავბრაზებულვარ. რამდენიმე წამი ვუყურებდი აივნის ღია კარს, ვუყურადებდი შემოჭრილ ხმებს, ცოცხალ ქაოტურ ბგერებს, არშემდგარ სიმფონიებს, ურიელის უკმაყოფილო მზერას, რომელმაც კარგ გუნებაზე დამაყენა. არ უყვარს, როდესაც აღვიძებენ მე კი წამით წარსულში დავბრუნდი. თითქოს ისევ სახლში გავიღვიძე, შორს მატარებლის ლიანდაგს უკან დარჩენილ სახლში.
სწორედ ეს იყო ის, რაც ყველაზე მეტად მაკლდა.
...ქალაქი სხვა დღეებთამ შედარებით ცარიელია. ქუჩაში ბაზრობა გაიშალა. ყველას საკუთარი საქონელი გამოაქვს, გამვლელებს ესალმებიან, არა საბრალო თვალებით, რომლებიც ევედრებიან რაიმე შეიძინონ, არამედ აღტაცებული მზერით. გულს ითქვამენ. სხვადასხვა ნივთის ამბავს ყვებიან.
კვირას მხოლოდ ის გამოდის გარეთ, ვისაც ნაპერკალი შერჩა.დღეს სახლში არც მე გავჩერდები. მთელი დღე ქალაქში ვიბოდიალებ, ყველა მოყოლილ ამბავს მოვუსმენ, ყოველის მონატრებას შევაგროვებ.
სასტუმროს კარის წინ რამდენიმე დახლია გაშლილი. ასე ჩემზე ათი წლით უფროსი ქალი, დამტვერილ, დაჟანგულ ვერცხლის ჭიქებს აპრიალებს. შვილს ესაუბრება იმ დღეებზე, როდესაც ამ ჭიქებიდან სასმელი რაიმე ამბის აღსანიშნავად შეუსვამთ. გავლისას გავიგონე, თურმე ასეთი წესი ჰქონიათ - მათ მხოლოდ განსაკუთრებული შემთხვევისათის იყენებდნენ. მეღიმება.შვილი გაკვირვებული ეკითხება მართლა სურს თუ არა მათი გაყიდვა. პასუხს აღარ დავლოდებივარ. ისედაც ვიცოდი რატომ. მას სწამდა, რომ ეს ვერცხლის ჭიქა სიხარულს ახალი პატრონის სახლშიც მიიტანდა. ასე გაუზიარებდა მას იმას, რაც ყველაზე მეტად აკლდა.
ქუჩის ბოლოს კუთხეში ჩემი ყურადღება მოკლე, ხუჭუჭა, ალისფერთმიანმა გოგომ მიიქცია.
თექვმეტი-ჩვიდმეტი წლის იქნებოდა. ფართოდ გაშლილ პლედზე იჯდა. მისი ცოცხალი ფერები საოცრად ერწყმოდა მის გრძელ, სხვადასხვა ორნამენტით შეკაზმულ კაბას. წინ კარტი, რამდენიმე პატარა, ფერადი,გამჭვირვალე მინის ბურთულა და სამი ამოტრიალებული თასი ედო.
-დღე მშვიდობის.
-მოგესალმებით - ღიმილით შემომეგება.
-საინტერესო გარეგნობა გაქვთ.
-თქვენც. რით შემიძლია დაგეხმაროთ.
-მკითხაობთ?
-კი, ვმკითხაობ. ოღონდ მომავალს ვერ ვხედავ.
-წარსულს?
-ხო, წარსულს. რატომღაც ახლა ეს უფრო მნიშვნელოვანია. ასე არ არის?
დამატყვევებილი მწვანე თვალები, სუფთა გლუვ კანზე უფრო მიმზიდველი სანახავი იყო. წამით შემშურდა კიდეც მისი. შევეცადე გამეხსენებინა ჩემი თავი მის ასაკში. უშედეგოდ. ვერაფერი გავიხსენე და როდესაც მივხვდი, რომ იმ ადამიანს ვხატავდი, რომელიც არ ვიყავი ფიქრი შევწყვიტე.
-შეიძლება?
-დაბრძანდით. - საჩვენებელი თითით პლედის მარჯვენი კიდესაკენ მიმითითა.
-რას მეტყვი ჩემი წარსულის შესახებ?
-რა გქვიათ? - კარტს ნაზად შეეხო და წრიულად დალაგებას შეუდგა.
-მართა, შენ?
-ელაიზა.
-ლამაზი სახელია.
-უცხო - ეშმაკურად გამიღიმა. იყო რაღაც საერთო ჩვენს შორის ან იქნებ მასსა და იმ მოხერხებულ, დახვეწილ გოგონას შორის, რომელიც მე ძალიან დიდი ხნის წინ ვიყავი.
-კარტი აირჩიეთ.
-რამდენი
ხარ? - რიგით მეოთხე კარტისაკენ თვალებით ვანიშნებ.
-აქ კითხვებს მე ვსვამ.
-უბრალოდ მაინტერესებს იმდენად პატარა ხარ თუ არა რომ თქვენობით მესაუბრო.
...ჩემი გამჭრიახობა ახლოსაც ვერ მივიდოდა მასთან, მაგრამ ცდად მაინც ღირდა. მოეწონა.
-ჩვიდმეტის თქვენ?
-ოცდაცამეტის.
-რა გახსოვთ თქვენი ოცდაცამეტწლიანი ცხოვრების შესახებ?
...საინტერესო კითხვაა. რა მახსოვს? სინამდვილეში, ბევრი რამ. ხით აშენებული სახლი. მაღალჭერიანი ოთახი. დილით შემოჭრილი ყავის სურნელი. მოვლილი ეზო. ფანჯრის რაფაზე ლარნაკში ამოსული ყვავილები. ფუჭი ოცნებები. პირველი დღეები თეატრში. წარმატების ამბიცია. გამოსვლები, ანშლაგი, მაყურებლის მზერა - ხან გაუგებარი, ხანაც კმაყოფილი- რა ჩამოთვლის იმ ყველა დღეს, რომელიც სცენასა და საგრიმიოროს შორის გავატარე. იქნებ ეს ყველაფერი შემდეგ ბათეს ვუამბო? კარგი იქნება. შეიძლება ერთი გამოსვლა მეც მომიძღვნას.
...ამ ყველაფერს მხოლოდ ვფიქრობ, თუმცა ნიშნის მოგებით ვპასუხობ:
-არაფერი
-არაფერი?
-შენ მითხარი რას ხედავ ჩემს წარსულში.
-ამოატრიალეთ რჩეული კარტი.
...გამეცინა. აქამდეც უნდა მივმხვდარიყავი. კარტი ხელანეკთია. კიდეები მწვანე საღებავით აქვს მოხატული. ლამაზი ორნამენტებია. შუაში ლურჯი, ყვითელგულიანი ყვავილი ხატია.
ელაიზას გონია, რომ მახეში გამაბა, მაგრამ ეს ყვავილი მართლაც მიამბობს ამბავს ჩემი წარსულის შესახებ, თუმცა მან არ იცის.
მამის სახე მაშინაც არ მემახსოვრებოდა, ერთ მშვენიერ დღეს ყველაფერი რომ გამხსენებოდა. სამი წლის ვიყავი, როდესაც გარდაიცვალა. დედა, ქალი, რომლის სახელი არც კი მახსოვს, უსასრულოდ მიყვებოდა მის შესახებ. ერთ ღამეს კი ასეთი სიზმარი ვნახე :
სასაფლაოზე მივაბიჯებდი. გზა, ლურჯი, მანათობელი ყვავილებით იყო მოფენილი. თითქოს ათასი ციცინათელა გზას მიხატავდა. ლურჯად მანათობლები, სასფლაოს გამაცისკროვნებელნი. წამით შევყოვნდი რამდენიმე ყვავილი მოვწყვიტე და ძალიან გულდაწყვეტილი დავრჩი, როდესაც სითბო ვერ ვიგრძენი. სინათლე ჩემს ხელში წყლად დაიღვარა.
სწორედ ამ ყვავილებს მახსენებს ეს კარტი. ზევით კიდეში გალობს სამი შაშვი.
-შაშვი. - ჩემდაუნებურად ვთქვი.
-აკი, მითხარით არაფერი მახსოვსო.
-ჭკვიანურია. შენი დახატულია?
-დიახ.
-ლამაზი ნამუშევარია. - კარტი ისევ უკან დასადებად მოვამზადე.
-იღიმით! მიხარია.
-ყველა კარტს სხვადასხვა ყვავილი ახატია?
-კი, ასეა. - სიამაყით მპასუხობს.
-რატომ ყვავილები?
-არ ვიცი.
...იცის უბრალოდ არ უნდა რომ მითხრას.
-შეინახეთ. ის ახლა თქვენ გეკუთხვნით.
-სანაცვლოდ რას მოითხოვ?
-არ დაკარგოთ და არ დაივიწყოთ, რომ შევხვდით.
-დიდი ხანია აქ ცხოვრობ?
-აქ არ ვცხოვრობ. მდინარესთან პატარა ქოხი ვიპოვე. აქ მხოლოდ კვირაობით ჩამოვდივარ.
-და, ჩემნაირი სენტიმენტალური ადამიანების ყურებით ერთობი?
-თქვენ აქ რისთვის ჩამოხვედით? - სიტყვა მომიჭრა.
-ცირკის დასის წევრი ვარ.
-ნამდვილი ცირკის?
-კი. გინდა დადგმაში მონაწილეობა მიიღო?
-მასხარები გყავთ? - სახე აენთო.
-არა.
-ცხოველები?
უარის ნიშნად თავი დავუქნიე.
-აკრობატები?
პასუხი აღარ გავეცი, ისედაც ნათელი იყო.
-ჯადოქრები?
გამეცინა. კიდევ უნდოდა რაღაცის კითხვა, მაგრამ ვეღარაფერი მოიფიქრა.
-ეგ როგორი ცირკია?
-იცი? მეც ხშირად მიკითხავს ჩემი თავისათვის. რატომ ქვია ცირკი ადგილს, რომელმაც შეიძლება მოგცეს ის ყველაფერი, რაც ძალიან გვაკლია, მაგრამ სახელი ჩვენ არ აგვირჩევია. ასე დაგვარქვეს და ჩვენც შევეგუეთ.
-საინტერესოდ ჟღერს. ბოლოს ცირკში ათი წლის ვიყავი. ეს დღე კარგად მახსოვს. მთელი ბავშვობა ქალაქიდან ქალაქში ვმოგზაურობდი, ბაღიდან ბაღში, სკოლიდან სკოლაში. მეგობრების შეძენას ვერ ვასწრებდი, ამიტომ ჩემი მშობლები სხვადასხვა ხერხით ცდილობდნენ ჩემს გახალისებას. როდესაც ათი წელი შემისრულდა, ჩვენს ქალაქს უცნაური რამ ეწვია - წყლის ცირკი, მე ასე ვუწოდე. დიდი წყლის რეზერვუარის გარშემო ვისხედით და სხვადასხვა გამახალისებელ, საშიშსა და მაგიურ ნომრებს ვუყურებდით.
-რა ბედნიერი ხარ - დავმარცვლე.
-რატომ?
-თუ გინდა გამოსვლების დროს, კარავთან ადგილს დაგითმობთ. შესვენების დროს ხალხს წარსული გაახსენე.
-რით დავიმსახურე თქვენი ნდობა?
-არის რაღაც საერთო ამ კარტსა და ჩვენს ცირკს შორის.
-ვერ ვხვდები რისი თქმა გინდათ.
-ყველაფერს მიხვდები. გამომყვები?
-მოგესალმებით.
...ზურგიდან მომავალი ხმა ტალღად დამეჯახა. იმდენად გავერთე საუბარში დამვიწყებია, რომ ქუჩაში ვიჯექი. ელაიზა არ დაბნეულა:
-ივა, გაიცანი ეს მართაა.
-სასიამოვნოა.
ახალგაზრდა ყმაწვილმა ეჭვისთვალით შემათვალიერა. უხეში ნაკვთები და ახლადამოსული ჟღალი წვერი ჰქონდა. ელაიზაზე რამდენიმე წლით უფროსი იქნებოდა. სასაცილო სანახავი იყო - გახეული შავი შორტი და ფართო თეთრი პერანგი ეცვა. ასაკისთვის შეუფერებლად ბოხი ხმა ჰქონდა. მუქი, წაბლისფერი აჩეჩილი თმა მწვანე თვალებს ელვარებას მატებდა. ალბათ, ბევრს უთქვამს მათთვის - ერთნაირი თვალები გაქვთო, მაგრამ მე მათ შორის განსხვავებას ნათლად ვხედავ.
ელაიზას თვალები ხავსის ფერია, მაღალი კედლის გარშემო შემოხვეული ხავსის, ნანგრევების მფარავის, სიცოცხლის მფანტავის. ივასი კი - ზამთრის შემდეგ ხეზე პირველი ამოსული ფოთლის. კვლავ დაბრუნებულის და მარადიული წრისაკენ მიმავალის.
-შენს მეგობართან საუბარი საკმაოდ საინტერესო აღმოჩნდა. შენც ხომ არ მეტყვი რაიმეს ჩემს შესახებ? - ხელში კარტს ეშმაკურად ვათამაშებდი.
-არა, მე კარტთან საქმეს არ ვიჭერ. - მხრები აიჩეჩა.
-რატომ?
-ეშინია.
-მხოლოდ კარტის?
-და ჩემი. - ელაიზამ თვალი ჩამიკრა.
-უფროსწორედ მარტოობის. - გულწრფელად დაამატა.
-აბა, შენ რას შემომთავაზებ?
-დაჯექი. - ქალმა, ვაჟს ადგილი დაუთმო.
-მე შემოგთავაზებთ თამაშს.
-გისმენ.
კარტი გვერდით გასწია. მოხერხებულად მოძრაობდა. თასები ერთი მეორეს მიყოლებით აიღო. თითო გამჭვირვალე ფერად ბურთს თითო თასი დაადო. შემდეგ მათი გადაადგილება დაიწყო და ბოლოს სამივე წინ დამიდო.
-აირჩიეთ.
-შუა.
-შუა თქვენი ყველაზე სანუკვარი ოცნებაა. თქვენ დაინახავთ ფერს და გაგახსენდებათ ის, რაზეც ოდესღაც ოცნებობდით.
-დაიწყე.
თასი ნელ-ნელა ასწია. წინ წითელი ბურთულა შემრჩა. სისხლისფერი, როგორც ხავერდის ფარდა, რომელიც სცენასა და მაყურებელს აშორებს. დარბაზს ორად ჰყოფს. განსხვავებულ სამყაროებად. მისი გაქრობის შემდეგ ყველა საზღვარი ირღვევა და მხოლოდ ერთი რჩება - თამაში, ვნებათაღელვა, ამბოხება. რაზე ვოცნებობდი? ძალიან ბევრზე, მაგრამ ჩემი ყოველი ოცნება ამ ხავერდის ფარდას სრიალით მიჰყვებოდა და ყოველი გამოსვლი წინ კვლავ ჩემთან ბრუნდებოდა.
-რაიმე გაგახსენდათ?
-არაფერი - ვიცრუე, მაგრამ არ დაიჯერა.
-მეორე თასში, -აგდებულად გააგრძელა - თქვენი სიზმარია.
...არ ვიცი, რატომ მაგრამ ვღელავ. წინ მკრთალი ცისფერი ბურთულა შევათვალიერე. ისეთივე, როგორშიც ცხოვრობდა ჩემი ძველი მეგობარი - ოქროს, გრძელფარფლიანი თევზი. ის დიდი ხნის წინ გამოვიგონე, რომ მარტოობა დამეხჩო. ის მასში ცურაობს. ჩემს თვალწინ დადებულ პატარა ბურთულაშია მიმწყვდეული,მაგრამ ბედნიერია. სივრცე ვერ აკავებს, გრძელ ფარფლებს ამაყად შლის. იკარგება მასში.
კვლავ გამექცა. სინამდვილეში არსად წასულა - უბრალოდ დავივიწყე, მაშინ, როდესაც სიზმრების ნახვა შევწყვიტე. სამაგიეროდ, ახლა ურიელი მყავს. სახლში მელოდება. მოიწყენდა.
მე ვერ შეველევი ურიელს, ისევე როგორც, ივა ვერ შეელევა ელაიზას და ელაიზა წარსულს.
-მესამეში რა მელოდება?
-კვლავ არაფერი გაგხსენებიათ?
-თასი აიღე.
-კეთილი, მესამე ბროლი თქვენს შიშს ინახავს.
-დაინტრიგებული ვარ.
...ბოლო ბროლი თეთრი იყო. მიმზიდველი, მაგრამ ცარიელი. ჩემი ოთახის კედლების ფერი. ნეტავ ახლა რომელ ფერს ატარებენ ჩემი კედლები? ალბათ, მწვანეს. ავადმყოფობის ფერს. თეთრი ჩემი საყვარელი ფერია, ამიტომ არ მაშინებს. ივა შეცდა, მაგრამ ახლაც მოვატყუებ.
-საოცარია.
-კითხვა გაგიმეოროთ?
-არ არის საჭირო. პასუხს მიხვდი. გაოცებული ვარ.
-სისიამოვნოა, კარგი მაყურებლის ყოლა. - გახარებული მარჯვენა ხელით, მარცხენა ხელის გულებს აწვალებს.
-ეს მე არ მესწავლება.
...ჩემი წასვლის დროა, მაგრამ წასვლა სულაც არ მინდა. სიამოვნებით დავრჩებოდი, ვისაუბრებდი ჩემზე, იქნებ დავმახსოვრებოდი, მაგრამ შინ უნდა დავბრუნდე, ურიელი მელოდება. შია. რა სასიამოვნოა, როდესაც ცარიელ კედლებში ვიღაც გელოდება.
-ძალიან გამეხარდა თქვენი გაცნობა. ელაიზა, იფიქრე ჩემს შემოთავაზებაზე. წლები არ გვემატება. ჩვენს დასს ახალი სისხლი სჭირდება.
-აუცილებლად.
ივა ვერ ხვდება რაზე ვლაპარაკობთ, მაგრამ ისიც თანახმაა. შემოთავაზება ლამაზი სიტყვაა. გვახსენებს, რომ არჩევნის უფლება გვაქ.
-წარმოდგენას ხვალ ვმართავთ. მოხარულები ვიქნებით თუ შემოგვიერთდებით.
-ორივეს გელოდებით
-შეხვედრამდე.
-დროებით.
სასტუმროსაკენ გავეშურე, როდესაც გამახსენდა, თუ რისი კითხვა დამავიწყდა, მაგრამ, როდესაც უკან მივიხედე არც ერთი აღარ დამხვდა. სადმე უნდა ჩავიწერო, თორემ ხვალამდე აუცილებლად დამავიწყდება.
***
დღე პირველი:
გამოსვლამდე ნახევარ საათზე ნაკლები რჩება. ხალხი ნელ-ნელა თავს იყრის. ჩვეულთან შედარებით წელს დიდი ადგილი დაგვითმეს. მართალია, ქალაქის შუაგულიდან ცოტა შორს, მაგრამ ახლა ნამდვილად ყველას გვეყოფა ადგილი. წელს მერის გულის მოსაგებად გადავწყვიტეთ კარვების განლაგება გერბზე გამოსახული მთვარეებისათვის დაგვემსგავსებინა. შუაში უზარმაზარი, ლურჯი, კარავი დგას, კიდეებიდან წამოსული შავი, ვერტიკალური ხაზი ზედაპირისაკენ თხელდება და ბოლოს ექვსკუთრა, თეთრ ვარკვლავთან იკვეთება. ის ჩვენი მუდმივი მეგზურია. ერთადერთი, რისი წამოღებაც შორს დარჩენილ, ნანგრევებად ქცეული თეატრიდან მოვახერხეთ,
ადრე მახსოვს ბევრჯერ უხუმრია ბათეს, რომ ოდესღაც ეს ვარკვლავი მისი სახლის კედელს დაამშვენებდა და მუდამ გაახსენებდა ყოველ იმ დღეს, რომელიც საკუთარი მიზნისაკენ მიმავალმა გამოიარა. ახლა, სულაც არ უხარია მისი დანახვა. არავის გვეგონა, რომ ეს მშენიერი სიმბოლო, რომელზეც მრავალი, სხვადასხვა, მაგრამ ლამაზი ზღაპარი მოგვესმინა, ჩვენი დაცემის მეტაფორა გახდებოდა. მუდამ თან დაგვაქვს. ოდესმე გვსურს მანაც იხილოს ის, აღმაფრენა, რომლისათვისაც ყველა ვიბრძვით. ძველებურად გაანათოს და კიდევ ერთი ზღაპრის ნაწილი გახდეს.
...აქ მთავარი გამოსვლა იგეგმება. ლიზა და დანიელი გამოვლენ. დანიელი ნიჭიერი მსახიობია, მუდამ მოწესრიგებული, წვერგაპარსული, სამართლიანად ამპარტავანი, მაგრამ თავის საქმეზე უზომოდ შეყვარებული. მან ბათეს მხარი დიდი ხნის წინ აუბა და ხშირად უხუმრია, რომ ამ ყველაფერს მხოლოდ ძველი მეგობრობის ხათრით აკეთებდა, თუმცა ყველამ ვიცოდით - ცრუობდა. ამას პირველად მაშინ მივხვდი, როდესაც სამზადისის დროს, მაშინ, როდესაც ჯერ კიდევ თავშესაფრად მხოლოდ ერთი დაძონძილი კარავი გვქონდა, დანიელის სახე შევამჩნიე. ის განსხვავდებოდა ყოველი ჩვენი დაღლილი უიმედო გამომტყველებისაგან. მის თვალებში მომავალი ჩანდა - ნათელი, მიმზიდველი. მხოლოდ მას ესმოდა სიმღერა, რომელსაც აქაურობა გვიძღვნიდა. მოდიოდი შემოდგომის გამანადგურებელი ქარიშხლის მსგავსად, მაგრამ დანიელი ვერ წააქცია. საკუთარი თავის რწმენა ვერ შეურყია და მართლაც წლების შემდეგ ის არ შეცვლილა.
ხალხის წინაშე გასასვლელად ემზადება. სახეზე წყალს ისხამს. დავარცხნილ, მოკლედშეჭრილ წაბლისფერ თმას დაგუბებული წყლის ანარეკლში ათვალიერებს. მგონი, ნერვიულობს ან უბრალოდ გადაიღალა. ვინ იცის?
...ხო, დანიელი ერთადერთი იყო, ვისთანაც ურიელი საკუთარი ნებით თამაშობდა. ეს მაბრაზებდა, რადგან მშურდა. ხანდახან დანიელის სრულყოფილების ძალიან მშურდა.
ლიზა უახლოვდება. ტანად მასზე დაბალი, სრულიად განსხვავებული. არ ვიცი როგორი. არც ის ვიცი საიდან მოდის, არავინ იცის. ის დიდი ხნის წინ დაიკარგა - ყოველი იმ ქალის ხასიათსა და ქცევაში, რომელიც ოდესმე განუსახიერებია. ის ხელოვანია, ძლიერი, მაგრამ ამ ყველაფრის სანაცვლოდ მან დაკარგა საკუთარი თავი. დანიელის გვერდით ნანახი ლიზა სიბრალულს იწვევს. ბოლო მოგზაურობისას სევდა მის სხეულშიც შეიპარა. საოცრად გახდა - სახე ჩაუცვივდა, სასოწარკვეთა მის ჩაშავებულ თვალებს დაღად ჩამოეკიდა.
არ იმჩნევს. ძალიან კარგად გამოსდის - ქერა თმაში სახეს მალავს. დანიელს უღიმის. შავ, თეთრსაყელოიან კაბას ისწორებს. არ მოსწონს, მაგრამ არჩევანი არ აქვს. იცის, ამიტომ ცდილობს მოირგოს, თავი კომფორტულად იგრძნოს, ამაოდ.
მათ ერთმანეთის კარგად ესმით. რატომ არ ვიცი. მათ შორის განსხვავება იმდენად ნათელია, იმდენად აშკარა. დანიელს საკუთარი თავი ჰყავს, ის არ ჰგავს ნაზ, ერთი შეხედვით სათუთ, მაგრამ საშიშ, დაკარგულ ლიზას, რომელიც თამაშობს, ძალიან კარგად თამაშობს.
...ალბათ, როდესაც ერთს აქვს ის, რაც მეორეს აკლია სწორედ ეს ხდება მათი კავშირის მიზეზი - როგორიც ლიზასი და დანიელის ან ჩემი და ურიელის.
გარშემო აღმართულ ორ მუქ ლურჯ კარავში გამოსვლა აღარ იგეგმება. საკმარისნი აღარ ავართ. ერთში ტკბილეული გაიყიდება, მეორეში-ხელნაკეთი ნივთების გამოფენაა. მგონი ნელ-ნელა მართლა ცირკს ვემსგავსებით. საწყენია.
რაც არ უნდა იყოს ლიზა და დანიელი დანაკლისს ხალხს არ აგრძნობინებენ. ნასიამოვნები დარჩებიან. ეჭვიც არ მეპარება. ბალახზე დავჯდები. ჩემს კატასთან ერთად, რომელიც ბებერია. პირველი ჭაღარა ვუპოვე, ერთად ვუყურებთ.
- მართა,როგორ ხარ?
...შემეშინდა. ჩემი სახელი დასის წევრების გარდა არავინ იცის. უფრო სწორედ არავინ იცის, რომ ის ჩემია. გამოსვლების დროს ახალ სახელებს არ ვირგებთ. არ გვინდა რეალობა დავგმოთ. მან მნიშვნელობა დიდი ხნის წინ დაკარგა და ყოველი ადამიანის ყოფა ერთმანეთს დაემსგავსა, ამიტომ ვერანაირ მიზეზს ვერ ვხედავ სხვა სახელით წარვსდგეთ, თუმცა ეს მხოლოდ ჩემი აზრია. სინამდვილეში, ასე ბათემ გადაწვიტა. ჩვენ კი ზედმეტი კითხვები არ დაგვისვამს.
-ელაიზა, შემაშინე.
-გვაპატიე - ივა ჩაერთო - დაგვაგვიანდა. ალბათ, იფიქრე, რომ აღარ მოვიდოდით.
ხელი გავუწოდე. წამოდგომაში დამეხმარა.
-არა, ზუსტად ვიცოდი, რომ მოხვიდოდით.
-რა საყვარელი კატაა. - ელაიზა ურიელისაკენ იხრება. ის გარბის. არ მეშინია. წასასვლელი მაინც არსად აქვს.
-ნუ გეწყინება. მორცხვობა სჩვევია. ესე იგი გადაწყვიტეთ შემოგვიერთდეთ?
-კი, დიდი სიამოვნებით. - ელაიზა მენდობა. ივა ჯერ კიდევ ეჭვებშია, მაგრამ მის თვალებში ვხედავდი - ისიც თანახმაა.
-ძალიან კარგი. დღეს , სამწუხაროდ, ვეღარ მოვასწრებთ, მაგრამ ხვალ შეგვიძლია უკვე თქვენი კუთხე მოგიწყოთ.
-წინააღმდეგები არ იქნებიან?
-ცოტახანში ბალთაზარს გაგაცნობთ. ბატონ ბათეს - ხუმრობით ვამატებ - ეს ყველაფერი მისი წარმოსახვის ნაყოფია.
ხალხი კარავში შედის.
-არ გინდათ ერთად ვუყუროთ?
-სიამოვნებით.
-ძალიან მაინტერესებს. სანამ დავიწყებთ. - ივა გარშემი იყურება. რწმუნდება, რომ არავინ გვიყურებს - მინდა პატარა საჩუქარი გადმოგცეთ.
-რისთვის?
-მართლა მეკითხებით? - გაეცინა - თუ ამის მოსმენა გინდათ გეტყვით - იმისთვის, რომ მოგვიპატიჟეთ. თქვენი სახლი გვიწილადეთ.
-აღარ გააგრძელო! პირიქით, მადლობა. ძალიან მიხარია თქვენი აქ მოსვლა.
-დიდი არაფერია - პატარა, დაფლეთილ, გახუნებულ ნაჭერში შეხვეულ საგანს მაწვდის. - ოღონდ აქ არ გახსნათ. მაინც საშიშია. - მძიმე საგანი არ უნდა იყოს. ხელით ვზომავ. ვერ ვხვდები რა არის.
-შეიძლება ვიკითხო?
-სარკეა - ჩუმად ჩამჩურჩულა.
აუღწერელი სიამოვნება ვიგრძენი. თვალები გამიფართოვდა. ნუთუ ის ჩემია? კი, მაგრამ საიდან? ყოველი სარკე დიდი ხნის წინ დაამსხვრიეს. გაყიდვა, წარმოება აკრძალეს. გვარწმუნებდნენ თქვენ ყველანი თანასწორნი ხართო, თავისუფლები, თთქოს ერთმანეთის სიყვარულს გვასწავლიდნენ და ჩვენ ვერ მივხვდით, თუ როგორ წაგვართვეს საკუთარი თავი, მისი დანახვის უფლება, მისი მოწონების, შეყვარების თავისუფლება. რატომ გადაწყვიტეს, რომ ეს სისულელე იხსნიდა კაცობრიობას. იხსნიდა რისგან? ეს ყველაფერი არ მანაღვლებს. ამაზე ადრე ვფიქრობდი. ახლა ერთადერთი, რაც ძალიან მინდა არის გავხსნა, ჩემი თავი დავინახო, მაგრამ არ შემიძლია.
-მგონი იწყება. - ელაიზა ჩემმა სიჩუმემ შეაშინა.
-მადლობელი ვარ. ამაზე კარგ საჩუქარზე ვერც ვიოცნებობდი.
-დავსხდეთ.

კარავში შეკრებილი ხალხის რაოდენობა ყოველ წელს მატულობს. ეს ყველაფერი არ მახარებს. ვხვდები, რომ ხალხი გვენდობა და აზრადაც ვერ მოდიან, თუ რისთვის არიან აქ ან რისთვის ვაკეთებთ ამ ყველაფერს.
შუქები ერთმანეთის მიყოლებით ქვრება. მთავარი შესასვლელი იხურება. მხოლოდ რამდენიმე ღრიჭო რჩება. ყველას ყურადღება სცენისაკენ არის მიმართული. გახშირებული სუნთქვა მესმის. ალბათ, ცხელა.
ფარდა იწევა. ამაღლებული მოედანი გამოჩნდა. საძინებელი ოთახია - მდიდრული საწოლი, ლურჯი სქელი საბანი და ოქროსფერი ორნამენტებით მორთული ბალიში. მარჯვენა კუთხეში კომოდი დგას. ყვავილი დევს. წესით მის ზევით სარკე უნდა ყოფილიყო, მაგრამ ვერ ვიშოვეთ. ფონი შავი, ხავერდის ფარდით შევავსეთ. თითქოს უკან ფანჯარა იყოს. შუქს იატაკზე გაბნეული ნამსხვრევები ირეკლავენ. ეს ყველაფერი ბუტაფორიაა.
...შავი ლაბადის ჯიბეში სარკეს ვამოწმებ.
პირველი, დანიელი გამოდის. ნელი ნაბიჯით, ხალხს უყურებს, ნაცნობ სახეებს ვერ ამჩნევს. ყოველი გამოსვლისას იმედი აქვს, რომ ვინმეს დაინახავს. არავის გვიმხელს ვის ეძებს. შეიძლება ესეც თამაში. საკუთარ თავს არწმუნებს, რომ ვიღაც მოუთმენლად ელოდება მის გამოსვლას, მაგრამ, არა, დანიელი მატყუარა არ არის. ის ამპარტავანია, მაგრამ ნამდვილი.
-ლიზა - იძახის უკმაყოფილოდ. დანიელს ბოხი ხმა აქვს. მჭექარე. მისი ხასიათის მსგავსი. შუბს ჭმუჭნის, მაგრამ მაყურებლისაკენ არ ტრიალდება. ამას მათთვის არ აკეთებს.
...წამით შემომხედა. თვალი ჩავუკარი. არ ვიცი შეამჩნია თუ არა.
-დიახ, ჩემო ბატონო. - ლიზაც გამოდის. კაბა უჭერს, მაგრამ მოხდენილად მოძრაობს.
-ჩემო კარგო, ლარნაკი გამიტყდა, თუ არ შეწუხდები იქნებ ჩემს აქ არ ყოფნაში დაალაგო? - ეს დანიელის საყვარელი საქმეა. კარგადაც გამოსდის. ერთი ემოციიდან მეორისაკენ მოხდენილად მიცურავს. თავს არ ზოგავს. ბათეს დაწერილი ტექსტი იცის, მაგრამ არ მიყვება. თამაშის დროს რაღაცას აკლებს, რაღაცას უმატებს. ამ ყველაფერს წინასწარ არ გეგმავს. ბათე კვლავ უსაყვედურებს, მაგრამ ის ახლაც არ გაიგებს.
-რა თქმა უნდა, ჩემო ბატონო.
-გვიან დავბრუნდები. შეგიძლია არ დამელოდო. ცოტა დაისვენო. - ჩანაფიქრი ასეთია. ბატონის ემოციებმა მაყურებელი უნდა დააბნიონ. მისმა დამოკიდებულებამ მოახლის მიმართ. იქნებ, გაახსენდეთ, რომ სხვადასხვა გრძნობა არსებობს.
დარბაზს ვათვარიელებ. ყველას ერთნაირი გამომეტყველება აქვს - მკაცრი, დაკვირვებული, მაგრამ უგულო.
...ნეტავ რაზე ფიქრობენ? არ ვიცი, ურიელი ბრუნდება. ამაყად მოდის. თითქოს არც წასულა. მისი შემხედვარე ვიღიმი - ჩემს კალთაში კალათდება.
-როგორც მიბრძანებთ. - ბატონს თავს მორჩილად უხრის.
-დროებით.
დანიელი შავი ხავერდის ფარდის უკან იმალება. ნაბიჯების ხმა ექოდ მესმის, მაგრამ უეცრად ყველაფერი ჩუმდება. მხოლოდ ლიზა რჩება. იხრება, ნამსხვრევების აბოჭვას ხელით ცდილობს. ცოცხისაკენ არც იყურება.
-ერთი, ორი, სამი - ხამამაღლა ითვლის. ნამსხვრევები იატაკზეა გაბნეული. არ იცის, თუ რამდენი უნდა იპოვოს.
-თეთრთმეტი, თორმეტი, ცამეტი - ყოველ ასოს წელავს. დაღლილ გამომეტყველებას იღებს. არ უჭირს - ის მართლა გადატვირთულია, უძინარი.
ელაიზასა და ივას სახეებს შეუმჩნევლად ვუყურებ. ხმას არ იღებენ. დაბნეულები ჩანან, მაგრამ ამავდროულად ვგრძნობ, რომ მოსწონთ. ურიელი კუდს ათამაშებს. ბეწვზე ვეფერები.
...ხელს იჭრის და სასწრაფოდ ფეხზე დგება. სისხლს უყურებს.
-ლიზა! - იძახის უმისამართოდ. ხმა უკანკალებს. -ლიზა! - ახლა, ყვირის. არ იცის ვის უხმობს.
ხალხი დაიბნა. კვლავ ბავშვებს შევხედე. ელაიზა შეკრთა - მიხვდა რაც, ხდება. ის ქალია - უფრო ესმის. ივა კვლავ აკვირდება. თავს არ აძლევს უფლებას ნაადრევი დასკვნა გააკეთოს. განვითარებას ელოდება.
-ლიზა, ლარნაკი გამიტყდა. შეგიძლია აალაგო? - საკუთარ თავს უხმობს, მაგრამ ახლა ის ლიზა აღარ არის. ახლა, ქალბატონია. ერთ ადგილას არ დგას. ბორძიკობს. ყოველ წამს შეიძლება დაეცეს, მაგრამ წონასწორობას ბოლო წამს ინარჩუნებს.
-ნამდვილი ოსტატია - მარჯვნიდან ივას ხმა მესმის.
...ლიზას გამოსვლით დღეს ბათე საოცრად კმაყოფილი დარჩება.
კომოდისაკენ მიდის. ორივე ხელით ეყრდნობა.
-რა მშვენიერი ვარ - ამბობს ამაყად, თითქოს თავის თავს უყურებს. წინ არაფერი ჩანს - სრული სიცარიელე. გაშლილ თმას ეთამაშება.
ახლა, მას ერთადერთი სურვილი აქვს - იყოს ბატონი, არა მოხალე. კაბას ისწორებს. საყელოს იხსნის. საწოლისაკენ მიდის. ფარდებს ეფერება. მოსწონს მათთან შეხება. სიმდიდრის სუნი, რომელიც მას ასდის. ახლა, საბანს ეხება.
“ნაზი ქსოვილია” სიამოვნებით იძახის. ფეხსაცმელს იხდის. შორს ისვრის, მაგრამ ფეხშიშველს ნამსხვრევი ერჭობა.
ხმამაღლა ყვირის. ეცემა. მაყურებელი შეწუხდა, თითქოს უთანაგრძნობს. მიზანი მიღწეულია. იატაკზე წითელი ფხვნილი ყრია - თითქოს სისხლია.
კანკალებს, მაგრამ ჩერდება. თავს ნელა სწევს. მაყურებელს უყურებს. ყველას სუნთქვა ეკვრის დუმილი ჩამოწვა. ყველა მის სიტყვას ელოდება.
ავადმყოფური ღიმილით ხმამაღლა წარმოთქვამს :
-გამარჯობა, მე ვარ ლიზა - მოახლე. არ ვფიქრობ, არ ვგრძნობ, არ მიყვარს, არ მძულს.

ფარდა ერთიანად ჩამოწვა. ლიზა მის უკან დარჩა. ეს პირველი აქტის დასასრულია. სულ ორია. ხალხი გაოგნებულია, ფეხზე დგას - სრული ანშლანგი! ტაშს უკრავენ. შეძახილებით ამხნევებენ. ივაც ტაშს უკრავს. ელაიზა დუმს. შეიძლება ის ერთადერთია, ვინც ეს სცენა მართლაც შეიგრძნო.
-საოცარია - გაუჩერებლად იმეორებს ივა. - ასეთი, რამ არასდროს მინახავს.
-ახლაც დააყენებ ეჭვ ქვეშ ჩვენს ცირკს?
-ღმერთმანი, არა!
-ელაიზა, შენ როგორ მოგეწონა?
-დასრულდა? - სიტყვა მომიჭრა.
-არა, მხოლოდ ძირითადი ნაწილი.
-ჯობდა, დასრულებულიყო.
-რატომ?
-იმიტომ, რომ ამ ამბავს შეიძლება მრავალი დასასრული ჰქონდეს. კარგიც და ცუდიც. ჩემი აზრით, კარგი იქნებოდა, რომ ამ ამბის დასრულების უფლება მაყურებლისათვის მიგეცათ.
-შეიძლება, მაგრამ ცდად არ ღირს.
-რატომ?
-შენ როგორ დაასრულებდი?
-ამაზე შემდეგ ვისაუბროთ.
-მალე გაგრძელდება? - მოუთმენლად ცქმუტავს ივა.
-რამდენიმე წუთში. დეკორაციებს ამზადებენ.
-ძალიან მაინტერესეს.
-გრძელდება!
ივას ჰგონია, რომ მე ვიცი რა მოხდება, მაგრამ ცდება მეც მის მსგავსად სუნთქვაშეკრული ველი.
მეორე აქტი დაიწყო. მოედანი გამოჩნდა, მაგრამ ჩაბნელებულია. ისინი ვერავის ხედავენ. ვერაფერს ხვდებიან. დანიელი ამაყად შემოდის. ბოლთას სცემს. რაღაცაზე ფიქრობს. ხელში ჭიქა უჭირავს. ყავისფერი, სითხით სავსე - სახეზე კმაყოფილი იერი დაკრავს. ნელ-ნელა ყოველი კუთხე ნათდება.
სინათლე იატაკისაკენ ეშვება და რაღაც მას კვლავ ირეკლავს. ხო, ნამსხვრევები ისევ ყრია. ესე იგი, დიდი დრო არ გასულა. მათ შორის იქ, სადაც ბოლოს ლიზა იჯდა, ახლა გვამია. მხოლოდ ხელი მოჩანს. გაჭრილი, სისხლიანი. იარა ბუნებრივად გამოიყურება. სახე არ ჩანს. შავი ზეწარი აფარია.
-ლიკა! - კვლავ უკმაყოფილოდ იძახის.
ისევ ლიზა შემოდის. ოღონ ახლა ლიკაა. ზუსტად ისეთი, როგორიც იყო, მაგრამ მოხდენილად აღარ მოძრაობს - ახლა თეთრი, შავსაყელოიანი კაბა აცვია.
-დიახ, ჩემო ბატონო.
- ჩემო, კარგო შეგიძლია აქაურობას დაასუფთავო? - თვალებით იატაკისაკენ მიუთითებს.
-როგორც ინებებთ - მორჩილად თავს უხრის.
-მალე დავბრუნდები.
დანიელი კვლავ გადის. ცოცხს ყურადღებას არც ლიკა აქცევს. ქვევით იხედება, იხრება, მაგრამ ჩერდება. მაყურებელს უყურებს, მაგრამ არა ავადმყოფური, სასოწარკვეთილი მზერით, ძალიან მშვიდად, გამოთქმით აუჩქარებლად წარმოთქვამს :
-გამარჯობა, მე ვარ ლიკა, მოახლე, არ ვფიქრობ, არ ვგრძნობ არ მიყვარს, არ მძულს.

ყველა აღფრთოვანებულია. დანიელი ბრუნდება. ლიზას ეხუტება. ერთმანეთს წარმატებას ულოცავენ. ბედნიერები არიან. ეს მგონი ერთადერთი წამია, როდესაც უფლება გვაქვს შევიგრძნოთ სიხარული. სანამ გამოსვლისაგან დაბრმავებულებს ყოფითი ერთფეროვნება ავიწყდებათ - ტაშს უკრავენ, თვალისმომჭრელ ლიზას ყვავილებს უძღვნიან, მაგრამ არაფერი ესმით, ვერაფერს ხვდებიან.
გუნება გამიფუჭდა.
-ოხ, ბათე. - ტუჩზე ვიკბინე.
-გამაოგნებელია! შენ რას ფიქრობ ელაიზა?
-შიშისმომგვრელია.
-სრულიად გეთანხმები.
ფარდა ეშვება. შეგვიძლია შევიდეთ. ნელა წამოვდექი, მაგრამ სივრცე გაცრეცილია. თავბრუ დამეხვა. ივამ ხელი შემაშველა.
-მადლობა, ივა.
-თავს როგორ გრძნობ?
-ალბათ, გადავიღალე. არაფერია. მზად ხართ ბათეს წინაშე წარსდგეთ?

...თავს სინქრონულად მიქნევენ. ორივე დაუფიქრებლად მომყვება. კარავს წრეს ვარტყავთ. ხალხი გამოდის. ბევრი შეშინებული ჩანს, ბევრიც ნასიამოვნები, თუმცა კარვიდან გამოსულებს ნელ-ნელა ჩვეული, არაფრისმთქმელი იერი უბრუნდებათ. გვერდით კარავში ტკბილეული იყიდება. ბავშვები მშობლებს ექაჩებიან. მათ ხალისიანი იერი დაკრავთ. როგორ მინდა მეც მათი ასაკის ვიყო!
ბავშვები ძალიან მიყვარს. ბათესთან ბევრჯერ მისაუბრია ასაკის შეზღუდვის შესახებ, მაგრამ ჩემი ვერაფრით გავიტანე. ის ამბობს, რომ ბავშვები ჩვენი მომავალია და სწორედ მათ უნდა ვასწავლოთ ის, რაც წაგვართვეს. ის მართალია, მაგრამ თან გული მწყდება. მისი აზრით, მიზანს კიდევ დიდხანს ვერ მივაღწევთ. იქნებ მართლა სჯობს აქ დავრჩე?
მესამე კარავი სავსეა. ყველა დახლისაკენ გზის გაკვლევას ცდილობს. ეს კარავი ერთგვარი სატყუარაა. დანიელმა მოიფიქრა. აი, ახლაც იყურება და იცინის. ის დარწმუნებულია, რომ ყველა ამ კარავში აკრძალული ნივთების პოვნას ელოდება. კანონს არავინ დაარღვევს, მათ შეძენას გონებაში არავინ გაივლებს. ნაწილს უნდა კვლავ ნახოს, ძველი ცხოვრება გაიხსენონ, მათ კი, ვინც შედარებით ახალგაზრდაა, სწადიათ თვალი შეავლონ იმას, რაც არასდროს უნახავთ.
ყველა შემთხვევაში მათ იმედები გაუცრუვდებათ, როდესაც სხვადასხვა წვრილმანის ამარა დარჩებიან. ყოველი ნივთი ილარიას შექმნილია. ხეტიალის დროს თავს კერვითა და ქსოვით ირთობს. კარგადაც გამოსდის. სამკაულების კეთებაც დაიწყო. ქალებს განსაკუთრებით მოსწონთ.
ილარია დღეს არ გამოჩენილა. შეუძლოდაა. იმედია, ხვალამდე გამომჯობინდება. მეორე დღე მასსა და არლეკინოს ეთმობა.
ეს ორნი ერთმანეთს შეეფერებიან. ილარია ჩვენი დასის წევრი იყო. აი, არლეკინო აქ ნამდვილი ცირკიდან მოდის. ჯამბაზ, რომელსაც ცირკი ძალიან უყვარს.
დაახლოებით ექვსი თვის წინ, ერთ-ერთი გამოსვლის დროს შემოგვიერთდა. როგორც კი ჩვენი ცირკის არსებობის ამბავი გაიგო, უმალ ყველაფრის მიტოვება გადაწყვიტა. არ ვიცი იმედი გაუცრუვდა თუ არა - ის ჯამბაზია. სახიდან ღიმილს არ იშორებს. საკუთარ საიდუმლოს არავის უმხელს. მე მგონია, რომ ყველა ჩვენგანზე მეტი აქვს გამოვლილი, მაგრამ მისი ცხოვრების შესახებ არავინ იცის. ილარიას გარდა, არელიკონს ერთადერთი სიყვარულის გარდა.
სწორედ ამ გამოსვლისას გაიცნეს ერთმანეთი და ამ დღის შემდეგ, საღამოობით, როდესაც ყველანი სასტუმროში ვბრუნდებით არლეკინო გვიანობამდე რჩება - უყურებს დაცარიელებულ კარვებს, ლივლივით მიჰყვება, ექვსკუთხა ვარსკვლავისაკენ შავ, ვერტიკალურ ხაზებს და ნათელ დღეებს იხსენებს. ილარიაც ელოდება - მხარზე თავს ადებს და დაუსრულებლად უსმენს მის მონათხრობს. ეჭვი არასდროს შეაქვს მის სიმართლეში. ნიღაბს მხოლოდ საღამოობით იშორებს.
არლეკინო ბედნიერია, არაფერს ნანობს. მან იპოვა მსმენელი, რომლის გამოც ნიღაბი დაუფიქრებლად დათმო. მისიც მშურს. ყველასი, ვინც სიყვარული შეინარჩუნა ძლიერ მშურს.
არც ჩვენ შეგვაქვს მასში ეჭვი. არავის ბალთაზარის გარდა. უფროსის ნდობა ვერაფრით დაიმსახურა. მისი ბრალი არ არის. ბათეს არასდროს უყვარდა ჯამბაზები, არც კომედიები, მისთვის თეატრი არის კათარზისი, ეს კათარზისი კი მხოლოდ ტრაგედიიდან მოდის. დღემდე მძიმე გამოსვლებს არ ანდობს. არლეკინო მაინც ცდილობს მაყურებელი გაამხნევოს. მათი სიცილის მიზეზი გახდეს. ეს ყველაფერი აღიზიანებს, მაგრამ ბათემაც იცის, რომ არლეკინოს უზომოდ უყვარს ცირკი, ამიტომ პატივს ცემს, მაგრამ მოთმინების ფიალა ევსება. მალე ანგარიშს აღარ გაუწევს. ხვალინდელ დღეს ველოდები.
ნეტავ, ელაიზასა და ივას როგორ მიიღებს? ვერ შევძელი გამეფრთხილებინა მათი მოსვლის შესახებ.
...აი, ისიც. ჩაფიქრებული. ყველასაგან მოშორებით, ხის ჩრდილში ნებივრობს. ცას უყურებს. წვერს ათამაშებს.
-აბა, როგორ შეაფასებ საკუთარ ნაღვაწლს - შორიდან ვეძახი.
-უკეთესიც შეიძლებოდა.
-უსამართლო ხარ.
-რატომ? - მპასუხობს, მაგრამ არ მიყურებს. ახალმოსულებს ვერ ამჩნევს ან არ ვიცი შეიძლება უბრალოდ არ იმჩნევს.
-ვბერდები!
-დიდი ხანია, ასეთი სისულელე არ გითქვამს.
-მართა, რამდენიმე პატარა აქტის დაწერაც მიჭირს. წარმოსახვა აღარ მყოფნის. აზრი ხელის მოძრაობას ვეღარ მიყვება. სიტყვები იკარგებიან. ძალიან მინდა ვიგრძნო ის, რასაც ადრე წერისას ვგრძნობდი, მაგრამ აღარ გამომდის.
-ზედმეტად მკაცრი ხარ. დღევანდელი გამოსვლა საოცარი იყო.
-მერე? არ უნდა ყოფილიყო საოცარი. უნდა ყოფილიყო დესტრუქციული! შიშისმომგვრელი! ყველაფერი საოცარის გარდა.
-ასეც იყო - საუბარში ელაიზა ერთვება. ბათეს გაკვივებასთან ერთად ბრაზიც ესახება. არ უყვარს, როდესაც საუბარს აწყვეტინებენ. ელაიზა ყურადღებას არ აქცევს, მშვიდად განაგრძობს - ყოველი სიტყვა გაჟღენთილი იყო ტერორით. მაყურებლამდე მოდიოდა და ჩვენს სხეულს შორიდან მომავალი ხანძარივით ედებოდა. არ ვიცი ის მოვიდა ჩემთან. თუ მე მისკენ, მაგრამ მე ვიწვი მასში. ყოველი დიდი ხნის წინ დავიწყებული შიში გამახსენა. თქვენც ეს არ გქონდათ ჩაფიქრებული?
-დაახლოებით.
-რისი ჩვენება გინდოდათ?
-არაფრის. სათაური რომ შემერჩია, ამ პიესას “არაფერი”-ს დავარქმევდი. სწორედ ასე ქვია დღეს ჩვენს ცხოვრებას. ეს შიში არ არის - სიმართლეა.
კიდევ რაღაცის თქმა უნდა, მაგრამ აცნობიერებს, რომ უცხო ადამიანს ესაუბრება და ჩუმდება. ცოტა ვიეჭვიანე - ამ კითხვაზე ჩემთვის არასდროს უპასუხია. ელაიზა მოეწონა. სახეზე აღტაცებაც კი ესახება. კარგია, ესე იგი წინააღმდეგი არ იქნება.
-ბათე, ეს ელაიზაა ეს კი-ივა -მარცხენა ხელს ელაიზას მხარზე ვადებ, მარჯვენას- ივას. - ქალაქში შევხვდით ერთმანეთს. საინტერესო ახალგაზრდები არიან. ჩემი აზრით, ჩვენი დასის ღირსეული წევრები გახდებიან.
-გამორიცხულია! - წამოდგა
-ბათე, ცოტანი დავრჩით. ახლები გვჭირდებიან - ივა სიამაყეს ვერ ერევა. უკან დაბრუნებას ცდილობს. მხარზე ხელს ვუჭერ. არ ვიცი რა ვთქვა, რითი დავარწმუნო, მაგრამ ერთი ვიცი - ამ ბავშვების უკან, ქუჩაში დაბრუნება არ მინდა.
-ბავშვებო, შესასვლელთან დამელოდეთ. -ყალბი ღიმილით ვცდილობ მათი დაძაბულობის განმუხტვას. ბათეს რაღაცის თქმა უნდა, მაგრამ ვანიშნებ გაჩუმდეს. ჩემთან საუბარს თავს მაინც ვერ აარიდებს.
-არ არის საჭირო წავალთ.
-არც იფიქროთ! ჩემი ბრალია. საუბრის დრო ვერ გამოვნახე. ძალიან გთხოვთ დამელოდეთ.
...თანხმობის ნიშნად თავს მიქნევენ. ვაჟის თვალებში ვხედავ - წასვლა უნდა, მაგრამ არ წავა. ელაიზას დარჩენა სურს. მაწყობს, თუ საჭირო გახდება ივასაც დაარწმუნებს. სწრაფი ნაბიჯით გვშორდებიან. ალბათ, როგორ ღელავენ. მეც ვღელავ - დასაკარგი დრო არ მაქვს. სიტყვებს ვზოვამ. არ მინდა რაიმე ზედმეტი ვთქვა.
-ბათე, ეს ბავშვები ძალიან გვჭირდებიან.
-არაფერი გესმის. ზედმეტად ახალგაზრდები არიან.
-ჩვენც ამათი ასაკის ვიყავით, როდესაც აქ წამოვედით.
-შენი აზრით, გაგვიგებენ?
-შენც ხომ იცი პასუხი, ბათე?! შენს მიზანს მიაღწია. ელაიზა შეიძლება დღეს კარავში ერთადერთი იყო, ვინც შენი ჩანაფიქრი ამოიცნო.
-და ივა?!
-ივა, გულუბრყვილოა. შეყვარებული ცხოვრებაზე. ვიღაცას არ გაგონებს?
-მე მგულისხმობ.
-კი, შენ! ცხოვრებაზე, ხელოვნებაზე, აბსტრაქციაზე შეყვარებულს. მახსოვს, ხშირად მინახავხარ ივას მსგავასად აჩეჩილი თმით, უძილარი თვალებით.
-იცი რა არის შენი უბედურება მართა?
-ვიცი.
-წარსული ზედმეტად კარგად გახსოვს.
-შენ კი არ გინდა რომ მახსოვდეს. ასე არ არის?
-არ ვიცი.
-შენ არ გახსოვს? - დიდი ხანია მინდა ბათეს ეს ვკითხო. მაინტერესებს თუ ახსოვს ძველი დღეები. თეატრში გატარებული ღამეები. ხანდახან, როდესაც არლეკინოსა და ილარიას ზიზღით მოიხსენიებს, მგონია, რომ ყველაფერი დაავიწყდა. სიყვარულის, ტკბობის უნარი დაივიწყა. ოხ, ბათე - როგორი აღფრთოვანებული ვიყავი შენით- შენი ნიჭით, ბავშვური სილაღით, რომელიც სულელურადაც კი მეჩვენებოდა. სწორედ შენი არსებობა მარწმუნებს აწმყოს საშინელებაში. ცვლილება, რომელიც შენმა ნაკვთებმა განიცადეს მხოლოდ ზედაპირზე არ დარჩენილა. ყველაზე მეტად სწორედ შენ შეიცვალე, მაგრამ ეს მოსალოდნელი იყო - გატყდი, თავი დაუხარე. ამას უარყოფ, მაგრამ შენც აღარ გჯერა საკუთარი თავის. უბრალოდ ელოდები, თუ როდის გეტყვის ამას სხვა. შენც დაუფიქრებლად დათანხმდები და ყველაფერს მიატოვებ. სწორედ ამიტომ მთავაზობდი აქ დარჩენას, სწორედ ამიტომ არ გინდა ელაიზასა და ივას წამოყვანა. იცი, რომ ისინი ხელის ჩაქნევის უფლებას არ მოქცემენ. მათ თვალებში დანახულ ჟინსა და სიამაყეში შენ თავს ხედავ. კი, შენც გახსოვს და ეს გაუბედურებს. როგორ მინდა ეს ყველაფერი გითხრა, მაგრამ ვერ გეუბნები - ვჩუმდები. შენს პასუხს ველოდები.
-ალბათ, მახსოვს.
-დათანხმდი. ისინი ამას იმსახურებენ.
-ამ ყველაფრის დამსახურება - ხმა დაიბოხა, ასე იქცევა ყოველთვის, როდესაც საკუთარ თავს მსახიობად ხედავს. თავში წინადადებები ულაგდება. შეიძლება ეს დიალოგიც შემდეგი გამოსვლებისას გამოიყენოს - საბედნიერო სულაც არის.
-რატომ? შენ უბედური ხარ?
-შენ ბედნიერი ხარ?
-მომისმინე. ეს კითხვა პირველად რომ გაგიცანი მაშინ დამისვი. გამოგიტყდე არ მახსოვს რა გიპასუხე, მაგრამ მაშინ საერთოდაც არ ვიცოდი რა იყო ბედნიერება. არც ახლა ვიცი, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ბედნიერება სულაც არ არის ის, რაშიც დღეს ვცხოვრობთ, ამიტომ მინდა ამ ყველაფრის შეცვლა.
-ეს ყველაფერი ჩემს დასარწმუნებლად გამოიგონე? - ეს აგდებული ტონი არ არის უცხო ჩემთვის. მისი თავდაცვის მექანიზმია, რომლითაც ჩემი წყობიდან გამოყვანას ცდილობს. დღეს არ გამოუვა.
-მე გამოვიგონე? შენ გამოიგონე ეს ყველაფერი. ეს ცირკიც, რომელიც ხალხის გამოსაფხიზებლად ჩამოვაყალიბეთ იმდენად გამიჯნე რეალობისაგან, რომ მხოლოდ შენი სურვილების გაპიროვნება გახდა.
-საკმარისია.
-ნისლი ჩამოწვა ბათე. ჯერ მხოლოდ კარვებში ბუდობდა, მაგრამ ნელ-ნელა შენ გონებაშიც შემოაღწია და ყველაფერი დაგავიწყდა.
-უსამართლო ხარ!
-არლეკინოს დასცინი, მაგრამ სინამდვილეში გშურს მისი. ფიქრობ ყოველ მის საქციელზე და შენს თავს უამრავ კითხვას უსვამ - დაუფიქრებლად ჩემი ლაპარაკი ყვირილში გადადის - რატომ გამოუვიდა მას ის, რაც შენ არ გამოგდის! როგორ მოახერხა კომიკოსმა, რომ ის კათარზისი იპოვა, რომელიც შენ ვერ დანერგე. აღიარე, რომ ასეა. სულაც არ არის საჭირო ეს მე მითხრა. უბრალოდ შენს თავთან აღიარე.
თვალებში ვუყურებ. ჩუმად ზის. ჩემს თვალებს სიმძიმე აწვება. არ ვიცი მინდა თუ არა ახლა ტირილი. ძალიან მინდა ავტირდე ეს სიმძიმე გამოვდევნო, მაგრამ არ მინდა მას ჩემი სისუსტე ვაჩვენო. მისთვის ხომ ტირილი სისუსტეა - ქალური, ნაზი სისუსტე.
არ ვიცი რამდენი წუთია უკვე ჩუმად ვართ. საღამოვდება ქარი უბერავს, თმას მიწეწავს, ფოთლების შრიალი ყურს მტაცებს. არ მიყვარს სიჩუმე. რას ელოდება? იქნებ სიტყვებს ვერ პოულობს, მაგრამ მას ყველა სიტყვის მნიშვნელობა ახსოვს.
-იცი რა მწარეა ამ ყველაფრის მოსმენა? ყველა დარტყმაზე, ბასრ იარაღზე მწარეა. ყველა იმ გამოვლილ დღეზე მწარეა, რომელიც გამოვიარეთ- ავადმყოფული ღიმილით მეუბნება. მეცნობა. ლიზას უკანასკნელი რეპლიკისას სწორედ ეს შიში განვიცადე.
-სიმართლე მწარეა.
-არ გინდა! ეს გაცვეთილი, არაფრისმქმელი აფორიზმი არ შეგეფერება.
-ტყუილია?
-არ გაბედო იმის გამეორება, რომ ყველაფერი დამავიწყდა! - მიყვირის - პირველად, რომ გნახე მოკლე შავი ქვედაბოლო გეცვა. მაშინ თმა წელამდე გწვედბოდა. ერთ-ერთი როლისთვის თმის შეჭრა მოგთხოვეს. შენც არ დააყოვნე. ეს ხომ შენი სიამაყეა- მსახიობობა, სცენა, აპლოდისმენტები, დიდება, რომელსაც ეპილოგისას გრძნობ. შენი გამოხედვა პიესის დაწყებამდე და მისი დასრულების შემდეგ, რეპეტიციების გამო გათენებული ღამეების შემდეგ ჩაშავებული თვალები. შენი იისფრი ქოლგა. წვიმის სიყვარული. ჩვენი ოინები, ერთად გატარებული ღამეები, შენს სხეულზე დაცემული განთიადის პირველი სხივი.-დაუსრულებელი საუბარი. როგორ გიყვარდა ბავშვები - ხმას ვეღარ იმორჩილებს. გრძნობები ერევა, კიდევ ბევრი აქვს სათქმელი, მაგრამ თავის ხელში აყვანას ცდილობს. - არასდროს მითხრა რომ არაფერი მახსოვს.
ამ პასუხს არ ველოდი. დავიბენი.
-არ მინდოდა ჩვენი საუბარი ასე დასრულებულიყო.
-მე არ მინდოდა, რომ ჩვენი ამბავი ასე დასრულებულიყო.
-დამნაშავე მე ვარ.
-ნუ ცდილობ ამ თავგანწირვით თავი უკეთესად მაგრძნობინო.
-ეს გადაწყვეტილება...
-შეგიძლია უთხრა, რომ ხვალ ადრე მოვიდნენ. -წინადადების დასრულების საშუალებას არ მაძლევს. მერამდენედ ვცდილობ ამის თქმას, მაგრამ არასდროს მასრულებინებს. ეს ის მოგონებაა, რომლსაც ბათე სიამოვნებით დაივიწყებდა - ილარიას გავაფრთხილებ და ხვალ ყველაფერს გააცნობს.
-გაუხარდებათ.
-გელოდებიან.
-ხვალამდე.
-ეს ყველაფერი მხოლოდ მათთვის გააკეთე?
-რას გულისხმობ?
-ჩვენს საუბარს.
-ვინ იცის.
-ორივემ ვიცით, რომ ამ ყველაფრის თქმა დიდი ხანია გინდა.
-დროებით, ბათე!
ზურგს ვაქცევ. ელაიზა და ივა მელოდებიან. რა სასაცილოა ივა. კარვის უკან იმალება და საკუთარ თავს ებუზღუნება. ჩემი დანახვისას ორივე შეშდება. ვუღიმი, თანხმობის ნიშნად თვალს ვუკრავ. ელაიზა მიღიმის, ივსაც უნდა გამიღიმოს, მაგრამ სიამაყე უფლებას არ აძლევს.
მათკენ მივიწევ, მაგრამ საღამოზე ვფიქრობ. რას ვეტყვი სარკეს?
-გამარჯობა, მე ვიყავი მართა - არა უფრო დამაჯერებლად - მე ვარ მართა! ქალი, ვფიქრობ, ვგრძნობ, მიყვარს, მძულს!
კვალმში დაკარგული მელანქოლია...
სასტუმრო ჩემი სახლია. დროებით, მაგრამ მაინც სახლი ჰქვია. დავიღალე, მაგრამ კმაყოფილი ვარ. დღევანდელი გამოსვლა წარმატებული აღმოჩნდა. ურიელს ვაჭმევ. ბეწვი სულ უფროდაუფრო ცვივა. ჭაღარა შეერია. ყურადღებას არ მაქცევს. ნაწყენია. იქნებ მართლა ეწყინა ელაიზასა და ივას მოსვლა? როგორ მინდა მისი გაგება შემეძლოს.
...ბათე, რისი თქმა გინდოდა? ამას ვერ ვკითხავ. საუბარი არ უყვარს. ძველ, უდარდელ დროშიც კი გულის ნადებს საგულდაგულოდ მალავდა. არა, იმიტომ, რომ არავის ენდობოდა. უბრალოდ საკუთარ თავს ტკივილის პირისპირ დაჩოქების უფლებას არ აძლევდა. იღიმოდა და ახლაც ასეა - როდესაც ყველანი გაუთავებლად ვლაპრაკობთ სიცარიელეზე - ბათე იღიმის. სიტყვას გვიჭრის. საკითხს ცვლის. თითქოს ჩვენს გახალისებას ცდილობს. კი, შეიძლება ასეც არის, მაგრამ მე ვიცი - მას უნდა რამდენიმე წამით მაინც აღარ იფიქროს. ამიტომ გვერიდება. ეს ბოროტება სულაც არ არის. არ ვიცი რამდენს უნდა გაუძლოს ადამიანმა. არც ის ვიცი ბოლომდე სიკეთე რა არის. არავინ იცის.
მთელი დღეა ლიზაზე და დანიელზე ვფიქრობ. მათ ტკივილზე და იმ სიმართლეზე, რომელიც ცირკის იარლიყის უკან დავმალეთ. მეშინია სარკის ამოღების. საკუთარი თავის ნახვის. არც არაფერი რომ არ იყოს დარჩენილი?
...ადრე ყველაფერი სხვანაირად იყო.პირველად, როდესაც სარკეების დამსხვრევის შესახებ შევიტყვე, გამიხარდა კიდეც. სიმართლეში საკუთარ ანარეკლს ვერასდროს ვუტყდებოდი. ოდესღაც ვთვლიდი, რომ არ ვუსმენდი, გავურბოდი, თვალებში ვერ ვუყურებდი, ვერ ვეუბნებოდი რა მინდოდა და სწორედ, ამიტომ ვკარგავდი ჩემი ცხოვრების მრავალი წელს უაზროდ. სიცოცხლე მარტივი არასდროს მეგონა. სხვის გადაწყვეტილებებსაც არასდროს მივყვებოდი, მაგრამ საკუთარ თავს ყოველთვის დამნაშავედ ვთვლიდი. ეს იყო ჩემი ანარეკლი, რომელიც მუდმივად მახსენებდა, რომ შემეძლო ყველაფერი ასე არ ყოფილიყო, მაგრამ არაფერს ვაკეთებდი. ის, ამიტომ შევიძულე და აურაცხელი სიამოვნება მივიღე, როდესაც წარმოვიდგინე, როგორ დაიმსხვრა ყველა იმ სარკესთან ერთად, რომელიც სიმართლეს ამბობდა.
ნუთუ, დრო მოვიდა ისევ შევხვდე? აივანზე გავდივარ. ტარს ვეძებ. თვალებს ვხუჭავ. ხელით სარკეს ჩემს სახეს ვუსწორებ. არ ვიცი რამდენი წამია ვერ ვბედავ, მაგრამ ვახელ და ვხედავ კვლავ მას - დაბერებულა, ურიელის მსგავსად ჭაღარა შავ, ხუჭუჭა თმაში მასაც შერევია. ტუჩის ქვემოთ ხალი გაჩენია, თვალებიც ჩაშავებია, მაგრამ მაინც ძალიან ლამაზია.
ურიელი, როდესაც მოვიშინაურე, მაშინ წარმოდგენაც მიჭირდა, რომ შეიძლებოდა ოდესღაც ცხოველი მყოლოდა. მარტოობას ვიყავი შეჩვეული. როგორ ვცდებოდი.
საკუთარ ნაკვთებს თვალს ვწყვეტ. ფანჯრის მეორე მხარეს დარჩენილ ურიელს ვეძებ. საწოლის ქვეშ შემძვრალა. არ უნდა შემაწუხოს. ყურადღება გამიფანტოს.
ვეწევი. მოწევაც შემყვარებია. მახსოვს, სიგარეტს სამზარეულოს კარადაში ვმალავდი. შემეძლო ყოველი ჩემს მიერ მოწეული ღერის ამბავი მომეყოლა. ხანდახან სიხარულისაგან აღტაცებული, აფორიაქებული ვეწეოდი. ამ დროს კვამლი ნაზად ეშვებოდა ჩემს ფილტვებში - ყველაზე ფაფუკი ნაჭრის მსგავსად. იავნანად მევლინებოდა. ვგრძნობდი, როგორ მიიწევდა ქვევით. ცეკვით ეშვებოდა და უკანაც მშვიდი ბრუნდებოდა. აი,როდესაც სევდით დამძიმებული ვეწეოდი, კვამლის ხმაური მესმოდა. შეჯახების. ღრმად ვისუნთქავდი. ვცდილობდი დამემარხა. ფილტვებს ნისლად დასწოლოდა, მაგრამ უკან ვუშვებდი. ამოსუნთქვისას კი ოდნავ გასარჩევად ვხედავდი. ის სადღაც ჩემს სხეულში რჩებოდა. რომელიღაც დაცარიელებულ ნაკუჭში სახლდებოდა.
ალბათ, მოწევას, ამიტომ მოვუხშირე. მინდა ჩემს სხეულს გავახსენო ყოველი ის დღე, როდესაც ამ ყველაფერს ჩემთვის მნიშვნელობა ჰქონდა. აივანზე, სიბნელეში, კვამლი ფილტვებში ეშვება, მაგრამ აღარ მეხება. ვუყურებ, საკუთარი ხელის, ტუჩების მოძრაობას, ჩამავალ და ამომავალ კვამლს, მაგრამ მასთან კავშირს ვერ ვგძნობ.
თვალი გამიშტერდა. ასეთი საკუთარი თავი არასდროს მინახავს. დრო მიდიოდა, უკან ბრუნდებოდა. მეც მივყვებოდი წრიულად და შორიდან ვაკვირდებოდი ყოველ დღეს, როდესაც სარკეში ბედნიერი ვიყურებოდი. ერთი კარგი ჩვევა მქონდა - ჩემს თავისთვის განადგურებულს არასდროს შემიხედავს. არ ვაძლევდი თავს უფლებას დავმსხვრეულიყავი.
აი მე - სკოლა დამთავრებული. მე- პირველად შეყვარებული, პირველად თეატრში მიმავალი, აღტაცებული დაბრუნებული. ჩემი სახლი, მშობლები - შორს წამიყვანს იმ ყველაფრის ჩამოთვლა, რაც მე დავინახე. უბალოდ - ეს მე ვიყავი, ბედნიერი. რა შეიცვალა? არ ვიცი, მაგრამ ნათლად ვხედავ როგორი უდარდელი ვიყავი.
სარკე მახსენებს ვინ მინდოდა ვყოფილიყავი - მხოლოდ მე და არავის სხვას. მეორე ღერს ვუკიდებ. ვევედრები, ქვევით ხმაურით დაეშვეს, მაგრამ არა. არც ერთი ხმა, არც ერთი გრძნობა.
ადრე მწამდა, რომ რამდენი სეზონიც არ უნდა გასულიყო. ზამთრის შემდეგ, გაშიშვლებულ ტოტზე, თავიდან აყვავდებოდა კვირტი. ეს ამოუცნობი გრძნობა კი მაშინ დამეუფლა, როდესაც მივხვდი, რომ ბუნების წრე-ბრუნვა მარადიული იყო, მე კი- მოკვდავი ვიყავი.
უმიზეზოდ ვიღიმი. კვამლი უკან ბრუნდება. არც დამძიმებული, არც მსუბუქი. უბრალოდ აივნის მოაჯირს ცდება და სიცარიელეში იკარგება.

ხო, მოწევის შემდეგ მახსენდება. ადრე, დრამატურგობა მინდოდა.. ჩემი პიესის პირველი რეპლიკაც მქონდა მოფიქრებული:
-იყო და არა იყო რა... ხო, მგონი ასე - იყო და არა იყო რა, ადამიანებს შორის ცხოვრობდა ერთი გრძნობა, რომელსაც ერქვა მელანქოლია.

***
დღეს შედარებით გვიან მოვედი. დამეძინა. სიზმარი არ მინახავს. დილით ურიელის უკმაყოფილო კვნესამ გამაღვიძა. საჭმელი დავუყარე და კარვებისაკენ გავეშურე. ვერ წამოვიყვანე. ბათე მისაყვედურებს - როგორც მაშინ, როდესაც მის დაწერილ აბზაცებს არ ვემორჩილებოდი.
მეტრომდე სირბილით მოვედი. სუნთქვას ძლივს ვიმორჩილებ. მეზიზღება ეს გამაღიზიანებლად მოწესრიგებული ვაგონი, უაზრო სახეები, უფერული ტანსაცმელი, ყრუ ხმაური. ათიოდე სადგური მაქვს გასავლელი. ალბათ, გამოძინებასაც მოვასწრებდი აქ მყოფების რომ არ მეშინოდეს.
როგორ დავიღალე. ხშირად მიკითხავს ჩემი თავისთვის თუ, რისთვის ვისჯები ასე სასტიკად.პასუხი ზუსტად ვიცი. ძალიან ადრე დედა მთელი ძალით ცდილობდა ჩემში რწმენის გაღვივებას. ახლა, ვის რაღაში ადარდებს რწმენა. ხო, ვიტყუები, რომ არაფერი მახსოვს. ხანდახან ჩემს თავსაც ვუმეორებ. ვცდილობ დავარწუმნო. ეს მოგონებები, რომლებსაც ალი მოედოთ ფეფრლად დარჩნენ ჩემს გონებაში.
ნათლად მახსოვს ყოველი ღამე, როდესაც დედა მიკითხავდა მოძღვრებას და წლების შემდეგ, როდესაც პირველად ვკითხე ჩემს თავს, თუ რაში ვიყავი დამნაშავე. პასუხი ვიპოვე. ეს იყო ტყუილი. ძალიან ბევრს ვიტყუებოდი. სიცრუეში ცხოვრება არ მომწონდა. თავიც დამიმშვიდებია იმის გამეორებით, რომ ამ ყველაფერს სასიკეთოდ ვაკეთებდი. სათანადოც მივიღე - ახლა ვცხოვრობ ტყუილში, ცხოვრების მიერ ნათქვამ ტყუილში.
...ვაგონი განათდა. მეტროთი სწორედ ამიტომ ვმგზავრობ. გვირაბიდან გასვლისას სინათლე უეცრად იღვრება. თვალს უჭირს მასთან დაწევა. მომწონს უკან ჩამოტოვებული ხეების ყურება. ერთში კი ვერ მოვიტყუები - ბუნება უცვლელი დარჩა.
შეიძლება თავს ახლა უფრო მშვიდადაც ვგრძნობ. აღარ მიწევს მუდმივად ფიქრი იმაზე, თუ რა არის კარგი და რა ცუდი. სად გადის საზღვარი ამ ორს შორის. როგორ მინდოდა ვინმეს ესწავლებინა ჩემთვის რა იყო სწორი. ახლა იმაში მაინც ვარ დარწმუნებული, რომ არასწორად ვცხოვრობ.
...ჩემსკენ გველი მოსრიალებს. სინათლეს ირეკლავს. თვალს მჭრის. არ ვყვირი. ფეხზე მეხვევა, ზევით მოიწევს. მსიამოვნებს. ამოვიხვნეშე კიდეც. სრიალა გაუხეშებულ კანს რბილად მიუყვება. კბილს ტუჩს ვაჭერ. არ მინდა ყურადღება მივიქციო. სისინი ყურში ჩამესმის . მაბრუებს. თვალები მეხუჭება, მაგრამ თავს ვიკავებ. ვუყურებ როგორ ლივლივებს. ხან მას ვუყურებ, ხან საკუთარ თავს ვხედავ - გაფითრებულს, გაჭაღარავებულს, თვალებ ჩაცვენილს, დაღლილს. არ ვიცი მე ვიყურები მისი თვალებით, თუ ის ჩემით, მაგრამ თავს ვწევ, ვუსწორებ. რამდენიმე წამი მიყურებს, არ მოძრაობს, მათვალიერებს. რაღაცის თქმა უნდა. უკმაყოფილოა, რომ არ მესმის. მგესვლავს.
...მაინც დამძინებია. გამიმართლა - ჩემს სადგურზე გაჩერებისას გამეღვიძა.

***
დღე მეორე :
ხალხი უკვე იკრიბება. ბათე არ ჩანს. ერთ შესავლელთან ელაიზაა, მეორესთან-ივა. აქაურობა ორივემ მოირგო. შორიდან ხელს ვუქნევ. მისასალმებლად დრო არ მაქვს. იმედია მიხვდებიან, რომ ისევ კარავთან დაველოდები. ურიელი სახლში დარჩა. მარტო დადგმის ყურება არ მინდა. არ ვიცი წინ რა მელოდება. როგორ შევხვდები ბათეს მორიგ ნამოქმედარს. იქნებ ივა არ შემცდარა და თეთრის მართლა მეშინია. ხო, შეიძლება ხადახან იმის, რაც ყველაზე მეტად გიყვარს, ძალიან გეშინია.
...კარავი მზადაა. სკამები ორ რიგადაა დალაგებული. ამჯერად ფარდა შინდისფერია. ილარიას საყვარელი ფერი. ალბათ, უკვე მოედანზე არაინ. არლეკინო ამხნევებს. ძალიან სახალისო სანახავია. ილარია გამოსვლის წინ ყოველთვის ნერვიულობს. ლიზასგან განსხვავებით, ის დამწყები მსახიობი იყო, ამიტომ ხშირად თამაშისას საკუთარ გრძნობებს ვერ ერევა. ეს ყველაფერი მაყურებელს ძალიან მოსწონს. ხვდებიან, რომ ილარია გულწრფელად გადმოსცემს, თუმცა ოდესღაც ჩვენს წრეში ეს არაპროფესიონალიზმად მიიჩნეოდა. ყველაფერი თავდაყირა დადგა.
ხალხი ნელ-ნელა შესასვლელთან იკრიბება. ფუსფუსი მესმის. ივა და ელაიზა მოდიან. კმაყოფილი სახეები აქვთ. ისევ იქ ველოდები. ურიელს რომ ეს დაენახა, აუცილებლად იეჭვიანებდა. ადრე ეს ადგილი მხოლოდ მე და მას გვეკუთვნოდა. არ ვიცი ბედნიერი უნდა ვიყო თუ უბედური - ეს ყველაფერი მატებაა თუ დანაკლისი.
..ივა ჩემკენ მომავალ გზას ასკინკილით მოუყვება. ფეხი სტკივა. მისი წუწუნი მაცინებს. უნდა სწრაფად მოვიდეს ყველაფერი მომიყვეს, მაგრამ თან ძალიან უჭირს. საოცარი ბავშვია. ადრე დასა და ძმას ვამსგავსებდი, ახლა- დედა-შვილს. ელაიზას ყოველი მოძრაობა იმდენად ნაზი და დახვეწილია, რომ მეც კი მშურს მისი. თავიდან მინდოდა მეკითხა, იყვნენ თუ არა და-ძმა, მაგრამ შემდეგ მივხვდი - არ ღირს მათ სევდა გავახსენო. ზედმეტი აღარ არის საჭირო. ყოველდღიურადაც საკმარისია. ხანდახან კარგიც არის, როდესაც რამის კითხვა გავიწყდება.
-მშვიდობიანი დღე.
-ველოდებოდი თქვენ პირველ შთაბეჭდილებებს. როგორ მოგეწონათ? - სიცილს შეკავება მიჭირს.
-ძალიან - ივა აჟიტირებულია - დიდი ხანია ამდენ ხალხთან შეხება აღარ მქონია. ქუჩაში ყურადღებას ბევრი არ გვაქცევდა, ბევრიც ყურს არ უგდებდა ჩვენს ლაპარაკს. აქაც ეგრეა, შეიძლება ვერ ხვდებიან რას ვეუბნებით, მაგრამ გვისმენენ. ეს კი ძალიან სასიამოვნოა.
-ხო - ელაიზა ამატებს - ახლა, მცირედიც იმისა, რაც აღარ გაგვაჩნია, ძალიან სასიამოვნოა.
...მათი ყურება ჩემსა და ბათეს სახეებს მახსენებს. სწორედ ივასნაირი ხალისიანი იყო ერთ დროს ბალთაზარი. პირველი ჩვენი გამოსვლისას ძალიან დანაღვლიანებული ვიყავი. არ მომწონდა არც ის მოედანი, რომელზეც უნდა მეთამაშა და არც ის დაფლეთილი კარავი, რომელშიც ჩემთვის ხალხს ტაში უნდა დაეკრა. მისი მზერა მაოცებდა. ყველაფერს ისეთი სიყვარულით, ისეთი სიფრთხილიდ უცქერდა, რომ თავი უხერხულადაც კი ვიგრძენი. მე აქ არ დავრჩებოდი რომ არა ის პატივისცემა, რომელსაც მის თვალებში ვხედავდი, ამიტომ მესმის ელაიზას სიცივის, მაგრამ არაუშავს, ეს ყველაფერიც გაივლის. მთავარია, არც ერთს წასვლა არ სურს.
-მალე დაიწყება?
-წესით კი. ხალხმა უკვე შეკრება დაიწყო.
-დღეს რა გველოდება?
-არ ვიცი.
-ეს ყველაფერი ბათეს გამოგონილია?
-კი.
-ნიჭიერია.
-ძალიან!
-თქვენ რატომ არ გეუბნებათ?
-ყველას ჩვენ-ჩვენ სიტყვას გვაძლევს. ბოლომდე არავინ ვიცით, თუ რა მოხდება, თუნდაც ჩვენი გამოსვლისას. ბატონი ბალთაზარის აზრით, - სარკაზმი მერევა- თამაშისას სპონტანურობა უფრო დამაჯერებელია.
-საინტერესოა.
-დღეს ვისიამოვნებთ. არლეკინო და ილარია საოცარი წყვილია.
-ერთმანეთი უყვართ?
-ძალიან. -ხმა მიწვრილდება. - არა მარტო ერთმანეთი. ცირკიც, მაყურებელიც, საერთოდ ყველაფერი.
-ეგ როგორ?
-იცი ივა... ხანდახან, როდესაც გყავს ადამიანი, რომელიც გავსებს დამოკიდებულება გეცვლება ყველაფრის მიმართ. უფრო მარტივად პოულობ მიზეზს, რომ ვინმე ან რაიმე შეიყვარო.
-მართა, გყვარებია?
...მისი გულუბრყვილობა ძალიან მომწონს. მინდა ვიცრუო ,ვუთხრა - არა. მაგრამ რატომ მოვატყუო? იქნებ ვინმეს მაინც მოვუყვე, რომ ოდესღაც მეც მიყვარდა თავდავიწყებით. მეც შემეძლო ადრე ყველაფრის შესაყვარებელი მიზეზი მეპოვნა. ამ ყველაფრის მოყოლა ძალიან მინდა,მაგრამ მორიგი კითხვების მეშინია. არც ჩემს სიყვარულს ჰქონდა კარგი დასასრული და ძალიან მიმძიმს გამოვტყდე, რომ ყველაფრის დანგრევის მიზეზი მე გავხდი, რადგან შეუძლებელი იყო იმის სიყვარული, რაც მე ჩემი თავისაგან შევქმენი.
-გრძელი ამბავია.
-სიამოვნებით მოგისმენთ.
-ახლა, არა! მატარებელში ჩასხდომისას, შემდეგი ქალაქისაკენ რომ გავეშურებით, მაშინ გიამბობთ.
-არ დაგვავიწყდება.
-ვნახოთ. - რაც ეს ბავშვები გავიცანი, უფრო ხშირად გულწრფელად ვიღიმი.
...იწყება. ჩემს გვერდით მოკალათდნენ. ელაიზა დათრგუნულია. გუშინ ნანახმა მასზე ძალიან იმოქმედა. ალბათ, დღეს უარესს ელოდება, მაგრამ დღეს არლეკინო თამაშობს, ამიტომ მშვიდად ვარ. იმედი მაქვს, რომ დასასრულისკენ ყველა განიმუხტება.
შემოსასვლელიდან ბათე მიყურებს. მათვალიერებს. მგონი ჩვენმა უკანასკნელმა საუბარმა ცუდი კვალი დატოვა. ამ დღეებში აუცილებლად უნდა დაველაპარაკო, მაგრამ ახლა მისი მზერა განსხვავებულია. ის გამაფრთხილებელიც არის და შემაშფოთებელიც. იმედია უბრალოდ მეჩვენება.
ფარდა ნელ-ნელა იწევა. ოდნავ ამაღლებულ მოედანზე არაფერია - არც მსახიობები, არც დეკორაცია. უცნაურმა წინათგრძნობამ შემიპყრო. მარჯვენა მხრიდან ნაბიჯის ხმა ისმის. ჩაბნელებულ სცენაზე ილარის ფორმებს ვარჩევს.
მძიმე ნაბიჭებით სივრცეს მიაპობს. სიბნელეში გაფანტულ ექოს ჰგავს. წარსული, მკვდარი ხმების ექოს. წონასწორობის შენარჩენუბა უჭირს. ნელ-ნელა სინათლე იღვრება. ილარიას კაბა თეთრია, გაბნეული სისხლისფერი ლაქებით, ბოლო- ტალახიანი, სახე -წაშლილი. წითელი, შემზარავი სანახავია მისი თვალები. ისეთი შეგრძნება მაქვს თითქოს სხეულს ძალით ექაჩება. სივრცესთან ერთად თვითონაც იხლიჩება.
მაყურებელი დაბნეულია. თვალს ადევნებს მის ყოველ მოძრაობას, ყოველ მიხრა-მოხრას. ეს ილარიაა. მისი ყურება არასდროს არის მომაბეზრებელი. თეთრი კაბა ახლოსაც ვერ მიდის მის სინაზესთან. მისი ჩალისფერი, გაშლილი თმა, თაფლისფერი, მწვანეშერეული თვალები ყოველი მნახველის გულს იგებს. გრძელი კისერი. მოქნილი მოძრაობა - ქალებს შურით ავსებს, კაცებს-ვნებათაღელვით.
-ილარია! - კაცის ყვირილი უეცარი მეხის გავარდნას ჰგავს, მაგრამ ილარიას თითქოს არაფერი ესმის. პასუხს არ სცემს, არც უკან ტრიალდება, პირიქით, მოედნიდან ჩამოდის და ორ რიგად გადანაწილებული მაყურებლის შორის გადის. წინ სიცარიელისაკენ მიიწევს. -ილარია! არლეკინოც გამოჩნდა თავისი საყვარელი თეთრი პერანგით. ხმას უმაღლებს, ნაბიჯს უჩქარებს, ცდილობს დაეწიოს, თან ყვირის. უკან კვლავ არ იხედება. მის გონებაში სხვა ხმაა დაბუდებული და ვაჟის ბოხი, ოდნავ ჩახლეჩილი ძახილი არ ესმის.
არლეკინო ეწევა. მკლავზე ხელს ჰკიდებს და ძალით თავისკენ ატრიალებს. შეშინებულს უყურებს. ყბა უკანკალებს. ერთ ადგილზე იყინებიან, თთქოს დროც გაიყინა.
ბათე კარავიდან გადის. ასე არასდროს მოქცეულა. ძალიან გამიკვირდა. ყოველთვის ბოლომდე უყურებს. ვიცი, რომ არლეკინო არ მოსწონს, მაგრამ დღეს ისიც ძალიან კარგად თამაშობს. არაფერი მესმის. წესით კმაყოფილი უნდა იყოს.
-გამომყევი. -ცდილობს უკან დააბრუნოს, მაგრამ ილარია ჯიუტდება. ხმისამოუღებლად ხელში ძალას იკრებს და თავიდან იშორებს. ზურგის ქცევას ,მოჭრილი გზის გაგრძელებას ცდილობას.
-სად მიდიხარ? - წინ ეღობება. ორივე ხელით მაგრად იჭერს. ამჯერად მთელი ძალით უყვირის.
-ყველაფერი იწვის. - ყოველ სიტყვას გრძნობს, რომელსაც ამბობს.
-მესმის.
-ყველგან ცეცხლია.
-ძალიან გთხოვ...
-ავი, გამანადგურებელი ცეცხლი.
-შენ ცოცხალი ხარ.
-მეც ვიწვი. - პასუხობს ისე თითქოს არაფერი ესმის.
-მე შენს გვერდით ვარ.
-ყველასაგან შეუმჩნევლად. ალში ვიკარგები.
-მომისმინე.
-ახლა მხოლოდ ჩემს ნარჩენებს უყურებ.ფერფლს. - ხმას იდაბლებს და ყოველი ბგერა შემაძრწუნებელი ხდება - მე ჩემს ცხოვრებაზე უარი ვთქვი.
-ამის უფლება ვინ მოგცა? ვინ მოგცა უფლება მოსიარულე გვამს დამსგავსებოდი?! მიპასუხე! - არლეკინოს ღრიალი პირველად მესმის. არ მეგონა, რომ ასე კარგად შეეძლო როლის მორგება.
-მკვდარია გესმის?
-უნდა შეეგუო.
-რატომ?
-იმიტომ, რომ ადამიანი ხარ! ამ ტკივილით ცხოვრება უნდა ისწავლო.
ილარია ხელს კრავს. წამით მეგონა, რომ არლეკინო წაიქცეოდა. მათ გარშემო მაყურებლებს ვერ ვხედავ. შეუძლებელია მათი ყურებისას რაიმე სხვა გაიგონო დაინახო ან იფიქრო.
-ასე მარტივად ეგუები.
-მეც ძალიან მიჭირს.
-არ გიჭირს. ის ჩემი ნაწილი იყო გემის?! ჩვენ ერთნი ვიყავით. ახლა სად არის?
მკვდარია.
-საკმარისია. გემუდარები საკმარისია!
-ჩემი შვილი მკვდარია.
-ჩვენი შვილი ილარია. ჩვენი შვილი!
-შვილმკვდარი დედა ვარ.
-უნდა გაუმკლავდე. თავი ხელში აიყვანო.
-დაბადებაც ვერ მოასწრო.
-შენ დამნაშავე არ ხარ.
-ვერც კი ვნახე, ვერც შევეხე. ამ თვეების განმავლობაში მხოლოდ ერთზე ვოცნებობდი - მისი სახე მენახა, გულში ჩამეკრა - რამდენიმე წამით მაინც. ნუთუ ბევრს ვითხოვდი?
-მეც ძალიან მტკივა.
-არა, შენ ამ ტკივილის ვერ იგრძნობ. მე მას ჩემი სხეულით ვატარებდი. ვერც წარმოიდგენ რამხელა სიცარიელეს გრძნობ, როდესაც შენში რაღაც კვდება, ლპება და მთელ სხეულში სიკვდილის სუნი დგება. ყველაფერი მისით იჟღენთება. ყოველი ამოსუნთქვისას თავს მახსენებს- ცრემლებს ვერ იკავებს. ვერასდროს ვერ ვხვდებოდი, როგორ ახერხებდა ტირილს. - მომიკლეს.
-უსამართლოდ იქცევი. მე მექცევი.
-სამართლიანობაზე აღარასდროს მელაპრაკო.
-ნუთუ, შენში ყველაფერი შეიცვალა?
-მისი მკვლელები გახარებულები ვერ იქნებიან. მისი სისხლით გასვრილი ხელებით ვერ იცხოვრებენ.
-ეს ბუნების ნება იყო.
-“მისი”- სახელიც არ აქვს. ჩვენს პატარა ბიჭს, სახელიც არ აქვს. არც საფლავი. სად წაიყვანეს? მიპასუხე სად წაიყვანეს!
ხველა უტყდება. სუნთქვა უჭირს. უკან ბრუნდება. მუხლებზე ეცემა. არლეკინო გაყინულია. ილარია სცენაზე ჯდება.
-ექნება! - ილარიასკენ მიდის. მის გვერდით კალათდება. ხელზე მაგრად ეჭიდება. ჩვენს შვილს საფლავიც ექნება და სახელიც. მას ჰყავდა მშობლები და ეყოლება დები და ძმები. ჩვენ შეგვიძლია მივცეთ მას მომავალი. მისი ხსოვნა არ ჩავაბაროთ წარსულს. მასზე სულ ვილაპარაკებთ. მუდამ გავიხსენებთ, მოვყვებით.
-რას მოვყვებით, არლეკინო?
-მოვყვებით, თუ როგორ ველოდებოდით. როგორი წარმოგვედგინა. რაზე ვოცნებობდით. როგორ ვემზადებოდით. როგორი რთული ფეხმძიმობა გამოიარე! როგორი სიხარული გვეწვია, როდესაც გაიგე, რომ ორსულად იყავი. მოსაყოლი ბევრია - ამ ტკივილზეც ვილაპრაკებთ და , რა თქმა უნდა, იმ სიყვარულზეც, რომელიც მან გვაჩუქრა.
-არლეკინო, ჩვენ დავკარგეთ ფრთები, რომლითაც შეგვეძლო თავისუფლად გვეფრინა მოლურჯო ცაში.
-დავიბრუნდებთ.
-ეს ლეშის სუნი მუდამ თან გამომყვება. სულ მექნება შეგრძნება, რომ გარშემო ათასი მშიერი ყვავი მეხვევა. სიკვდილის სუნი ძალიან რთული ჩამოსარეცხია. სწორედ ჩემს დასაგლეჯად გამზადებულ ყვავებს იზიდავს.
-მე შენთან ერთად ყველაფერს გადავიტან.
-შენც დაიტანჯები. ჩემთან ერთად ცხოვრება გაუსაძლისი გახდება.
-ერთად ვიგლოვებთ. მე ფიცი დავდე - ყოველ ჭირს ავიტან. უბრალოდ მომეცი ნება მუდამ შენთან ვიყო.
-იცი რა მანადგურებს?
-მითხარი.
- მე რატომ? ჩვენ რატომ?
-ამ კითხვაზე პასუხს არავინ გაგვცემს.
-ვინ ვარ?
-მსხვეპრლი.
-დამნაშავე?
-არავინ.
-მსხვერპლი არ არსებობს დამნაშავის გარეშე.
-რა მნიშვნელობა აქვს?
-სიმართლის ყოველთვის მჯეროდა. იმ ყველაფრის მიუხედავად, რასაც ამბობდნენ, რწმენა, იმედი არასდროს დამიკარგავს.ახლა, ნაწილებად ვიშლები. სწორედ ეს სიმართლე მამსხვრევს.
-ძალიან ვწუხვარ. შენ მართალი ხარ. მე შვილმკვდარი დედის ტკივილს ვერ გავიზიარებ. მხოლოდ შემიძლია ჩუმად მოგისმინო. შენს ქვითინს ყური ვუგდო. მაპატიე. ლაჩარი ვყოფილვარ.
-აკი, მითხარი თავი არ დაიდანაშაულოო.
-ხანდახან, დამნაშავის ცოდნა არაფერს შველის. არც იმის ცოდნა რომ უდანაშაულო ხარ. ტკივილი მაინც რჩება.
-რა როგორ იქნება?
-შენ იცოცხლებ ილარია. ძალიან დიდხარს. ბედნიერად. მუდამ ატარებ ამ ტკივილს. სამწუხაროა, რომ პირველ შვილს მხოლოდ ტკივილი მოგვაგონებს.
-ერთად ვიცხოვრებთ. ალბათ, ოდესღაც გავუმკლავდებით კიდეც.
ფარდა ეშვება. ალბათ პირველი აქტი დამთავრდა. თავბრუ მეხვევა,სული მეხუთება. მცივა. ცრემლები ღაწვებს მისველებენ. რამდენი ხანია აღარ მიტირია. მთელი სხეული მიკანკალებს. თავს ვერ ვიმორჩილებ. ელაიზა და ივა შეშინებულები მიყურებენ. რაღაცას მეუბნებიან მაგრამ არ მესმის. დახმარებას ითხოვენ. ვანიშნებ გაჩუმდნენ.
-წყეულიმც იყავ ბალთაზარ. წყეულიმც იყავ!

-მართა, თავს როგორ გრძნობ?
...ივას წყალი მოაქვს. ვცდილობ გამოვფხიზლდე, მაგრამ თავს ვერ ვერევი. ბათეს ვეძებ. მინდა ვნახო - ყველაფერი ვუთხრა. ეს მოჩვენება არ ყოფილა. მისი მზერა; ის მაფრთხილებდა; ეს დადგმაც მე მომიძღვნა. ჩემი განადგურება უნდა. საშვალებას არ მივცემ.
ვნახავ, თვალებში ჩავხედავ :
-მეზიზღები ბათე. ყოველი შენთან გატარებული წამი. მეზიზღება ის ვინც, საკუთარი თავისაგან შექმენი. დღემდე თავს ვიდანაშაულებდი. ჩვენი შვილის მკვლელობას მხოლოდ საკუთარ თავს ვაბრალებდი, მაგრამ ეს მხოლოდ ჩემთვის არ გამიკეთებია. რატომ მეუბნები, რომ ეს მხოლოდ ჩემი გადაწყვეტილებაა, რომლის მიზანიც შენთვის ტკივილის მოყენებაა? რისთვის მიხდი სამაგიეროს? მე ჩვენი ოცნებები გადავარჩინე და ყველაფერი შეუმჩნევლად დასრულდებოდა, რომ არა ეს წყეული სინდისის ქეჯნა, რომლის მსხვერპლიც მე ვიყავი. შენ არ წარმოგიდგენია ტკივილი, რომელსაც მე ჩემი სხეულით ვატარებდი. შენთან შეხვედრის შემდეგ ჩემს გონებაში საოცარი მელოდია დალაგდა. სიმებისაგან მომავალი ხმის ჟღერადობა სწორედ ამ დღეს გაწყდა. მე ვიცი რა არის სიკვდილის სუნი. როგორი მძიმეა. განა მე არ მინდოდა შვილი? როგორ მინდა ეს ყველაფერი დამავიწყდეს. დღე არ გასულა, რომ არ წარმომედგინა მისი სახე; სახლის კედელზე ჩარჩოში ჩასმული ჩვენი ოჯახის სურათი. პატარა, კეთილმოწყობილი სახლი. ალბათ, ახლაც დარწმუნებული ხარ, რომ ეგოისტურად მოგექეცი, მაგრამ ნუ გავიწყდება მე შენ სიმართლე გითხარი - “აბორტი გავიკეთე”. ეს მოკლე წინადადება ძალიან რთული წარმოსათმელი იყო. მე ამ წამს მოვკვდი, რადგან ვეღარ დავინახე შენს თვალებში ის, ვინც გიყვარდა; ვის გამოც ყველაფერს დაუფიქრებლად დათმობდი; ვისაც მინდოდა ვმგვანებოდი. მე ამ ბგერებთან ერთად დავიკარგე, მაგრამ მაინც ყოველი გრძნობის გარეშე გიყურებდი თვალებში, მაგრამ ვერაფერს ვხედავდი ბინდის გარდა, გაცრეცილი რეალობის გარდა. სიამაყის ნიღაბი არ დამემსხვრა. ის ახლაც შემრჩა. ვერასდროს ვერ ვხვდებოდი, თუ რატომ იყო სიმაყე შვიდი მომაკვდინებელი ცოდვისაგან ერთ-ერთი - ახლა ვიცი. ამ დღეს შენი წყალობით მივხვდი.
-უკეთ. ნუ ნერვიულობთ.
-გაფითრდით. დახმარებას მოვიყვან.
-ელაიზა, არ გინდა ძალიან გთხოვ.
-დაისვენე.
-მართლა, რა საოცარი წყვილია! - აღმოხდა, როდესაც დარწმუნდა, რომ კარგად ვიყავი.
-ივა, ახლა ამის დრო არ არის.
-რატომ ელაიზა? უბრალოდ გადავიღალე. ივა, მოგეწონა?
-საოცრად. შინაარსზე მეტად ილარიასა და არლეკინოს ერთობაა მიმზიდველი
-ერთობა?
-ხო, თითქოს ერთი სხეულის ორი ნაწილი არიან. ერთმანეთს ავსებენ.
-ეს სიყვარულია.
-და , რაც მთავარია, გულწრფელი.
-შენ რას ფიქრობ ელაიზა?
-მე ვფიქრობ, რომ ბათე ძალიან ბოროტია! ტკივილის ხარჯზე ცდილობს ადამიანების გულის მოგებას. ტკივილი ისედაც საკმარისია. რატომ მიყვებით მას კითხვების დასმის გარეშე? მოგწონთ ის, რასაც თესავთ?
-მეეჭვება არლეკინოს თავისი დღევანდელი როლი მოსწონებოდა.
-რატომ?
-ალეკინო ჯამბაზია. მომღიმარი, ხალხის მაცინებელი.
-ჯამბაზს დღეს არ ჰგავდა.
-ჩემო კარგო, ამას მრავალი მიზეზი აქვს. შეიძლება უბრალოდ საკუთარი გრძნობის ჩვენება სწადდა. ჯამბაზის ნიღაბი შეუვალი კედელია. მის სიღრმეში მრავალი გრძნობა ბუდობს, მაგრამ არავის შეუძლია მუდამ ჭეშმარიტება მალოს. დღეს არლეკინო ჯამბაზი არ ყოფილა. ის არ მართავდა საკუთარ თავს მეთოჯინის მსგავსად. მისი გრძნობები ზედაპირზე გამოვიდნენ, მის მთელ სხეულს მოედნენ და მისი ყოველი კუნჭული აალაპარაკეს. სწორედ ეს არის ჩვენი ცირკი. ის განსაწმენდელია იმ მრავალი ტკივილის, რომელიც ჩვენს სხეულში ბუდობს. სევდა ეშმაკივითაა - მაშინ არის ძლიერი, როდესაც ყველას თავის არ არსებობაში არწმუნებს. სინამდვილეში გჭირდება რაღაც, რაც ხელს ჩაგკიდებს და გამოსავალს, რომელიც დავივიწყეთ, გაგვახსენებს.
-ალბათ, მართალი ხართ.
-ამაზე მეც არა ერთხელ მიფიქრია.
-არ მესმის. ნუთუ, ამას მივტირით? ყველაზე მეტად ეს გვაკლია?
-პირველად, ყველაფერი შეუმჩნევლად დაიწყო. -უცებ ვჩერდები. ხმის ტონი მეცვლება - ივა, სარკე საიდან გქონდა?
...ერთმანეთს გადახედეს. ორივე შეცბა.
-არ გინდათ, მიამბოთ საიდან მოდიხართ?
-არ შეგვიძლია.
-მოგიწევთ,
მეორე აქტი იწუება. მძიმე ფარდის აწევის ხმა სიჩუმეს არღვევს. ამ საუბარს მაინც აუცილებლად დავამთავრებთ, მაგრამ მეყოფა თუ არა გამბედაობა ბათესაც ვუთხრა ყველაფერი ის, რაზეც ამდენი წელია ვფიქრობ?
მაყურებელს მხოლოდ ახლა დავაკვირდი. რამდენიმე ქალმა ცრემლიც ვერ შეიკავა. ისინი ტირიან, მაგრამ ვერ აცნობიერებენ. ერთმანეთს ყურადღებას არ აქცევენ. ეს უბრალოდ სითხეა. სითხე, რომელიც ჩემს სახეზე შეშრა.
ფარდა კვლავ იწევა. ამჯერად შიში მიპყრობს. ძალიან მეშინია გაგრძელების ყურების. არ აქვს მნიშვნელობა კარგი იქნება თუ ცუდი - ეს შეიძლებოდა ჩემი ცხოვრების გაგრძელება ყოფილიყო.
ილარია და არლეკინო მუხლებზე დგანან. გვერდი-გვერდ, ზურგით მაყურებლისკენ. ერთმანეთს არ უყურებენ; არც წინ იყურებიან; არაფერს უყურებენ.
-ჩვენს ცხოვრებას მხოლოდ ერთი სახელი აქვს.
-ერთ დღეს გავიღვიძე და ის სხვას აერჩია.
-როგორი ცხოვრება გქონდა არჩეული?
-ილარია, ეს შენ ძალიან კარგად იცი,
-ოცნებასთან მიახლოვებისას, ფეხ ქვეშ მიწა გამომეცალა.
-თითქოს დაკარგული მოლივლივე სხეულები ვართ.
-იცი, ყველაზე მეტად როდის შემეშინდა?
-მითხარი.
-როდესაც, საავადმყოფოში, ოთხ კედელში გავიღვიძე და მუცლის ღრუში სიცარიელე ვიგრძენი. მომეჩვენა, რომ ყველგან სისხლი იყო და მეც მასში ვიძირებოდი. ვუყურებდი თეთრ კედლებს და ზიზღს მგვრიდა იქაურობა. მე იქ პირველი არ ვიყავი. მათ ბევრი ჩემნაირი ენახათ, მაგრამ ვერაფერს იზამდნენ.
-ქარმა დაუბერა.
-მდელოში გაშლილ ყვავილებს ფოთლები წააცალა.
-ისინი მიფრინავდნენ.
-შორს.
-სხვა მხარეს.
-იფრნენენ მანამ, სანამ მიწაზე არ დაეშვებიან.
-როდესაც შეეხებიან მოკვდებიან.
-უმოძრაოდ დაელოდებიან საკუთარ სიკვდილს.
-იქნებ მართლა შევძლოთ შევქმნათ სახლი?
-ჩვენთვის და ჩენი შვილისათვის.
-არლეკინო, შენთან გულახდილი არასდროს ვყოფილვარ. სწორედ, ამიტომ ვფიქრობ, რომ ეს ყველაფერი ჩემი ბრალია. მე სახლი არასდროს მქონია. ოდესღაც, ძალიან ადრე იყო დრო, როდესაც ჩემს ოჯახს მართლა ერქვა ბედნიერი. ეს დრო არ მახსოვს. სამი წლის ვიყავი, როდესაც ბებია გარდამეცვალა. დედა დაობლებამ გაანდგურა, მან კი მამა. ძალიან მეშინია, რომ ჩემი ტკივილი გაგვხლეჩს, სიყვარულს მოსპობს. მამაც ცდილობდა დედის დარდი გაეზიარებინა, გვერდში დადგომოდა, მაგრამ ყველაფერს აქვს საზღვარი. არასდროს არ შემპარვია ეჭვი, რომ მამას უყვარდა დედა, მაგრამ დედას ყველაზე მეტად სევდა შეუყვარდა, ცოცხლად გარდაიცვალა. ამიტომ არ ვამხელ ჩემს გვარს. ხანდახან მეჩვენება, რომ ეს ჩრდილია, რომელიც მუდამ დამსდევს. ხანდახან მგონია, რომ ყვავილი ვარ, რომელიც უწყლოდ დატოვეს.
არლეკინო ჩუმად უსმენს. ერთმანეთს კვლავ არ უყურებენ. ილარია აგრძელებს.
-სახლიდან ღამე ვიპარებოდი. მიყრუებულ ბარებში. იქ სადაც ვერავინ მიცნობდა. ასე მერჩივნა - მარტო, უცნობ ხალხში, ჭიქა ღვინო. რა მარტივი იყო - იქ რასაც გინდა იმას დაირქმევდი. წამებში შექმნიდი საკუთარ ცხოვრებას და ვერც ვერავინ გაიგებდა სიმართლეს ამბობდი თუ ტყუილს. ეს წარმოსხვაა, რომელსაც საკუთარი თავისთვის ქმნი. უბრალოდ, გრძნობ რამდენიმე წამით მაინც, რომ საკუთარი ცხოვრების მხატვარი ხარ. პასტელის ფერებს ერთმანეთს ურევ. იკარგები მათში და არ გინდა უკან დაბრუნდე. - მაინც არ მესმის, როგორ შეუძლია ასეთი გულწრფელი იყოს. ვუსმენ და წამითაც არ მეპარება ეჭვი, რომ ეს ყველაფერი მართალია - სახელს ფრთხილად ვარჩევდი. სანამ, ერთ დღეს გაუცნობიერებლად, უცხოს წინაშე დედის სახელით წარვსდექი. “ნიტა” - როგორც კი ეს სახელი ვახსენე ჩემი სხეული დავკარგე. ამ დღის შემდეგ მარტო ღამე აღარ გავსულვარ.
-ვიცი, ილარია - ეს ყველაფერი ვიცი. ამ ყველაფერს შენი თვალები მიყვებიან. ყოველ იმ სევდაზე, რომელიც სახლისაკენ მიმავალს გიტარებია და ყოველ იმ სიხარულზე, რომელიც სახლიდან გამოსულს განგიცდია. ერთი კითხვა მაქვს.
-გისმენ.
-მე რატომ გამიმხილე ნამდვილი სახელი?
-არ ვიცი. ალბათ კავშირი ვიგრძენი. არ მინდოდა სხვა სახელით დაგმახსოვრებოდი.
...ილარია არლეკინოს უყურებს, არლეკინო- სიცარიელეს. ელოდება, რას როგორ იტყვის. მზერას არ იცვლის. ალბათ, ფიქრობს რა თქვას. ისიც ძალიან დაღლილია. სახე მასაც სევდით აქვს სავსე. ეს მისი შვილიც იყო, მაგრამ საყვარელზე უფრო ღელავს.
-ილარია, შენი სახელი სიმართლეა, რომლის წინაშეც ყოველი სიცრუე ქედს იხრის.
...არლეკინო ილარიას წამოდგომაში ეხმარება. ერთმანეთს უყურებენ. სხვას ვერავის ხედავენ. ბედნიერები არიან. მოედნის წვერზე მდგარი ქოთნისაკენ იხრებიან. მაყურებლის დასანახად მიწას მისკენ ყრიან. ფარდა ეშვება.
-როგორ აკეთებ ამას ბათე? როგორ შეგიძლია ასეთი სასტიკი იყო?

-ხედავ ელაიზა? ეს ამბავი ტკივილზე არ ყოფილა.
-შენ რა გესმის. მაშ რაზე იყო?
-სიყვარულზე.
-ნუ მაცინებ.
-სიყვარულზე, რომელსაც ტკივილი ვერ ერევა. რომელიც დავივიწყეთ. ის, რომელიც ტკივილმა დაგვავიწყა. არ არსებობს შვილის დაკარგვაზე ძლიერი ტკივილი! მაგრამ მასაც უნდა გაგება, მოსმენა. რამდენიც არ უნდა დაუძახოთ ბათეს სასტიკი ის მაინც გენიალური ავტორია!
-ამპარტავანი ხეპრეა!
-ამაში ვერ დაგეთანხმები. ილარია და არლეკნო კმაყოფილები ჩანან, ერთმანეთს ეალერსებიან. ალბათ, მართალი ხარ ივა - საღ აზრს ვუბრუნდები. ამართლებს კი ეს ლამაზი დასასრული იმ ტკივილს, რომელიც შენ მე მომაყენე ბათე? - მას სულ სხვა რაღაცის ჩვენება უნდოდა. ძალიან ადრე ერთმა შემხვედრმა ძალიან ლამაზი არაკი გვიამბო. ტბაზე, რომელიც სინამდვილეში არ არსებობს. არარეალურ ადგილზე; სადღაც ცისა და მიწის გასაყარზე. ნისლში ჩაძირულ ტბაზე. ორი შეყვარებულის შეხვედრის ადგილზე. მისი თქმით, მხოლოდ მათ შეუძლიათ იქ მისვლა. - მზერას ღრუბლებს ვაყოლებ - გაცისკროვნებულს სხვა ვერავინ უახლოვდება. ყოველ წელს, ერთი და იმავე დღეს ერთი მეორეს ელოდება. პირველი ვაჟი მიდის. თეთრშიგამოწყობილი წამებს ითვლის. ალბათ, იღიმის. შორიდან, ტბაში მისი მაღალი, გამხდარი ანარეკლი მოჩანს, მაგრამ მის სახეს ვერავინ ხედავს. უცნაურ გრძნობაზეა ეს არაკი. შეგრძნებაზე, რომელსაც ბევრი ვერ გაიგებს. ყველამ იცის, რომ ის ამაღლებულია, მაგრამ მას არავინ ირჩევს. ეს ტბაც ამიტომ გახდა უხილავი. ამიტომ არიან ისინი განწირულები სიყვარულისათვის, რომელიც მათ უნდათ და ის ტკივილიც მიიღეს, რომელიც მას თან ახლავს. მოუთმენელი ქარიჩხალივით არ ქრის. ელოდება. ნისლიდან მოფრენილი ათასი მანათობელი პეპელა ღრუბელს აპობს. რამდენიმე წამით დამალული ტბაც გამოკვეთილად ცანს. მას მხოლოდ ის დაინახავს ვისაც საკუთარი თავისათვის მოუსმენია და მისი გრძნობები მიუღია. ისინი მხოლოდ ბილიკს უკვალავენ. ისიც მოდის. ჩამავალი მზე თავის ბოლო სხივს უძღვნის. ქალის სილუეტი ლივლივებს. ტბის ზედაპირს ნაზად ეხება.სარკისებრი ირეკლავს მის თეთრ კაბას, ქართან მოცეკვავე გრძელ, ოქროსფერ თმას. თვალდახუჭული ელოდება, როდის გაუსწორდება პირისპირ. უნდა ის იყოს, ვისაც პირველს დაინახავს და გაანათებს, ტბა სინათლეს აირეკლავს და გაბწყინდება ისე, როგორც არასდროს არაფერი გაბრწყინებულა. სინათლე კვლავ ნისლში იკარგება. ღრუბლები ჯანღად წვებიან. სილუეტები ფორმას კარგავენ. ღრუბლებიდან მთვარე ანათევს. - მინდოდა ისიც მეთქვა, რომ ეს არაკი მოხუცმა ჩვენს მოგვიძღვნა, მაგრამ ვჩუმდები. არ მინდა იმის გახსენება, რაც აღარ არსებობს.
-ასეც არის. ძალიან მინდა ხვალინდელმა დღემა მალე ჩაიაროს. შემდეგ მატარებელში შეპირებულ ამბავს ველით.
-დაგიმახსოვრებიათ. ადგილებს დაუბრუნდით. ხალხმა გამოსვლა დაიწყო. ახლა, თქვენი ჯერია.
-არის.
ელაიზა და ივა, ჩემსა და ბათეს ახალგაზრდობას მაგონებენ. არ ვიცი რა ვიფიქრო, მაგრამ თუკი მათ ერთმანეთი უყვართ, ძალიან მინდა მათი ამბავი სხვანაირად დასრულდეს.

***
ილარიასთან და არლეკინოსთან რამდენიმე დღეა არ მისაუბრია. ბავშვებისა და მათი პატარა “ნიჭის” შესახებ ვუამბე. დაინტერესდნენ; ილარია ელაიზასკენ მიეშურება, არლეკინო ივასკენ. მე სადღაც შუაში ვდგავარ და შევყურებ მათ ზურგებს. შორდებიან, სხვადასხვა მხარეს მიდიან, მაგრამ მაინც განუყრელები რჩებიან. ნეტავი, რა განსხვავებაა მათ ერთობასა და ლიზასა და დანიელის დუეტს შორის?
-დღე მშვიდი! - არლეკინო გაბადრულია. ივა აშკარად მოსწონს. მის აჩეჩილ თმაზე ეცინება, მაგრამ თავს იკავებს.
-მოგესალმებით, თქვენი გამოსვლა დღეს ძალიან ამაღელვებელი იყო.
-დიდი მადლობა, მაგრამ აქ ქების მოსასმენად არ ვარ მოსული - თვალს უკრავს - მინდა ჩემს შესახებ მიამბო.
-შევეცდები. - ამჯერად ივას წინ ათიოდე ფერადი ბურთი და ამდენივე ამოტრიალებული თასი დევს. ატრიალებს, ურევს, თან არლეკინოს თვალს არ აშორებს. შეიძლება მას უფრო აინტერესებს მისი წარსული ვიდრე არლეკინოს.. ეჭვიც არ მეპარება, რომ ჯამბაზის ნიღბის უკან დამალულს ყველაფერი ახსოვს.
-აირჩიეთ ბურთულა. მასში თქვენი სანუკვარი ოცნება იმალება.
-დავიწყოთ. - რიგით მეოთხეს ირჩევს. მისი საყვარელი რიცხვია. ივა ნელ-ნელა თასს სწევს. ბურთულა ლურჯია. არლეკინო უყურებს. თითქოს იძირება. საინტერესოა რას ახსენებს. მე კარავს, ჩვენი ცირკის ვერტიკალური,შავი ხაზებით აჭრელებულ კარავს.
ხამამაღლა ფიქრობს :
-ჩემი სახლი ზღვასთან ახლოს იყო. ყოველ დილით ფანჯრიდან მის ტალღებზე გაბნეული განთიადის სხივებს ვუყურებდი. მარილიან სიოს ვუსმენდი. ნოზულ მელოდიას ვაგებდი. სკოლისაკენ მიმავალი მის ხმას მივყუვებოდი. სიყმაწვილისას ჩემი ზაფხულის ყოველი დღე წყალში გადაშვებით იწყებოდა. ვიძირებოდი ტალღების მკლავებში. არ ვფიქრობდი, მხოლოდ ვგრძნობდი. არც ვმოძრაობდი მანამ, სანამ ჰაერის უკმარისობა ნაპირისკენ დაბრუნებას არ მიბიძგებდა. წყალში თვალს ვერ ვახელდი, მარილიანი მწვავდა.ყოველთვის ნაპირზე დაბრუნებული ერთ სურვილს ვიმეორებდი - ნეტავი წყალში უკეთესად ვხედავ. მაშინ შევძლებდი დამენახა, წყალქვეშა ცხოვრების სილამაზე, მაგრამ მხოლოდ ლურჯ ფერს ვხედავდი. სწორედ ეს ლურჯია მოქცეული ამ ბროლის ბურთულაში.
...რიგით მეშვიდესკენ თვალით ანიშნებს.
-შემდეგ თასში - არ უნდა მონათხრობზე რაიმე უპასუხოს. შექება სრულიად უადგილოა. სმენადაა ქცეული. მეორე თასს მარჯვენა ხელის სწრაფი მოძრაობით აბრუნებს. ამჯერად ბურთულა მუქი ნარინჯისფერია, თითქმის ყავისფერი. - ეს თქვენი სიზმარია.
-მთელი ჩემი ცხოვრების განმავლობაში მხოლოდ ორი სიზმარი დამამახსოვრდა. ბავშობიდან დავიწყე ფიქრი იმაზე, თუ რომელი საქმისათვის უნდა მიმეძღვნა ცხოვრება. ჩემმა მშობლებმა პირველი ვაჟი დაბადებიდან რამდენიმე დღეში დაკარგეს, ამიტომ ყველას იმედი ჩემზე იყო, მაგრამ ერთ ღამეს ციებ-ცხელებამ შემაწუხა. რთულია ამ ყველაფერს სიზმარი უწოდო, რადგან დანამდვილებით მახსოვს, რომ ვერაფრით ვისვენებდი. უბრალოდ ,როდესაც თვალებს ვხუჭავდი, თეთრ ნიღაბსა და რამდენიმე ჰორიზონტალურ სხვადასხვაფერ ზოლს ვხედავდი. საღებავი არათანაბრად იყო სახის მხარეებზე გასხმული, მაგრამ ნიღაბი იცინოდა და შემიძლია დავიფიცო, რომ მისი სიცილის ხმა მესმოდა.
-ჯამბაზობა ამ ღამის შემდეგ გადაწვიტეთ? - ვეღარ მოითმინა.
-კი და ეს არც დამიმალავს. მეორე დღეს ვახშმის დროს ჩემს მშობლებს ჩემი გადაწყვეტილება გავაცანი. მათ გაიცინეს და ეს სიცილი საოცრად ჰგავდა იმ ხარხარს, რომელიც “დამესიზმრა”. თურმე იმ ნიღაბმა იცოდა, თუ რა მქონდა გადაწყვეტილი და წინდაწინვე დამცინოდა. მეორე ღამით განერვიულებულმა გავიღვიძე. როდესაც დავრწმუნდი, რომ ყველას ეძინა, სიგარეტს მოვუკიდე. ხშირად ვეწეოდი, მაგრამ სიგარეტი არ მიყვარდა, თუმცა ამჯერად ღამის სიჩუმის ქვეშ დამალულს მოწევა ნამდვილად მესიამოვნა. სევდიან გუნებაზე არ ვიყავი. უბრალოდ სიზმარზე ვფიქრობდი. დამესიზმრა, რომ მოწყენილი მაგიდასთან ვიჯექი. ნელა ვჭამდი, ჩვეულებრივზე ნელა ვღეჭავდი და ყოველ ლუკმას მძიმედ, არასასიამოვნოდ ვყლაპავდი. პირველად ვხედავდი ადამიანებს, რომლებსაც ჩემს გარშემო ვუყურებდი. ყველას ჩემი სახე ჰქონდა,მაგრამ შესახედაობა - განსხვავებული. ვერ ვხვდებოდი მიყვარდა თუ მძაგდა, მაგრამ ზუსტად ვიცოდი, რომ უნდა მყვარებოდა და არ მიყვარდა, მაგრამ არც მძაგდა. მე არავინ მეზიზღებოდა. სიმართლე გითხრა, არ მახსოვს რაზე ვლაპარაკობდი და დარწმუნებული არც ვარ, რომ სიზმარში ვუსმენდი, მაგრამ ამ ამბიდან ორი რამ სამუდამოდ შემოიჭრა ჩემს გონებაში. პირველი იყო შეგრძნება, რომელიც მეუბნებოდა, რომ არ მინდოდა მათი მსგავსი ვყოფილიყავი და მე ვიცოდი, რომ მათ არ ვგავდი. არ ვიცი რატომ არ მინდოდა, არც ის ვიცი მათზე უარესი ვიყავი თუ უკეთესი, მაგრამ საშინლად არ მინდოდა მათ დავმსგავსებოდი.
...ვრწმუნდები, რომ ელაიზასა და ივას მოყვანა სწორი ნაბიჯი იყო. ისინი გაართობენ ხალხს, რომელიც ვერ კი გაიგებს მათ გამოძახილს, მაგრამ დაგვეხმარებიან ჩვენ გავიხსენოთ და განვთავისუფლდეთ.
-მეორე რა დაგამახსოვრდათ?
-ნარინჯისფერი გადასაფარებელი, რომლის ყურებაც ჭამისას გულს მირევდა.
-ბოლოს როგორ მოიქეცით?
-ბოლოს ჯამბაზი გავხდი. ჩემები მეუბნებოდნენ, რომ შეცდომას ვუშვებდი, მაგრამ გავჯიუტდი. ხანდახან შეცდომა უნდა დაუშვა, რომ შემდეგ გამოასწორო. რაღაც უნდა დაკარგო, რომ შემდეგ იპოვო. აბა, მესამე თასში რა მელოდება? -მარჯვნიდან ბოლოს ირჩევს.
ივას გული აუჩუყდა. რამდენიმე წამი აზრს დაბრუნება გაუჭირდა:
-მესამე თასში თქვენი შიში იმალება.
-აბა ვნახოთ - მესამე ბურთულა მწვანეა. არლეკინო უყურებს, აკვირდება შემდეგ კი უღიმის - ამჯერად ვერაფერს გიამბობ. სამწუხაროდ, შეცდი; მწვანე ჩემი საყვარელი ფერია.
...იქნებ ეს უბრალოდ დამთხვევაა? თუ არა მაშინ ივამ მესამე ბურთულას “შიშის” მაგივრად “საყვარელი” უნდა უწოდოს.
-ძალიან საინტერესო იყო თქვენთან საუბარი.
-კიდევ ბევრჯერ მოგვეცემა ამის შესაძლებლობა.
არლეკინო ჩემსკენ ბრუნდება. კმაყოფილების ნიშნად თავს მიქნევს. ამ ჟესტით ბავშვების მოყვანისათვის ხოტბას მიძღვნის.
-და რატომ გიყვართ მწვანე? - ივა ცნობისმოყვარეობას ვერ ერევა
არლეკინო ბრუნდება :
-იმიტომ, რომ მწვანე ნიღაბი არასდროს მკეთებია. ამაზე კი შემდეგ ვისაუბროთ.
...მათი მიყურადებისას ისე ვერთობი, რომ ელაიზა და ილარია სულ მავიწყდებიან. ამასობაში კი ილარიას კარტი ამოურჩევია. საინტერესოა, თუ რა უპასუხა ილარიამ, როდესაც ელაიზამ კითხა - რა გახსოვთ წარსულის შესახებ?; ილარიას არ ახსოვს განვლილი ცხოვრება, მაგრამ ახსოვს საკუთარი აწმყო და არლეკინოს წარსული, რომელიც საკუთარზე მეტად უყვარს.
კარტზე რამოდენიმე მწვანე ორნამენტი შუაში კი თეთრი შროშანია გამოსახული. მის მსგავსად ნაზი. მიმზიდველი, მაგრამ ის მისთვის არაფერს ნიშნავს, ისევე, როგორც ჩემთვის. მინდა მოვუსმინო მათ საუბარს, მაგრამ თავში მხოლოდ არლეკინოს ხმა ჩამესმის. “ხანდახან შეცდომა უნდა დაუშვა, რომ შემდეგ გამოასწორო”. როგორ უნდა გამოვასწორო ჩემი შეცდომა? ძალიან ძნელია ადამიანისთვის, რომელსაც პატიება არ შეუძლია, ვინმეს პატიება სთხოვოს. უსამართლოა, თუმცა მე ჩემი ყოველი გადაწყვეტილებისთვის პასუხისმგებლობა უნდა ავიღო. ბოლოსდაბოლოს, აღარ ღირს წუხილი იმის გამო, რაც აღარ არსებობს. სად ხარ ბათე?
-არლეკინო, ბალთაზარი ხომ არ გინახავს?
-პირველი აქტის ბოლოს მოვკარი თვალი. მას შემდეგ აღარ დამინახავს.
-სიმართლე გითხრა გამაკვირვა შენმა დღევანდელმა ხატებამ.
-მოველოდი. არ ვიცი, მაგრამ რატომღაც დარწმუნებული ვარ, რომ ეს დღეები გამორჩეულია. ხომ იცი არ მიყვარს სევდით თამაში, მაგრამ ხანდახან ესეც აუცილებელია, ამას მხოლოდ დასასრულის შემდეგ მივხვდი. არ შევეწინააღმდეგე, როდესაც მის დაწერილ აბზაცებს ვკითხულობდი, ბრაზი მახჩობდა. ვიცოდი, რომ ეს გამოწვევა იყო. ჭიდილი კომიკოსსა და დრამატურგს შორის. მხოლოდ ილარიას გამო დავთანხმდი. საკუთარ თავს პირობა ჩამოვართვი, რომ შეუდარებლად შევასრულებდი და გავიმარჯვე, მაგრამ ამავდროულად დავმარცხდი. ანტრაქტის შემდეგ საოცარი შვება ვიგრძენი. გავიგე ბათეს გულისთქმა და ვინანე, რომ ეს ყველაფერი გამოწვევად ან შერკინებად აღვიქვი. იცი რას მივხვდი? თუ მაყურებელს შვებას ვერ მოვუტანთ ისღა დაგვრჩენია ის ჩვენში დავთესოთ.
-რა მნიშვნელობა აქვს თუ მას ვერასდროს გავაზიარებთ.
-თუ მას ჩვენც გავუშვებთ ბოლომდე დაიკარგება და გასაზიარებელიც არაფერი დარჩება. ის არსებობს მანამ, სანამ ჩვენშია და იქნება იმედი, რომ ვიღაც გაიგებს მას.
-არასდროს წარმომედგინა, რომ ჯამბაზი შეიძლებოდა შენნაირი ბრძენი ყოფილიყო.
-სწორედ ეს არის ჯამბაზობის ხიბლი.
-სასტუმროში დავბრუნდები. ხვალისათვის მოვემზადები. ილარიას ჩემს მაგივრად დაემშვიდობე.
-მართა, მოძებნე!
...ნუთუ, ყველაფერი იცის. მანიშნებს, რომ პასუხი საჭირო არ არის. სიტყვები ჩემს შიშთან შესახვედრად უნდა შემოვინახო. რატომ უნდა მეშინოდეს შეხვედრა ადამიანთან, რომელიც ასე ძალიან მიყვარდა? მაინც მართალი იყავი ივა. არლეკინოს ვუთანაგრძნობ. ერთ დღეს მწვანე, მისი საყვარელი ფერიც, შიშისმომგვრელი გახდება.
სად შეიძლებოდა წასულიყო? ბათეს ხრიკებს კარგად ვიცნობ. ის მემალება, მაგრამ გამოსაჩენ ადგილას; უნდა, რომ ვიპოვო.
დამალობანას თამაშით დავიღალე. დღეს სასტუმროში არ დავბრუნდები. ცოტას ქალაქში გავისეირნებ.
***
...ოდესღაც ძალიან მიყვარდა მატარებლით მგზავრობა. უცნობებთან საუბრით გამყავდა დრო. იმის მიუხედავად, რომ მხოლოდ რამდენიმე გაჩერება შეიძლებოდა გაგრძელებულიყო ჩვენი შეხვედრა, პირობას ვდებდი, რომ მათი სახეები და მოსმენილი ამბები სამუდამოდ მემახსოვრებოდა. ეს პირობაც დავარღვიე ყველა სხვა დადებულთან ერთად.
ახლა, ვეღარავის დაელაპარაკები. ვზივარ და გაჩერებებს ვითვლი. მოუთმენლობისგან გული მიცემს. გარშემო ყურებაც მომაბეზრებელია. ყოველ მხარეს ერთიდაიგივე : ცარიელი გამოხედვა, შავ-თეთრი ტანისამოსი, ვაგონის შუაგულში, ჩემს მარცხნივ ჩამოკიდებული მონიტორი, რომელიც მუდამ საუბარს ერთიდაიმავე სიტყვებით იწყებს : “აღვნიშნავთ მშვიდობის მორიგ დღეს” ან “ხუთი წელი გავიდა ომის შემდეგ”. მხოლოდ პირველი წელი იყო მტკივნეული; ახლობლების გლოვა ვერავინ მოასწრო, ყველა საკუთარი თავის გადარჩენასა და ახალ ცხოვრებასთან შეგუებაზე ფიქრობდა.
...რთულია სხვის სიკვდილზე წუხილი, როდესაც თავად სიკვდილ-სიცოცხლის გასაყარზე გტოვებენ.
პირველი წლის შემდეგ უკვე არაფერი აღარ შეცვლილა - ცხოვრება ერთ ადგილას გაიყინა და სამუდამოდ ჩამოგვერთვა უფლება რაიმე გადაგვეწყვიტა. შემდეგ ახალი ამბების მოყოლას იწყებს : “წელს სიკვდილიანობის კოეფიციენტი შემცირდა, შობადობის-გაიზარდა. ხალხი მადლობას სწირავს მთავრობას.” - ნეტავ, ვინ წერს ამ დაუსრულებელ ტექსტს. მინდა ვკითხო - მართლა მოსწონს თუ არა ეს ყველაფერი. მონიტორი ამბებს ქალის წვრლი ხმით ყვება. ეს დაცინვა უკვე აუტანელია. საწყენი კი ისაა, რომ ჩვენი ხმა ნელ-ნელა მისას ემსგავსება.
ქალაქის ცენტრამდე რამდენიმე გაჩერებით ადრე ჩავდივარ. აღარ შემიძლია დახურულ სივრცეში ცხოვრების ნარჩენებთან ერთად ყოფნა. გზას ფეხითაც გავიკვლევ.
ქარი გაძლიერდა, შავ ლაბადას ქამრით მთელი ძალით ვიჭერ; არ მინდა ყურადღება მივიქიო. მის შიგნით წითელი მოსასხამი მაცვია. ყველა თვალს გამომაყოლებს ან ვერავინ დამინახავს.
პირდაპირ ,ქალაქის შუაგულისაკენ, მიმავლები ან სამსახურში მიდიან ან უკან ბრუნდებიან. მე მათ მივყვები. როგორ შეიძლება ყველას ერთი სურნელი ჰქონდეს. გულის ამრევია, მაგრამ ეს სურნელი ჩემს სხეულზეც გადმოდის. საღამოს შვიდი საათია - საპირისპირო მიმართულებით ქალები და ბავშვები გამოჩნდნენ. მათი გასეირნების დროა. არ მესმის როგორ შეიძლება ჩაუარო მათ და რაიმე არ იგრძნო. თავები ამაყად უჭირავთ. ეტლებში ბავშვის სახეები არ ჩანან. წელში გამართულები ჩვენსკენ არ იყურებიან. ყველას ერთნაირი მიკერებული ღიმილი აქვს. მათ ეს შეძლეს - ქალაქი გადაშენებას გადაარჩინეს, ბავშვები გააჩინეს. შემიძლია დავიფიცო, რომ უკნიდან ყრუ ქვითინი მესმის, მაგრამ თავს ვერ შევაბრუნებ. ორივე ხელს მუცელზე ვიწყობ - ხანდახან დარწმუნებული ვარ, რომ სწორად მოვიქეცი. მაპატიე.
ყველა გზა კედლამდე მიდის. ზოგი ახალი აშენებულია, ზოგი- წარსულის შემორჩენილი ნაშთი. შემავალი კარი ჩარაზული აქვს. წინ დაცვა ზის; ამჯერად შეიარაღებული. გამვლელების საბუთებს ამოწმებს. შემდეგ შესვლის ზუსტ დროს იწერს. კარის ზევით უზარმაზარი კამერაა. ყველას გვიყურებს.
დიდხანს რიგში ყოფნა არ მომიწია. ისიც ყველასმსგავსია : სახე დამალული, თვალებიც ცარიელი, მაგრამ ჩაწითლებული.
-კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება.
-საღამო მშვიდი.
-თქვენი სახელი?
-მართა.
-შესვლის მიზეზი?
...ზედმეტი კითხვების მოსმენის თავი არ მაქვს, პირდაპირ ნებართვას ვუჩვენებ. კითხვა აშკარად უჭირს. თვალები ეწვის, მაგრამ ცდილობს არ შეიმჩნიოს.
-შებრძანდით.
-მგონი დასვენება გჭირდებათ. მშვიდობიან ღამეს გისურვებთ.
პასუხს არ მიბრუნებს. კარი უხმაუროდ იღება, ქუჩა წვრილდენა. მეორე მხარეს სამი მამაკაცია. ისინი გარს მივლიან. თან არაფერი წამომიღია, ნებართვის გარდა. მის გარეშე სიარული საშიშია. ჯერ წაიკითხეს, შემდეგ შემათვარიელეს. ლაბადას ამოწმებენ. ჯიბეები ცარიელი მაქვს. გულდაწყვეტილები დარჩებიან. მათ ხომ ძალიან უყვართ, როდესაც ადამიანებს რაიმეს ართმევენ.
მარჯვნიდან მომავალი გასროლისა და კაცის ყვირილის ხმა ექოდ ვრცელდება. იქ ოთახია, სადაც დასახვრეტად შეყავთ ისინი, ვინც არ სჭირდებათ ან ისინი,ვინც კანონს არღვევენ. სიბნელეში ვერავის ვხედავ. საწყალი; რის გამო დასაჯეს? ასე თესავენ მშვიდობას, რომლითაც ამაყობენ.
მანიშნებენ გზა გავაგრძელო. როგორ მოყვებოდა ამ ამბავს მონიტორი? “კანონი ყველასათვის ერთია. წესრიგისათვის აუცილებელი. ყველა დაისჯება ვინც მას დაარღვევს.გუშინ სამართალს კიდევ ერთი სიცოცხლე შეეწირა.”შემდეგ მიზეზს იტყვის და ასაკს. ვინაობას არ გაამხელს. შაბათამდე დაიცდიან. მთავარ მოედანზე ერთი კვირის განმავლობაში შეგროვებულ ყველა გვამს წრეზე მოათავსებენ. ხალხიც ბევრი შეიკრიბება. ზოგს სამართლიანობის ზეიმის ყურება სწადია, ზოგი უბრალოდ საკუთარ ახლობელს ეძებს. ხო, არც ოჯახს ატყობინებს ვინმე სიკვდილის ამბავს. უფრო სწორედ მკვლელობის. მათ ტანჯავენ. აძლევენ იმედს, რომელიც შემდეგ ხდება შფოთვა. იჭრება ჰაერში, როგორც ცეცხლწაკიდებულ გვამებს ავარდნილ კვამლი. რთული აღსაწერია ეს სუნი. მთელ სხეულს ავსებს. და ბოლოს ტრიუმფი - უყურებენ ნარჩენებს, ქარი ფერფლს აფრქვევს და ყველა ერთხმად ტაშს უკრავს. თითქოს მათ ჰქონდათ უფლება ასე მოქცეულიყვნენ. ტაშს უკრავენ, მაგრამ ბევრს ცრემლი მოსდის. არ არის მარტივი გააცნობიერო, თუ როგორი დაუცველი ხარ სიკვდილის წინაშე, როდესაც საკუთარ ცხოვრებას არ ფლობ.
მეც შევსწრებივარ ამ ყველაფერს. რამდენიმე წლის წინ. ამის შემდეგ შაბათობით ვცდილობ გარეთ გასვლა თავიდან ავირიდო. ვერ ვპასუხობ კითხვას, თუ რატომ გადავწყვიტე იქ მისვლა, მაგრამ სანახაობამ გამაოცა. წრედ ელაგნენ გვამები. რამდენიმე უკვე დამპალი იყო, ზოგს კი ჯერ კიდევ ცოცხალი ფერი ედოთ. როგორი სანახავი იქნებოდა ამაღლებული მოედნიდან ეს ყველაფერი? ჩვენ ყველანი დავემსგავსეთ ადამიანის გახრწნისმომლოდინე ყვავებს, რომლებიც მოუთმენლად ელოდებიან საკვებს, მაგრამ ბოლოს ხელცარიელნი რჩებიან. ვერაფერს ხედავენ დანახშრებული ძვლებისა და ფერფლის გარდა.
...ხო, კინაღამ დამავიწყდა. ცეცხლს ქალაქის მერი უკიდებს, რომელიც რამდენიმე წამით ადრე ამბობს “მშვიდობისათვის”. ნეტავ, თვითონ მაინც თუ სჯერა, რომ ამ ყველაფრით მშვიდობას თესავს?
...ჩაფიქრებულს ვერ შემიმჩნევია, როგორ მოვუახლოვდი მთავარ მოედანს. დიდი გზა აღარ დამრჩა.სასტუმრო რამდენიმე მეტრშია.
მარჯვნივ ვუხვევ. ჩემი სკვერის პოვნა მინდა. არ მახსოვს სად უნდა წავიდე. ალალბედს მივყვები. ახლა ყველაზე მეტად მჭირდება. მის შუაგულში უწყლო შადრევანია. გარშემო რამდენიმე მწვანედ შეღებილი სკამი. წლიდან წლამდე საღებავი სულუფროდაუფრო ხუნდება. ერთი შესასვლელი აქვს. მომრგვალებული კედლები ხავსს დაეფარა. უკვე შემზარავი სანახავია, მაგრამ მე არ მაღელვებს
წარმოვიდგენ - ხალხით სავსეს, ფანტანზე მოჭიკჭიკე ჩიტებს, გამვლელებს, რომლებიც ხურდის სანაცვლოს წყალს საკუთარ სურვილებს ანდობენ. უნდა შემეგროვებინა საკუთარი სურვილები, რომ არასდროს დამვიწყებოდა, თუ რაზე ვოცნებობდი.
ასახვევს მოკლე კიბისაკენ მივყავარ. ისაა. ყოველთვის ვპოულობ, როდესაც მჭირდება. შესასვლელში გაჩერებულს მეღიმება. არ მიკვირს. ჩემდა უნებურად , თითქოს მხოლოდ ჩემს გასაგონად ხმამაღლა ვამბობ :
-რა თქმა უნდა.
-მშვიდობიანი საღამო მართა. - მპასუხობს გაკრივებული ბათე.
***
-მიპოვე.
-თუ დამიჯერებ არც მომიძებნიხარ.
-მაშინ არც უნდა გიხაროდეს ჩემი პოვნა.
-მე არ მითქვამს, რომ შენმა დანახვამ გამახარა.
-არ მიკვირს.
-ეს ადგილი როგორ იპოვე?
-სიმართლის მოსმენა გინდა?
-მინდა ერთხელ მაინც შენი პირით მითხრა რას გრძნობ.
-მე შენთან ყოველთვის გულწრფელი ვიყავი.
-ბათე, შენ შენს თავთან არ ყოფილხარ არასდროს გულწრფელი. მუდამ იმეორებდი, რომ შენს დაწერილ პიესებს რეალობასთან არაფერი ჰქონდათ საერთო. შენ მათ იყენებდი. ყველაში შენს სათქმელს დებდი. იმ სიტყვებს, რომლების თქმისაც გეშინოდა. სიმართლეს მხოლოდ საკუთარი თავისაგან მალავდი, ამიტომ იმეორებდი გამუდმებით, რომ ყველაფერი წარმოსახვა იყო, თუმცა ვერავის დარწმუნება შეძელი საკუთარი თავის გარდა.
-როგორ ვცდებოდი, როდესაც ვთვლიდი, რომ მიცნობდი.
-ამ საღამოს მხოლოდ სიმართლის მოსმენა მინდა.
-ეს ადგილი ორი წლის წინ ვიპოვე. შენ გამოგყევი.
-ვინ მოგცა ჩემი თვალთვალის უფლება?! - ვცდილობ სიმშვიდე შევინარჩუნო. წყობიდან ვერ გამომიყვანს.
-ხო, გითვალთვალებდი. მაინტერესებდა სად გეჩქარებოდა მუდამ წასვლა და აქამდე მოვედი. დავინახე, როგორ უყურებდი საკუთარ ანარეკლს. შენს ქვითინს ვუყურადებდი. გეთანხმები, არამზადა ვარ. არ მქონდა უფლება შენს გრძნობებს შევხებოდი. შენ ხომ ამის უფლებას არასდროს მაძლევდი.
-როგორ ბედავ ჩემს დადანაშაულებას?
-დაფიქრდი. შენც მუდამ მიუწვდომელი იყავი, მაგრამ მე ამას შევეგუე. მართა, არც შენ ხარ ბოლომდე მართალი. ჩვენ ორს შორის უდანაშაულო არც ერთი არ არის. შენი სხეულის ყოველ კუნჭულს ოსტატურად მართავ. მეთოჯინე ხარ. გეთაყვანებოდი. ჩემთვის ამოუხსნელი გამოცანა იყავი. სწორედ ამიტომ შემიყვარდი. თუ დამიჯერებ შენში ის ძალაუფლებისადმი ჟინიც მიყვარდა, რომელიც ჩემთვის მუდამ მიუღებელი იყო. ვიცოდი, რომ სახელის მოსახვეჭად ყველაფერს დათმობდი. ამასაც ვაფასებდი იმიტომ, რომ ვხედავდი, როგორ გიყვარდა შენი საქმე, მაყურებლის წინაშე წარსდგომა, რენესანსი, დაუცხრომელი აპლოდისმენტების მოსმენა, შრომა წარმატებისათვის, მაგრამ ამ ყველაფრის მიუხედავად მეგონა, რომ ამ ყველაფერსაც ჰქონდა საზღვარი და ეს საზღვარი მე ვიყავი.
-რა შეიცვალა ბათე?
-ახლაც, თვალს მარიდებ. არ გინდა გრძნობებს აყოლილს შემოგხედო. მიეცი შენს თავს უფლება, სიამაყე ჩაახჩოს. რატომ არ გავაკეთეთ ყველაფერი, რომ დღემდე ერთმანეთი გვყოლოდა?
-ალბათ, სურვილი არც ერთ აღარ გვქონდა.
-მართა, გიყვარვარ?
...თვალს ვუსწორებ.
-არა. სწორედ, ამიტომ მინდა წარსულისაგან განთავისუფლება. შეუხორცებელი იარით ვცხოვრობ, ბათე. ყოველ დღე სისხლი წვეთ-წვეთად იღვრება. ჩრდილად ქცეული მოგონებები დამყვებიან. ვერ ვიშორებ და ეს ყველაფერი შენი ბრალია. შენ იმ ყველაფრის ნაწილი ხარ. ხო, მეც შემიყვარდი. იმიტომ, რომ მეგონა ნამდვილს მხედავდი. ვფიქრობდი, რომ გესმოდა და ,ყველაფრის მიუხედავად, შეგეძლო ჩემში დაგენახა ის, ვინც სინამდვილეში ვიყავი, მაგრამ შენც მხოლოდ ის გიყვარდა, ვისაც განვასახიერებდი.
-ამის მოსმენა ძალიან რთულია.
-დამასრულებინე! წინააღმდეგ შემთხვევაში არ დამადანაშაულებდი. ვერ გაბედავდი იმის თქმას, რომ მე არ მტკივა. ეს ჩემთვის ძალიან რთული გადაწყვეტილება იყო და დიდი ხნის განმავლობაში ვცდილობდი ამეხსნა. შენთვის. ბოდიში მომეხადა. ვიცი, ბევრს მოვითხოვ, მაგრამ ძალიან მინდოდა უსიტყვოდ გაგეგო ჩემი. იმ ყველაფრის წარმოთქმის გარეშე, რაც გამანადგურებდა. არაფერი დარჩებოდა ჩემგან გესმის? ვერ იჯერებ, რომ ძალიან მინდოდა ოჯახის ყოლა. ბავშვების შენთან ერთად გაზრდა...
-შეწყვიტე!
-რატომ გინდა, რომ ტანჯვა მომაყენო. ტკივილის დავიწყების საშუალებას არ მაძლევ. მაიძულებ მასთან ერთად ვიცხოვრო.
...ახლა ბათე მარიდებს მზერას. მის თვალებს ვეღარ ვხედავ. თავჩაღუნული მპასუხობს:
-წარსულის გახსენება შორს წაგვიყვანს.
-მაშინ მიპასუხე რისი მიღწევა გინდოდა დღეს.
-რითი?
-მეც მეგონა, რომ ყველაფერს გავუმკლავდით.
-უკან დარჩა.
-მაშინ რატომ? უარყოფ, რომ დღევანდელი დადგმა ჩემზე იყო?
-რატომ გგონია დღემდე, რომ ეს ამბავი მხოლოდ შენზეა. მე ვინ ვარ? რატომ არ მქონდა მე არასდროს ჩემი ადგილია შენს ცხოვრებაში, თუმცა არანაირი მნიშვნელობა აღარ აქვს. ის ჩვენზე არ ყოფილა. მას სხვა დასასრული ჰქონდა, რომელსაც ჩვენ არ ვიმსახურებდით. ჩვენ გამოსავალი ვერ ვიპოვეთ. ყველაფერი წყალს გავატანეთ.
-მე არ მინდოდა ასე მომხდარიყო.
-სასაცილო ხარ. შენი ქედმაღლობა დღემდე მაოცებს. ფუჭად გგონია, რომ შეგიძლია მოვლენები შენი სურვილისამებრ წარმართო. არავის აღარ აინტერესებს შენ რა გინდა.
-მეცოდები. იმსხვრევი. შენი რწმენის განადგურება ცირკსაც ანადგურებს.
-ცირკზე ნურაფერს ამბობ. მე ყველაფერი გავაკეთე მისთვის. ერთხელ მაინც გიკითხავთ - იყო თუ არა ეს ყველაფერი ის, რაც მე მინდოდა? რატომ არ შეიძლება ერთხელ მაინც პლატფორმიდან გადავხედო მაყურებელს და მათ თვალებში ნაპერწკალი დავინახო. შევიცნო მათი ფიქრები, განზრახვა, გავესაუბრო, მაგრამ არც ჩემს სურვილებს აღარ აქვთ ძალა, მართა. ვის წინაშე გამოვდივართ? ხალხის, რომელიც ცირკის სანახაობისათვის იკრიბება. დარბაზი მუდამ ორ ფერშია - კაცებს მუქი ლურჯი, ქალებს შინდისფერი ტანის სამოსი აცვიათ. ასაკი არც ერთს არ ეტყობა. სხედან, მიკერებული გამომეტყველებით გვიყურებენ და ჩუმად დაგვცინიან. ეს დროის ფუჭი კარგვაა. უიმედობისათვის ბრძოლა.
-ძალიან ცდები. გამოსვლისას ყველაფერი იცვლება. კი, ამაზრზენია იმის ყურება, რაც მათ საკუთარ თავებს დამართეს, რასაც ყველა ვუკეთებთ საკუთარ თავს. მეც მეზიზღება ამ ორი ფერის ყურება, რომელიც გასართობი საღამოებისთვის არის დაწესებული, მაგრამ არსებობს რაღაც, რასაც ისინი ვერ ეწინააღმდეგებიან. სწორედ ის, რაც მათ აიძულებს ცრემლები ღვარონ. დღეს, დარბაზში ქვითინი ისმოდა. ნამდვილი, მოულოდნელი ოხვრა გესმის?! გამოსვლისას რამდენიმე ქალს ღაწვებზე ჯერ კიდევ სისველე ეტყობოდა. არავინ იცინოდა. რატომ არის ეს ცოტა შენთვის?
-იმიტომ, რომ მეშინია.
...ამ ყვირილით ნათქვამმა სიტყვებმა თითქოს ჩვენს შორის აღმართული კედელი დაანგრიეს. ექოსავით გარშემო გავრცელდა. მოლივლივე ფოთლებს შეერწყა და მიწამდე სული მათთან ერთად მიიტანა.
-დრო ძალიან სწრაფად გადის მართა. ამას უარყოფენ, მაგრამ მე ახალგაზრდა აღარ ვარ. ჩემი ყველა ოცნება გაქრა. რაზე ვოცნებობ იცი ახლა? ერთხელ მაინც ქუჩაში, მატარებელსა თუ ავტობუსში ამ წყეული მონიტორის ხმა გავიგო, რომელიც იტყვის : “ქალაქს ეწვია ცირკი, არ გამოტოვოთ დიდებული სანახაობა. თქვენს წინაშე წარსდგება ბალთაზარ”. -შეჩერდა. საკუთარი გვარი ვერ გაიხსენა. -ბალთაზარის დასი”. ეს ბევრია. ვერაფერს ვეღარ ვქმნი. დესტრუქციაა გაბატონებული და მეც ვნადგურები.
-სიბრალულის აღძრას ცდილობ.
-არა, მართა, უბრალოდ სიმართლეს გეუბნები.
-უნდა შეეგუო.
-შენ ეგუები?
-მე ხომ ქედმაღალი ვარ.
-რა თქმა უნდა.
...წამოდგა.
-მარტოს დატოვებ. ვიცი აქაურობას არავის უწიდალებ. შევეცდები მეტად გზაზე აღარ გადაგეყარო.
-ხვალ ჩვენი გამოსვლაა. მიხარია ბათე რომ გნახე. გამიჭირდებოდა შენი სახის ყურება.
-დროებით.
...ბათე მიდის, მე ვრჩები. როგორც მაშინ, როდესაც მე წინ წავედი და ბათე უკან დავტოვე. მე მისი განადგურების მიზეზი ვარ, ის კი ჩემი.იქნებ მართლა ზედმეტად ამაყი ვარ? მასაც ისევე სტკივა როგორც მე. ამ ცირკმა ჩვენ დაგვაშორა. მგონი, აქ დარჩენას დავთანმხდები. აქ დავიმკვიდრებთ თავს, მაგრამ არ მინდა ცირკს ჩამოვშორდე. ეს გამოსვლები ერთადერთი, რაც თავს ცოცხლად მაგრძნობინებს. ეჰ, როგორ მინდა მოწმენდილ ცაზე ყველა ჩემს კითხვაზე პასუხი გამოისახოს. გთხოვ, ურიელის გარეშე არ დამტოვო.

***
დღე მესამე :
ადრიანად მოვედი. გარშემო არავინ ჩანს. დილა მოღრუბლულია. საწყენია, რომ რამდენიმე დღეში ეს მდელო დაცარიელდება. კვლავ გზას განვაგრძობთ. ეს დღეები ერთადერთია, რაც მაიძულებს ვიფიქრო, რომ ცოცხალი ვარ. გზაში, მატარებლებსა და ავტობუსებში ყველაფერი სხვანაირადაა. საათებს ვითვლი ხოლმე. არ მიყვარს, როდესაც დაღამებას ველოდები. ეს სიცარიელე ჩემშია და მხოლოდ აქაურობას შეუძლია მისი შევსება.
...თუმცა ახლა ყველაფერი სხვანაირად იქნება. ელაიზასა და ივას ჩემი და ბათეს ამბის მოყოლას დავპირდი. არ ვიცი გავუმხელ, თუ არა სიმართლეს - არ მინდა მათი სინანულით აღსავსე მზერა დავინახო, მაგრამ მინდა ვინმეს მაინც ვუამბო, თუ რა მოხდა სინამდვილეში. არ მინდა ეს ამბავი ჩემთან ერთად დაიკარგოს.
რა მარტივია, როდესაც ბათეს ნაწერს კითხულობ. ის ისეთი გულწრფელია. რატომ უჭირს სინამდვილეში თქმა იმ ყველაფრისა, რასაც წერს? იქნებ თამაშობს და ეს სიტყვებიც ყალბია. ადრე არასდროს შემპარვია ეჭვი მის სიმართლეში, მაგრამ დრო შეიცვალა - ახლა ყველაფერში ეჭვი შემაქვს. პირველ რიგში, კი საკუთარ თავში.
...ურიელი მოუსვენრად დაძრწის. ვერაფრით დავაძინე. ხან მე მიყურებს, ხან კარავს წრეებს ურტყამს. ისიც ღელავს. ბალახზე დაჯდება და დამაკვირდება. კუდს თუ აათამაშებს მივხვდები, რომ კმაყოფილია. ურიელის ყურებაში გართულს ვერ შემიმჩნევია, რომ კარავში მარტო აღარ ვარ.
-მართა, ადრე მოსულხარ.
-დანიელ, შემაშინე,
-შიშის დრო არ არის. ბათე სად არის?
-ჯერ არ გამოჩენილა. მოხდა რამე?
-დღეს ქალაქის მერი მოვა ჩვენი გამოსვლის სანახავად.
-დარწმუნებული ხარ?
-კი, ჭორები გავრცელდა. ჩვენი ცირკის შესახებ ათას ამბავს თხზავენ. რაიმე უნდა ვიღონოთ, თორემ შეიძლება ეს ჩვენი უკანასკნელი გამოსვლა აღმოჩნდეს. მერს დაავალეს ჩვენს შესახებ მოხსენების შედგენა. შენ კი იცი რა ემართებათ მათ, ვინც მას არ მოსწონს.
-დანარჩენებმა უკვე გაიგეს?
-არა.
-ბათეს დაველოდოთ. მე ვერაფერს გეტყვი.
...ჩემს წინ სავარძელში მძიმედ ეშვება.ჯერ კიდევ ქოშინებს. ჩემს კატას ამჩნევს, მისკენ ხელი მიაქვს. მოფერება უნდა.თუმცა ის უარობს. თავს არიდებს. უცნაურია, დანიელს ყოველთვის ჩემს მსგავსად ეპყრობოდა. მასაც უკვირს, მაგრამ ბებერი თვალებში უყურებს, თითქოს მისი განზრახვის ამოკითხვას ცდილობს. მეორედ მასთან მიახლოვებას ვეღარ ბედავს. თითქოს ეჭვის თვალით უყურებს ისევე, როგორც მე. მეც მინდა დავიჯერო, რომ დანიელს მხოლოდ ჩვენი გადარჩენა სურს, მაგრამ ვიცი - ისიც პირველ რიგში საკუთარ ტყავზე ფიქრობს.
ზურგს ვაქცევ. ვიცვლი. თითქოს ოთახში არ იყოს. შავი, გრძელი კაბა უნდა მეცვას. შიშველ წელზე ხავერდი სასიამოვნოდ მეხება. თუკი ეს ჩემი ბოლო გამოსვლაა, შეუდარებელი უნდა ვიყო. ქსოვილი ფაფუკია. უკან არ ვიყურები, მაგრამ დანიელის მზერას ვგრძნობ. ყურადღებას არ ვაქცევ. ჩუმად ვიღიმი. ხო, შესაძლებლობას არ ვუშვებ, რომ რამდენიმე წამით თავი სასურველ ქალად ვიგრძნო.
-მშვენივრად გამოიყურები, მაგრამ მგონი გამოცვლა მოგიწევს.
-რატომ?
-უმჯობესია. დღეს აქაურობა ნამდვილ ცირკს დავამსგავსოთ.
-ეს ბათეს გადასაწყვეტია. ის კი არასდროს დაგთანხმდება.
-კარგი ,მართა, შენ კიდევ გჯერა, რომ ბათე ის არის, ვისაც ჩვენ წლების წინ ვიცნობდით? შეიცვალა. მას აღარ სჯერა აქაურობის და აღარც საკუთარი თავის. ეს კარვები მხოლოდ ჩვენი თავშესაქცევი ადგილი გახდა, ამიტომ უნდა გადავარჩინოთ. დახვრეტა არც ერთს აგვცდება.
-არ მეგონა, რომ ასე მარტივად დანებდებოდი.
-შეიძლება შემდეგ შაბათს ჩვენი ცხედრები დაწვან.
-შენ კი სიკვდილი არ გინდა.
-შენ არ გეშინია?
-მეშინია თუ არა სიკვდილის? იცი რამდენჯერ მიკითხავს ჩემი თავისთვის, თუ რა არის ჩემი ცხოვრება ან თუ, როგორი იქნება ჩემი სიკვდილი? ბოლოს მივხვდი, რომ უადგილოა ამაზე ფიქრი. გარშემო მიმოიხედე. რას ხედავ, დანიელ? ერთ მთლიან, კარგად დაპროგრამებულ ორგანიზმად ქცეულ მასას. რომელსაც ერთი ხმა აქვს. წვრილი, ამაზრზენი ქალის ხმა, რომელიც ყოველდღე სასტუმროში მიმავალს მესმის. ის ყველგანაა, მაგრამ არავინ იცის საიდან მოდის. გარეთ გამოსვლა მძაგს, ოთხ კედელში კი ვგიჟდები. შენს მსგავსად არ შემიძლია შევიმოსო შავით, მოვიწესრიგო თავი და სასეირნოდ გავიდე ისე თითქოს არაფერი არ შეცვლილა. მე იმის მეშინია, რომ ეს ყველაფერი შემჭამს და მეც ისეთივე მიუღებელი გავხდები სხვისთვის, როგორებიც ისინი არიან ახლა ჩემთვის.
-ეს აზრები უნდა მოიშორო. წინააღმდეგ შემთხვევაში ვერ გადარჩები.
-კი, შენ ყველაფრის გაკეთება, ყველაფერთან შეგუება შეგიძლია თავის გადასარჩენად.
...ცოფდება. დიდხანს ველოდი ამ დღეს. მისი ამპარტავნება ჩემი სიამაყის წინააღმდეგ. ამ ორ უკანასკნელს ერთმანეთში ურევენ, თუმცა მე მათ შორის განსხვავებას ნათლად ვხედავ. ეს ორი მომაკვდინებელი ცოდვის ჭიდილია. თუ არ დამავიწყდება ბათეს ვეტყვი. სათაურად გამოადგება.
-მესმის შენი. აღელვებული ხარ. ვერ აცნობიერებ, მაგრამ შენც შიში გალაპარაკებს.
-მე სიკვდილის არ მეშინია ,დანიელ.მე მინდა ჩემი გადასაწყვეტი იყოს როგორ ვიცხოვრებ. გადაწყვეტილების მიღების უფლება მქონდეს და ,რადგან არ შემიძლია საკუთარი ცხოვრება ჩემს სურვილისამებრ წარვმართო. იმით მინდა დავკმაყოფილდე, რისი გაკეთებაც ჯერ კიდევ შემიძლია.
-რას გულისხმობ?
-მე ჯერ კიდევ შემიძლია გადავწყვიტო მიზეზი, რის გამოც მომკლავენ.
-კი, თუმცა აქ მხოლოდ შენზე არ არის ლაპარაკი.
-დანიელ, მაპატიე გამოსვლამდე მინდა ჩემს თავთან მარტო დავრჩე.
...გვერდს ვუვლი. მთავარი შესასვლელისკენ მივდივარ. კვლავ მის მზერას ვგრძნობ. ნაბი-ნაბიჯ მომყვება. რაღაცის დამატება უნდა, მაგრამ ვერ ბედავს. ელოდება, რომ შევბრუნდები. კარვიდან გავდივარ. ეს ჩემი გამარჯვებაა. შეიძლება უკანასკნელი. ურიელი ხელს მილოკავს. ჩემით ამაყობს.
ამ საუბარში დიდი დრო გასულა. ელაიზა და ივა გამოჩდნენ. ბათეს ესაუბრებიან. შეწუხებული სახე აქვს. ცნობისმოყვარე ივას კითხვების მოგერიებას ცდილობს. თავი მოაბეზრა. ელაიზა შორიდან ხელს მიქნევს. როგორ შეუძლიათ ამ ბავშვებს მუდმივად გუნება გამომიკეთონ?
-ბათე, დანიელი კარავში გელოდება. მნიშვნელოვანი ამბები აქვს.
-რაიმე შეიცვლა?
-არ ვიცი ეგ შენი გადასაწყვეტია.
...თავის მოძრაობით მანიშნებს, რომ ვერ ხვდება რაზე ველაპრაკები, მე კი კარვისაკენ მივუთითებ. თვალებში ვუყურებ და ვერაფერს ვგრძნობ. ალბათ, გუშინდელი საუბრის შემდეგ მის მიმართ ვეღარაფერს ვიგრძნობ.
-რა ამბებია?
-არაფერი მნიშვნელოვანი, ივა. მოითათბირებენ და შემდეგ ერთად გავიგებთ. ადრე მოსულხართ. ჰორიზონზე ჯერ არავინ ჩანს.
-ვიცი, მართა. ამ შეშლილს აისის პირველი წამიდან ღვიძავს. სასტუმროში ვერაფრით შევაკავე. ბოლოს დავნებდი. წამოსვლას დავთანხმდი.
-ვიცოდი, რომ დღეს ადრე მოხვიდოდი - წინადადებას არ ამთავრებინებს ივა - მინდოდა წარმატება მესურვა. ძალიან მიხარია, რომ დღეს შენი დღეა. დარწმუნებული ვარ, აღტაცებული დავრჩები. - მათვალიერებს - საოცრად გამოიყურები.
...ის დღეს მეორეა, ვინც ამას მეუბნება, თუმცა მისი ბაგეებიდან წამოსული ეს სიტყვები სულ სხვანაირია. ისინი ვნების ქარიშხალში არ იკარგებიან. სიოს ჰგვანან. ნაზ, უცხო სიოს. ზღვის ნაპირიდან წამოსულ ბრიზს. გამაჯანსაღებელს, რომელიც ზღვის ტალღებში დაშვებას მაგონებს. როგორ მინდა ჩემგან წამოსული სიტყვებიც მას ჰგავდნენ.
გამიხარდა. წლებია ეს აღარ მიგრძვნია. კვლავ ვიღაც ელოდება ჩემს სცენაზე ხილვას. “წარმატება მისურვა”. ბათე, წარმატებას არასდროს მისურვებდა. დარბაზიდან, სიამაყით მიყურებდა, პირველი ყოველთვის ჩემს რევერანს ის ეგებებოდა და მანამ არ უბრუნდებოდა ადგილს სანამ ფარდა არ ეშვებოდა, მაგრამ ერთხელაც გავნაწყენდი, ვუსაყვედურე მან კი მიპასუხა, რომ მე დამწყები არ ვარ, ამიტომ არ მისურვებს წარმატებას. ის ვერ აცნობიერებდა, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი იყო ჩემთვის ამის გაგონება. ესეც არასდროს მითქვამს. ალბათ, კვლავ ჩემი სიამაყის გამო. იქნებ ცოტა გულწრფელი, რომ ვყოფილიყავი ყველაფერი სხვანაირად მოხდებოდა, მაგრამ რაღა მნიშვნელობა აქვს ახლა სინანულს.
პასუხად ვიღიმი, ვერ გეუბნები ივა, მაგრამ მადლობელი ვარ, თუმცა დარწმუნებული ვარ, რომ ეს შენ იცი.
-ერთი თხოვნა მაქვს. დარბაზში ნუ დასხდებით. ჩვენი ადგილიდან ურიელთან ერთად უყურეთ გამოსვლას.
-სიამოვნებით, მაგრამ რატომ არ შეიძლება დარბაზში ურიელი შემოვიყვანოთ?
-ხო, მართალია. შენს გარეშე მდელოზე თავს უხერხულად ვიგრძნობთ.
-რა საოცარი ბავშვები ხართ. - მგონი პირველად ვამბობ ამას ხმამაღლა.
...კარის დაჯახუნების ხმა სიტყვას მაწყვეტინებს.დანიელი უკმაყოფილო სახით ბრუნდება. იკამათეს.
-კმაყოფილი ხარ? მივდივარ! - სახეზე ერთდროულად ეხახება ბრაზი და შიში. გულწრფელად, რომ ვთქვა წამით ვიფიქრე, რომ მართალი იყო და ბალთაზარი მის წინადადებას დათანხმდებოდა. სასიამოვნოა, რომ რაღაც საერთო კიდევ არსებობს ჩვენ ორს შორის.
-ესე იგი?
-გამოსვლა შედგება.
-დიდებულია.
-იცი, მართა თქვენ შეგიძლიათ აქ დარჩეთ! მე კი წავალ, აქედან შორს. არანაირი სურვილი არ მაქვს ის ყველაფერი ვნახო, რაც აქ დღეს მოხდება. ხო, შეგიძლია ლაჩრად ჩამთვალო, მაგრამ მე ასეთი ვარ. აშკარაა, რომ მხოლოდ მე მანაღვლებს აქაურობის ბედი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შეძლებდით, რომ გაგეგოთ, თუ რატომ არის აუციელებელი ერთი დღის დათმობა. ჩვენ ერთმანეთის არასდროს გვესმოდა. არც მე და ბათეს, არც შენ და ლიზას. მე ვიცი, თუ როგორ იცინოდი შენ ლიზაზე ზურგს უკან. რამდენჯერ გითქვმას, რომ გებრალებოდა?
-თავი ხელში აიყვანე!
-რატომ? არ გინდა სიმართლის მოსმენა? ჩემთვის საცოდავი შენ ხარ. ხო, ლიზა შეიძლება მართლაც დაიკარგა სივრცესა და დროში. ყველა იმ ქალის სახემ, რომელიც მან მოირგო, დაავიწყა ვინ იყო და რა სურდა. მისი ფაქიზი სხეული სუსტი აღმოჩნდა იმ ყველაფრისთვის, რისი გადატანაც მოუწია. თუმცა, მას ამის აღიარება არ უჭირს. გესმის? მისი თვალები სუფთაა, სიტყვები უბოროტო. ერთი რამ მას შერჩა - ის გულწრფელია. ეს კეთილშობილური გულწრფელობა მას ყოველთვის იხსნის განსაცდელისაგან. ის შენ არასდროს გქონია. ლიზასი უნდა გშურდეს! მან იპოვე საკუთარი ხსნა.
...სიტყვებს ვერ ვპოულობ.არ ვიცი რა ვუპასუხო. პირს ვაღებ, მაგრამ ბგერებს ვერ გამოვცემ.
-ვის ვატყუებთ. რა უფლება გვაქვს ჩვენ ჩვენი თავებისაგან დავხატოთ ისინი, ვინც ამ ყველაფერს გამოასწრორებენ. - მისი გამომეტყველება მაშინებს, ნელი ნაბიჯით ჩემსკენ მოიწევს - როდესაც ჩვენი ცხოვრება გამოუსწორებლად გავანადგურეთ?
-გაჩუმდი! - ივას ღრიალის გაგონება მაოცებს. სიბრაზისაგან გაწითლებული სასაცილო სანახავია. დანიელისაკენ სირბილით მიდის. ვერ წვდება. წელში იმართება. ცდილობს თვალებში შეხედოს. - დაუკვირდი რეებს როშავ! ვინ მოგცა უფლება შენ გადაწყვიტო ვინ არის მართალი და ვინ არა?
-შენ ჯერ ძალიან პატარა ხარ. არაფერი გესმის!
-მართალი ხარ, შეიძლება არ ვიცი თქვენი წარსულის შესახებ. თქვენ ჩემზე მეტი გაქვთ გამოვლილი, მაგრამ განა ეს ცუდია? თქვენ გახსოვთ, როგორი იყო ცხოვრება. წარსული გაქვთ. ჩვენ კი აქაურობის გარდა არაფერი გვინახავს. შენი უმადურობა გულს მირევს. ამპარტავნება გახჩობს. ვერ აღიარებ, რომ ცდები და ,ამიტომ ცდილობ საკუთარი დანაშაული ახსნა. სხვას გადააბრალო.
-ივა, ძალიან გთხოვ დამშვიდდი. - ელაიზა შეშინებულია. დანიელი კი იცინის. არა ხარხარებს. ეს ამაზრზენი ხმა ადგილზე მყინავს. ივა სიბრაზისაგან თრთის. ნაბიჯს ვერ ვდგამ. სუნთქვის გაწონასწორება მიჭირს. ვფიქრობ, რომ სადაცაა ცრემლები წამომივა, მაგრამ გაოცებისგან ვყვირი. ივამ დანიელს სახეში გაატყა.
-არ გაქვს უფლება მართას ასე ელაპარაკო. - დაცემულ დანიელს დაჰყვირის - ამის საშუალებას მე არ მოგცემ. ის საოცარია. არ მესმის რაზე საუბრობ, მაგრამ დარწმუნებული ვარ მართა ცირკისთვის ცუდს არ გააკეთებს. ჩვენთვის მხოლოდ კარგი სურს. მან სახლი გვაჩუქა და მე მისი მწამს. მას აქვს მიზეზი, რომ აქაურობა შეინარჩუნოს. შეიძლება ბევრს ვიღებ საკუთარ თავზე, მაგრამ დარწმუნებული ვარ რომ ერთ-ერთი მიზეზი სწორედ მე ვარ.
-რა საოცარი რამეა, ბავშვური რწმენა.
-შენ უბრალოდ წადი!
...ამჯერად პასუხად უღიმის. მოხდენილად დგება. მარჯვენა ხელს ივას უწვდის. ივა გაკვირვებული ხელს ართმევს. შემდეგ კი ჩემკენ ბრუნდება.
-მშვიდობით მართა. - თავს მიკრავს. არ ვიცი ვიხილავთ თუ არა ოდესმე კვლავ ერთმანეთს, მაგრამ მინდა დაიმახსოვრო, რომ ყველაფერს გააჩნია ხსნა. მთავარია ის ხსნა იპოვო. შენ კი ივა გამაოცე. მართალი ხარ. ამ ცირკს აქვს მომავალი, მაგრამ ჩემს გარეშე.
-მშვიდობით, დანიელ.
დამაინც, როდესაც მიმავალ დანიელს ვუყურებდი ვფიქრობდი, რომმ სიამაყესა და ამპარტოვნობაზე ბევრად ძლიერი და დამღუპველია მრისხანება, თუმცა მრისხანებაც შეიძლება განსხვავებული იყოს. ივამ მრისხანების ცეცხლმოდებული დანიელი გამოაფხიზლა. თურმე მაინც შეძლებია კვლავ რაიმეს ჩემი გაოცება.

შუადღე ახლოვდება. ცენტრალურ შესასვლელთან ხალხიც გამოჩნდა. ყველა ფუსფუსებს. მეგონა, რომ შეეშინდებოდათ დღეს მოსვლა, თუმცა გრძელი რიგი საპირისპიროზე მეტყველებს. მოხარული ვარ. რამდენიმე წუთში ჭიშკარიც გაიღება. ელაიზა და ივა უკვე საკუთარ დახლებთან დგანან. ელაიზა კარტს წრეზე ალაგებს, ივა ბურთულებს თასებში მალავს. არლეკინოს ხელნაკეთი ნივთები მესამე კარავში შეაქვს. არანაირი საფრთხე არ გვემუქრება მანამ, სანამ გამოსვლა არ დაიწყება. ბათე ბოლთას სცემს. არავის ესაუბრება. ყველას მხოლოდ ღიმილით ეგებება. ერთ საათში ვიწყებთ.
ნეტავ, შეიტყო თუ არა ლიზამ დანიელის წასვლის შესახებ? სახეზე გაბრაზება არ ეტყობა, მაგრამ ეს ლიზაა. ის არ ფიქრობს, არ გრძნობს, არ უყვარს, არ სძულს.
დღემდე დანიელს ევალა ბილეთების შემოწმება. ახლა, ამასაც არლეკინო შეითავსებს. ის ზედმეტ კითხვებს არ დასვამს. უკვე ემზადება, როდესაც ხალხის გრძელი მწკრივი ორად იყოფა. ყველა გზას უთმობს. ასეთი რამ ჯერ არ მინახავს.
ქალს უკან ორი შეიარაღებული, სახედამალული კაცი მოჰყვება. რამდენიმე ნაბიჯით უკან. ვერ უახლოვდებიან, დასჯის ეშინიათ. ეს არის ლეა. ქალაქის მერი. ცალი თვალი ცოცხალი აქვს, ცალი-ბროლის. მარჯვენა ფეხით კოჭლობს. შეიძლება, ძველი იარების ბრალია. თეთრი, გრძელი მოსასხამი შვენის. არაჯანსაღი ღიმილი; თავზარდამცემი. განაცრისფერებული, შავი თმა უკან ოვალურად დახვეულ ნაწნავად აქვს შეკრული. თეთრი ტანის სამოსი მხოლოდ სახელოვან “მოღვაწეებს” აცვიათ. მოსასხამის მარჯვენა ბეჭზე, ქალაქის გერბი აქვს გამოსახული. სამი მთვარე. გარშემო ნამგალი, შუაში- სავსე. იქნებ გამახსენდეს რას ნიშნავს.
მე ის ბევრჯერ მინახავს;აი,მისი ხმა კი არასდროს გამიგია. მაშინაც კი, როდესაც მის ჰოლოგრამულ გამოსახულებას ვაკვირდებოდი, ღიმილი არ შორდებოდა, პირს არ ამოძრავებდა, ხმა კი ისმოდა - კვლავ დაბალი, წვრილი ქალის ხმა, რომელიც მის სათქმელს ამბობდა. ის მხოლოდ თვალებს ახამხამებდა, თავს ამოძრავებდა. თითქოს გხედავდა. ყოველ შენს ამოსუნთქვას იმახსოვრებდა.
მან იცის, რასაც ფიქრობ. შიში არ უნდა აჩვენო, თორემ გაგანადგურებს. არლეკინო გზას უთმობს. არაფერს ეკითხება. მზერას არიდებს. თავს ღუნავს. ლეა შემოდის, დაცვიდან ერთ-ერთი თავჩაღუნულს უახლოვდება. რაღაცას ეკითხება. პასუხად საჩვენებელი თითით ბალთაზარისკენ უჩვენებს. თავაზიანად თავს უკრავს. ამბის მისატანად მირბის.
ახლა ვნერვიულობ. იმედი მაქვს სწორი გადაწყვეტილება მივიღეთ. მეშინია, ბათეს არაფერი დაუშავონ. კარავში შედიან. დაცვა ბათეს ესაუბრება. არ ნერვიულობს. მშვიდად ემზადება სასაუბროდ. აუცილებლად უნდა მოვუსმინო.
...მეორე შესასვლელიდან შევდივარ. ბუტაფორიით სავსე ყუთების უკან ვიმალები. ჩემგან შორს დგანან ვერ შემამჩნევენ, მაგრამ მიყურადებაც მიჭირს.
-მიამბეთ თქვენი ცირკის შესახებ? - ეს წვრილი ხმა, ცაზე მეხის გავარდნას მაგონებს. ცნობისმოყვარეობა მიბიძგებს შევხედო მის სახეს, მაგრამ ვჩერდები. ძალიან მეშინია.
-ჩვენი მოხეტიალე ცირკი - ნერვიულობისაგან ენა ებმის. - უკვე რამდენიმე წელია, რაც ქალაქიდან ქალაქში დადის. ხალხს სხვადასხვა სანახაობას სთავაზობს. ყველა ასაკის დამსწრეს გულით ვიღებთ. ბავშვებს განსაკუთრებით მოსწონთ, ჩვენს კარვებში თამაში, გაშლილ მდელოში სირბილი, თუმცა არც მოზარდები არიან უკმაყოფილოები. ზოგისთვის ეს ადგილი სახალისიოა, ზოგი ჩვენი განსაკუთრებული ტკბილეულის დასაგემოვნებლად მოდის...
-თქვენ მე ვერ გამიგეთ. მე თქვენზე უკეთ ვიცი, თუ რატომ დადიან აქ. მე გეკითხებით, თუ რა არის თქვენი მიზანი.
-ჩვენი მიზანი მათი განტვირთვაა. - შეცდა.
-განტვირთვა? რისგან?
-ჩვენ გვსურს მრავალფეროვნება შემოვიტანოთ.
-ესე იგი, თქვენ თვლით, რომ ყოველდღიურობა ერთფეროვანია?
-არა, ქალბატონო ლეა. მე ვთვლი, რომ ამგვარი აქტივობები გამოიწვევენ ხალხის გონებრივ განტვირთვას, რაც დადებითად აისახება მათ პროდუქტიულობასა და ყოველდღიურ ჩართულობაზე. თქვენ ხომ ზრუნავთ ხალხზე? ჩვენი საქმიანობა არც ისე ძალიან გასხვავდება ერმანეთისაგან, როგორც ბევრი ფიქრობს. ჩვენი მიზანია ხელი შეგიწყოთ. - როგორი რთულია ბათესგან ამ სიტყვების მოსმენისას ხმამაღლა არ გაგეცინოს.
-საინტერესოა. სამი სხვადასხვა კარავი გაქვთ.
-დიახ, სამივე კარავში სხვადასხვა ხდება. აქ, მთავარი გამოსვლა იგეგმება. იმედი მაქვს დაესწრებით, ჩვენთვის დიდი პატივია თქვენი აქ ხილვა. სხვა მუქ ლურჯ კარვებში ყიდვა-გაყიდვაა. ერთში ტკბილელული და სხვადსხვა დასანაყრებელი, მეორეში ჩვენი ერთ-ერთი დასის წევრის ხელნაკეთი ნივთები იყიდება. რა თქმა უნდა, ყველაფერი კანონის ფარგლებში.
-მხოლოდ ერთი გამოსვლა იგეგმება?
-დიახ, დროის განმავლობაში ჩვენი დასი დაიშალა. ცოტანი დავრჩით, ამიტომ გვიჭირს რამდენიმე სანახაობის ერთდროულად გამართვა.
-რატომ დაგტოვეს?
-არ ვიცი ყველას სხვადასხვა მიზეზი ჰქონდა. ეჭვიც არ მეპარება, რომ იცით, თუ რამდენად მარტივია იპოვო მიზეზი ყველაფრის მისატოვებლად. გაცილებით რთულია დასარჩენი მიზეზის პოვნა.
-და თქვენ რატომ არ მიდიხართ?
-როგორც უკვე მოგახსენეთ. მე ჩემი მიზ
-უკვე დიდი ცნობადობით სარგებლობთ.
-მიხარია თუ კი ეს სიმართლეა.
-სამწუხაროდ, ჩემს ქალაქში გამოსვლის ჩასატარებლად ნებართვას ვეღარ მიიღებთ.
-შეიძლება მიზეზი გკითხოთ?
-ჩვენ ჭორებს არ ვენდობით. ამიტომაც ვარ აქ, მაგრამ ეს ჭორები უმიზეზოდ არ ჩნდებიან. არ ვიცი, თუ რა იმალება აქ. ერთი შეხედვით საშიში არაფერი, მაგრამ თქვენი გავლენა აქ მომსვლელებზე უარყოფითია.
-კი, მაგრამ...
-შეწინააღმდეგებას აზრი არ აქვს. ეს მხოლოდ ჩემი გადაწყვეტილება არ არის. ყველასათვის ასე აჯობებს. უბრალოდ ამის სათქმელად მოვედი. გამოსვლას რაც შეეხება, მას აუცილებლად დავესწრები. შეეცადეთ იმედი არ გამიცრუვოთ. გადაწყვეტილებას კი ვერ შევცლით.
-იყოს ნება თქვენი, თქვენო ბრჭყინვალებავ.
-არ მეგონა, რომ ეს საუბარი ასე წარმატებულად ჩაივლიდა. შეგნებული პიროვნება ჩანხართ.
....ბათე მარტო რჩება. მარჯვენა მუჭს კედელს მაგრად ურტყამს. ხალხი უკვე კარავშია. ჩვენი გასვლაც ახლოვდება. შემიძლია გამოვჩნდე. საფრთხე აღარ მემუქრება.
-ბათე, თავს როგორ გრძნობ?
-ყველაფერი გაიგონე?
-კი.
-ყველამ ვიცოდით, რომ ადრე თუ გვიან ეს მოხდებოდა.
-რას აპირებ?
-გამოსვლის შემდეგ ვისაუბროთ. რამდენიმე წუთი მჭირდება მოსაზადებლად. მალე დავიწყებთ.
-ბათე, რაც არ უნდა იყოს მე შენს გვერდით ვარ.
...პასუხს არ მცემს. თვალს ეფარება. ეს სიტყვები გულწრფელად ვთქვი. ცირკს არ მივატოვებ - რადაც არ უნდა დამიჯდეს.
ჩამოშვეული ფარდიდან დარბაზს ვათვალიერებ. შუაგულში ლეა ზის. გარშემო დაცვა. წინა რიგებში ელაიზა და ივა სხედან. ბიჭის კალთაში ურიელი თბილად მოკალათებულა. ვღელავ. სკამების დამატება გახდა საჭირო. ხალხის არნახული რაოდენობა მოვიდა. სურათი სულაც არ არის სახალისო. დღეს, ყველას შავი მოსავს. მხოლოდ რამდენიმე ბავშვია. მოზარდები ინტერესის გამო მოვიდნენ, ბევრს ქალაქის მმართველის ნახვაც სურს. შავით მოცულ ატმოსფეროში, თეთრში შემოსილ ლეას დესტრუქციული იერი დაკრას. ღიმილი დაჭიმული აქვს. მარცხენა თვალს ამოძრავებს, მარჯვენა კი ისეთივე ხელოვნურია, როგორიც თვითონ.
-მზად ვართ. - ბათე მიახლოვდება. მასაც შავი აცვია. ფეხზე არაფერი. დაახლოებით ვხვდები, რაზე იქნება ჩვენი გამოსვლა, მაგრამ შეგრძნება მაქვს, რომ გაოცებული დავრჩები.
...ფარდა მოძრაობს. ვიწყებთ.

პირველი ბათე გადის. პლატფორმის შუაში უხმაუროდ ეცემა. მძიმედ სუნთქავს. მოუსვენრად გორავს. მკლავებს ეყრდნობა. მაყურებებლისკენ თავს წევს, მაგრამ მხოლოდ წამიერად. ზურგზე წვება. ეიფორიაშია;თითქოს საკუთარ სხეული აღარ ეკუთვნის. ერთ ადგილას ვერ ჩერდება. ორივე ხელს თავზე მაგრად იჭერს. უსიამოვნო ხმას გამოსცემს. ტკივა, მაგრამ თვითონაც ვერ ხვდება სად.
-შეწყვიტე! - მარჯვენა მუჭს იატაკს რამდენჯერმე ძლიერად ურტყამს - აღარ შემიძლია! მომშორდი! სიკვდილამდე მტკენ!
-ღმერთო ჩემო, რამდენი დრო დაგჭირდა, რომ ეს ხმამაღლა გეთქვა. -ჩურჩულით ვპასუხობ, მაგრამ ფარდის უკნიდან. ჯერ ჩემი გამოჩენა ადრეა. ჩემი ხმის გაგონება აშფოთებს.
-ეს ბოროტი ხუმრობაა?
-მკვდირს აჩრდილთან არავინ ხუმრობს, მას არავინ დასცინის.
-რას გულიხსმობ?
-შენ ხომ ხვდები , ბათე.
-ნუ მეთამაშები!
-ცდები მე არ გეთამაშები. თამაშის დრო წავიდა.
-სად ხარ?
-ძალიან ახლოს. დიდი ხანია შენს ყოველ ნაბიჯს მოვყვები, თუმცა უნდა ვაღიარო. იმაზე ადრიანად მომიწია შენთან შეხვედრა, ვიდრე წარმომედგინა.
-წყეულო! გამოჩნდი! - ხან მარჯვნივ იყურება, ხან მარცხნივ. უეცრად უკან ბრუნდება. ცდილობს გაერკვეს საიდან მოდის ხმა.
-შენ მე მგრძნობ. მთელი სხეულით. შენში ფესვები დიდი ხნის წინ გავიდგი. ფილტვებშიშემოჭრილი ნაწილებად დავიშალე - ათას მჭრელ, ბასრ ნამსხვრევად. ქვევით მიმავალი შენი სისხლით ვიღებებოდი. მე სიმძიმე ვიყავი, რომელსაც მუდამ თან ატარებდი. იცი, მწყინდა, რომ ყოველთვის უარყოფდი ჩემს არსებობას, მაგრამ სიმართლეს ვერ გაექცევი. არ გიფიქრია, რომ იქნებ მეც მაქვს გრძნობები? - ამ სიტყვებში ჩაღვრილი ირონია და საკუთარი ცინიზმი მაოცებს - იქნებ, მეც მიჭირს ვუყურო, თუ როგორ ცხოვრობთ, ისე თითქოს მე არ ვარსებობ? თუმცა ესეც არ არის ბოლომდე თქვენი ბრალი. უბრალოდ გულუბრყვილოები ხართ. არც შენ ხარ გამონაკლისი და ყველას მსგავსად გტკივა. შენც იმდენად იყავი დარწმუნებული ჩემს არარსებობაში, რომ ვერც შეამჩნიე, თუ რამდენად მომიახლოვდი. ვერ უარყოფ. შენ ჩემი ნაწილი ხარ. მე უნდა დამიბრუნდე.
-ვინ ხარ?! - შეშინებული, უმისამართოდ ღრიალებს.
-კარგი ქცევით ვერ დაიკვეხნი, მაგრამ ვერც გაგამტყუნებ. შევეგუე, რომ ჩემი ხმის გაგონება არავის უხარია, მაგრამ რა საჭიროა ეს განრისხებული ტონი? მე ბევრი სხვადასხვა სახელი მაქვს. უმეტესობა კი სწორედ შენმა მსგავსებმა შემარქვეს. საიდუმლოდ გაგანდობ არც ერთი სახელი არ მხიბლავს. - ხმამაღლა ვოხრავ - არ შეცდე. არც ჩემი ბედია სახარბიელო. მე ჩემს თავს მუდამ დაუპატიჟებელ სტუმარს ვუწუდობ.მაგრამ შენ შეგიძლია სხვანაირად მომართო. ვიცი, რომ ამის მოსმენა ყველაზე ნაკლებად გინდა, მაგრამ შენ მე სიკვდილი უნდა დამიძახო.
-არა! ეს შეუძლებელია.
-როგორ ყოველთვის. რატომ გჯერათ ასე მარტივად ტყუილის, მაგრამ რთულად სიმართლის.
-ეს უბრალოდ მოჩვენებაა. გამოფხიზლდი! - საკუთარ თავს არწმუნებს.
-რამდენიც არ უნდა ილაპარაკო, ვერაფერს შეცვლი.
-მკვდარი ვარ?
-ჯერ არა, თუმცა ბევრი აღარ დარჩა.
-რამდენი?
-სულ ცოტა. დაახლოებით ერთ საათზე ნაკლები. მოეშვი. ნუღარ ებრძვი. შეეგუე. შეეცადე რამდენიმე წამით მაინც იპოვო სიმშვიდე.
-რატომ? - ძალა ეცლება. ხმა უდაბლდება.
-პირველი, ყველა ამ კითხვას სვამს. პასუხი შენს თავში უნდა იპოვო, ბალთაზარ.
-მე არაფერი დამიშავებია.
-ნუ ფიქრობ! მოდუნდი. თვალები დახუჭე - ჩემს სიტყვებს იჯერებს, მე კი ნელი ნაბიჯით სცენაზე გავდივარ. ვფრთხილობ. ვცდილობ კაბის ბოლოს წამოვედო. სუნთქვა უწონასწორდება - წარმომიდგინე და დამინახავ. გონება დაძაბე. მიდი! ჩემი სახე დახატე.
რამდენიმე წამის შემდეგ თვალს ახელს. მაშტერდება :
-მართა?!
-ნუთუ, ასეთი წარმოგიდგენია საკუთარი სიკვდილი?
-ეს ყველაფერი რას ნიშნავს?
-შეეცადე გამიგო. მე არავისთვის ბოროტი არ მსურს. არ იფიქრო, რომ ვცდილობ საკუთარ უდანაშაულობაში დაგარწმუნო, თუმცა ეს ყველაფერი ჩემს ნებას აღემატება.
ბათეს გამომეტყველება იცვლება. მისი ბრაზი ბოლომდე ჩაცხრა. თითქოს შემისმინა.
-მიჭირს არ ყველაფრის დაჯერება.
-მე იმის სახეს ვიღებ, ვისაც შენ წარმოიდგენ. ვინც გენატრება, გიყვარს, ვის ნახვასაც ისურვებდი ან ვინც შენს სულს აკლია. ეს მხოლოდ ის მცირედია, რისი გაკეთებაც შენი შიშის გასაქარწყებლად შემიძლია.
-რას არ გაიგებ... კეთილი სიკვდილი. - ეცინება.
-ახლა კი შენ მიპასუხე - ვინ ვარ მე?
-არ ვიცი.. ხანდახან მას ჩემს ყველაზე დიდ დანაშაულს, ხანდახან კი ბედნიერებას ვუწოდებ. ერთმანეთი წლების წინ, ერთ შემოდგომის დღეს გავიცანით. რამდენჯერმე მქონდა მისთვის თვალი მოკრული. ერთხელაც უკან გავყევი. წვიმდა. ის სველ,წვრილ, მიხვეულ-მოხვეულ ქუჩებში, ჩქარა, მაგრამ იმდენად დახვეწილად მიაბიჯებდა, რომ ყველაფერი დამავიწყდა. ვეღარც სისველეს ვგრძნობდი, ვეღარც სიცივეს. ჩვენს გარდა ქუჩებში არავინ ჩანდა ან არ ვიცი - შეიძლება უბრალოდ მე ვერ ვამჩნევდი. არ ვიცი რამდენი ხანი გაგრძელდა ასე, მაგრამ ,როდესაც გონს მოვედი, უკან დაბრუნება უკვე ძალიან გვიანი იყო. ვეღარ ვხდებოდი სად ვიყავი და მხოლოდ ერთადერთი გზაღა დამრჩენოდა - არ უნდა ჩამოვრჩენილიყავი. ნაბიჯს ვუჩქარებდი. თვალებში ჩავარდნილი წვეთები მამწარებდნენ. მიჭირდა სურათის გარჩევა, მაგრამ მივყვებოდი მის იისფერ ქოლგას. მას ერთხელაც არ გამოუხედავს. ალბათ, ვერც კი წარმოედგინა, რომ ვიღაც შეიძლებოდა გაჰყოლოდა. გულში ვწუწუნებდი, საკუთარ თავს ვსაყვედურობდი. გამიგეთ, მე ჩემს ცხოვრებაში არასდროს მსგავსი არ ჩამიდენია. სიმშვიდის სანაცვლოს ყველაფრისათვის მზად ვიყავი, მაგრამ ის იმდენად განსაკუთრებული იყო. სიმართლე ვთქვა, დავეჭვდი კიდეც. შენ არ გესწავლება ადამიანების ამბავი. როდესაც რაიმე სრულყოფილს ხედავენ, ძალიან უნდათ თავი საპირისპიროში დაარწმუნონ. მეც ვეძებდი მასში ნაკლს და მართლაც ამ ყველაფერმა საზარელ ეზომდე მიმიყვანა. ეს კოშმარი იყო. დრო თითქოს გაყინული, სიცრცე- მძიმე. ხეებში იკარგებოდა ნანგრევებად ქცეული სახლი. დავიბენი. თითქოს კმაყოფილება ვიგრძენი. წვიმა სულ გადამავიწყდა და ის იყო უკან დაბრუნება გადამეწყვიტე იმ აზრში დარწმუნებულმა, რომ ისიც ჩემს მსგავსად ზნედაცემული იყო, რომ რაღაც ძალამ მაიძულა მას შევყოლოდი. აი, შემდეგ კი ყველაფერი ვინანე.
-რა მოხდა?
-დერეფნის ბოლომდე ვერაფერმა დამარწმუნა საკუთარ ტყუილში : დაძველებული, გაუბედურებული კედლები, აყრილი იატაკი, ჩამოხეული შპალერი. დამიჯერე, მე მქონდა მიზეზი, რომ ადამიანების რწმენა დამეკარგა. შეიძლება მეც ბრიყვი ვიყავი და ქვევით დაშვებული ყველა სიწმინდეს სიბილწის იარლიყს დაუფიქრებლად ვანიჭებდი. - ლაპარაკი უმძიმს - პირი ღია დამრჩა, ,როდესაც კარიდან ჟრიამული გავიგონე : “მართა”; ‘მართა მოვიდა”. სურათი ასეთი დამხვდა - შუაგულში სახეგაბრწყინებული მართა, გარშემო ათიოდე ბავშვი. ოთახი უცვლელი. რამდენიმე საწოლი იდგა. კედლის ბზარებს ბავშვების ნახატები მალავდნენ. ბავშვთა სახლში ვიყავი. ვერ აგიღწერ - თავი უკანასკნელ ნაბიჭვრად ვიგრძენი. იქ კიდევ ბევრჯერ დავბრუნებულვართ და ამ ამბავს ყოველთვის სიცილით ვიხსენებდით, მაგრამ ყოველი მისვლისას დანაშაულის შეგრძენაბ არ მასვენებდა. არ ვიცი ზუსტად რა ერქვა ამ გრძნობას, მაგრამ ამ დღემ ბევრი რამ შეცვალა ჩემში.
-ბალთაზარ, შეიძლება რჩევა დაგვიანებულია, მაგრამ არ არის საჭირო ყველაფერს სახელი ერქვას.
-კი, ეს ვიცი. არ არის აუცილებელი ცხოვრებაში ყველაფერს ერთი სახელი დაარქვა. შენც და სიცოცხლეს გქონიათ საერთო - სახელი არც ერთს არ გაქვთ.
-გიყვარდა?
-კი. - ბევრი რამის თქმა უნდა, მაგრამ სიტყვები არ ჰყოფნის.
-რატომ დაკარგე?
-მას უბედურება შეემთხვა. მე კი მის გვერდით არ ვიყავი. როგორც მჩვევია ხოლმე, უკან დავიხიე. ჩემი ნამდვილი სახე ვაჩვენე. მე ვერ მივცემდი მას, რასაც იმსახურებდა. ეს თავიდანვე ორივემ ვიცოდით, მაგრამ შეყვარებულებს ამის აღიარება გვიჭირდა. ვერც მე ვაპატიე ჩემს თავს, ვერც მან მე, თუმცა... - ჩუმდება.
-თუმცა?
-მან მე ბევრი მომცა, მე სამაგიერო ვერაფრით გადავუხადე. ადამიანების რწმენა დამიბრუნა. საკუთარი თავის სიყვარული. მის გვერდით მჯეროდა, რომ შეიძლებოდა მეც მეპოვა ჩემი კათარზისი.
-სად არის ახლა?
-არ ვიცი. ხშირად ვფიქრობ თუ რა ბედი ეწია. ალბათ, ცხოვრობს სადღაც შორს. პატარა სახლში. აქვს დიდი ბაღი. ისეთი, როგორზეც ოცნებობდა. ჰყავს ქმარი, ბევრი შვილი. ამის წარმოდგენაც მაგიჟებს. მან ეს ყველაფერი დაიმსახურა, მე კი ადგილი ამ ყველაფერში არ მეკუთვნის. მე ბედს არ ვადანაშაულებ - ყველაფერი, რაც კი გამაჩნდა ჩემი საკუთარი ხელით გავანადგურე.
-ქედმაღალი მეჩვენე, მაგრამ გულწრფელი ყოფილხარ.
-რა აზრი აქვს სიკვდილის წინაშე ქედმაღლობას?
-ვერ შეგედავები.
-ყველაფრის გახსენება არ მინდა. ეს არის ჩემი ცხოვრებას ყველაზე დიდი ამბავი.
-რატომ არ გამოასწორე ყველაფერი?
-არ ვიცი.
-გეგონა, რომ დრო ჯერ კიდევ გქონდა. ასე არ არის?
-კი. ასეა.
-ახლა რომ გენახა, რას ეტყოდი?
... ტკივილი ავიწყდება. მოულოდნელად ფეხზე დგება. ჩემკენ მოდის. სიარული უჭირს. მუხლებში მივარდება. ქვითნებს, თრთის.
-გემუდარები. არ წამიყვანო! მე ის უნდა ვნახო. ყველაფერი უნდა ვუთხრა. ამ ტკივილით მე სიმშვიდეს ვერ ვიპოვი.
-ბალთაზარ, მე არაფერი შემიძლია.
-არ მიდნა სიკვდილი! - მისი სიტყვები გულს მიკლავს.
-სამწუხაროდ ეს ჩვენი არჩევანი არ არის.
-შენ ხომ ყველაფერი იცი! იცი ვინ იქნება შემდეგი, ვისი დრო როდის მოდის. ნუთუ, ჩემს დასახმარებლად არაფრის გაკეთება არ შეგიძლია.
-არის რაღაც, რასაც ვერ აგიხსნი.
-და რა არის ეს რაღაც?
-სიკვდილი, ბალთაზარ. ერთადერთი, რის წინაშეც ყველანი თანასწორები ხართ.
-გული მტკივა.
-ვიცი.
-შენ რამეს გრძნობ?
-კი, ყველაფერს. თუ დამიჯერებ ეს საუბარი არც ჩემთვის იყო იოლი. შენ ვერ ხვდები, თუ რამდენად განვსხვავდებით ჩვენ ერმანეთისაგან. შენ ცოცხლობდი, მე კი აჩრდილი ვარ და მზის სხივზე მხოლოდ რამოდენიმე წამი ვჩნდები.
სრული სიჩუმე. წამიერად მეჩვენება, რომ სუნთქვაც მეკვრის. ბათე კვლავ ჩემს მუხლებშია, მაგრამ აღარ ვუყურებ. ცარიელ ჭერს მივშტერებივარ. ვცდილობ ხმა დავიმორჩილო. ბოლო რეპლიკა გამოკვეთილად, მჭექარედ წარმოვთქვა :
-დამაინც, შეცდი ბალთაზარ. ჩვენს შორის მაინც არის ერთი ძალიან დიდი განსხვავება - Mors certa, vita incerta. ყველაზე განსაზღვრული რამ ამ სამყაროში სიკდილია, ხოლო სიცოცხლე - ყველაზე განუსაზღვრელი.
ფარდა ხმა დასასრულისაკენ მიუთითებს. უნდა ვაღიარო - შესანიშნავი იყავი ბათე.

დარბაზიდან აპლოდისმენტები არ წყდება. გონს ჯერ კიდევ ვერ მოვდივარ. ბათე დგება, თვალს თვალში მიყრის. ჩვენს შორის უხერხულობა ჯერ კიდევ არსებობს.
-იცი, ახლა რა გამახსენდა?
-გისმენ.
-ჩვენ ერთად სცენაზე ჯერ არასდროს ვმდგარვართ.
...ეს სიმართლეა. სანამ ბევრნი ვიყავით, ბათეს თამაშის საჭიროება არ არსებობდა.
-აღფრთოვანებული ვარ.
-მადლობელი ვარ, მართა. შენგან ამის მოსმენა ჩემთვის ბევრს ნიშნავს.
-ბათე, ლეა.
-ღმერთო, მისი აქ ყოფნა სულ დამავიწყდა.
-რა ვქნათ?
...ივა სირბილით შემოდის. ელაიზა ვერ ეწევა. მეხვევა.
-შეუდარებელი იყავი, მართა. გილოცავ, ბათე. სიტყვებს ვერ ვპოულობ.
-ასეთი, რამ ჯერ არასდროს მინახავს,მართა. დიდი მადლობა, რომ ამის შესაძლებლობა მომეცით. ურიელიც საოცრად კმაყოფილია. ისე გიმოიყურებოდა თითქოს ყველაფერი ესმოდა.
-მართა, უნდა გავიდეთ! - ბათე აღელვებულია.
-ბავშვებო ძალიან გთხოვთ. დარბაზში არ დაბრუნდეთ. გარეთ გადით.
-რა ხდება?
-გთხოვ, ივა. უბრალოდ დაიჯერე. ასე არის საჭირო.
...ფარდა იწევა. ურიელი ელაიზას ხელიდან უსხლტება. დარბაზში გადის. ახლა ამის დრო არ არის. ისინიც შეშინებულები ჩანან, მაგრამ ჩემს სიტყვას ემორჩილებიან. უკანა შესასვლელიდან მდელოზე გადიან.
-მართა. მე შენ დღემდე მიყვარხარ.
-ბალთაზარ...
-არა, ნუ მიპასუხებ. მე ვიცი შენ რას გრძნობ. მაპატიე, თუ იმედები გაგიცუე ან გაგიცრუებ უბრალოდ უნდა იცოდე, რომ არსებობს ადამიანი, რომელსაც ძალიან უყვარხარ.
...ვერაფრის დამატებას ვეღარ ვასწრებ. ხალხის ნაკადი ფეხზე წამოდგა. ლეაც ფეხზე დგას. ტაშს გვიკრავს. სახეზე დაჭიმული ღიმილი, უკმაყოფილო მზერამ ჩაანაცვლა. ასაკი ასე უფრო ეტყობა. დაცვა გასასვლელებს კეტავს. უკან ვიყურები. ვრწმუნდები, რომ ელაიზმა და ივამ გასვლა შეძლეს. რაც არ უნდა მოხდეს ამ კარავში მზად ვარ. უნდა ვაღიარო, წამით იმის წარმოდგენა, რომ სცენაზე მოვკვდები, მსიამოვნებს კიდეც.
-მართა, წადი. - ჩურჩლებს ბათე.
-მე შენ გითხარი. მე ბოლომდე შენს გვერდით ვიქნები.
-რატომ?
-იმიტომ, რომ აქაურობა მიყვარს.
...ყველა ხმა შეწყდა. დაცვის მინიშნების შემდეგ ყველა საკუთარ ადგილს უბრუნდება. მხოლოდ ლეაა ფეზე, ფაშის დაკვრას არ წყვეტს :
-შესანიშნავი იყო. ოხ, ეს თქვენი უსუსრი მცდელობა. მართლაც, რა თამამია ადამიანი. - რამდენიმე ნაბიჯით წინ იწევა. დაცვა იარაღს ამზარებს - გაერთეთ? თამაში დასრულებულია.
...გარშემო მაყურებელი დაბნეულია, მაგრამ ხმის ამოღებას ვერავინ ბედავს. როგორ მჯეროდა, რომ, როდესაც ეს მოხდებოდა, ვინმე მაინც გამოჩნდებოდა ჩვენი დარდის შემსმენელად. უნდა ვაღიაროთ - მიზანს ვერ მივაღწიეთ.
-ეს თამაში არ არის. - ბათე წინ მეღობება. - ეს ყველაფერი სიმართლე. ხო, ცირკში ნანახი ყოველი გამოსვლა რეალობაა, რომელიც უარყოფილია. მაგრამ რამდენიც არ უნდა უარყოთ, ყველამ იცის მისი არსებობა. ეს ადგილი, რომელსც ცირკი ჰქვია, ამ განადგურებულ სამყაროში ყველაზე რეალური გახდა. ეს ყველაფერი თქვენი ბრალია. არ გქონდათ უფლება სიმშვიდისა და სამართლის სახელით ეს შეგექმნათ. ნუთუ, მოგწონთ ის, რასაც ხედავთ?
...ლეა პასუხად ხარხარებს. ბათეს ცოფდება, მაგრამ ნაბიჯს წინ ვერ დგავს. ყველანაირად ცდილობს დამფაროს.
-რისი დამტკიცება გსურთ? კვლავ შიშის ჩანერგვა გინდათ? მოგენატრათ სიკვდილის მოლოდინში ცხოვრება. თუკი ასეა, თავს ვალდებულადაც კი ვთვლი თქვენი თხოვა შევისმინო. მე ხომ ასეთი მოწყალე ვარ. მიმოიხედეთ - ჯერ მარჯვნივ, შემდეგ მარცხნივ. ნუთუ, ისინი სრულყოფილები არ არიან. რა თქმა უნდა, არიან, რადგან ისი მე მგვანან.
...კვლავ ეს ავადმყოფური ღიმილი... იარაღი მზად აქვთ.
-შეჩერდით.
...ქალი კივის. ყველა გასასვლელებს აწყდება, მაგრამ უკვე გვიანია. გარშემო ყველგან ცეცხლია. კვამლი სუნთქვას შეუძლებელს ხდის. ცირკი იწვის.скачать dle 11.3
სიახლეზე კომენტარის დამატების შემთხვევაში თქვენ მიიღებთ 6 ქულას.



ლუკა, მინდა ვაღიარო, შენი ნაწარმოების წაკითხვა არც თუ ისე იოლია.
გამომდინარე იქიდან, რომ შენი შემოქმედება სიღრმეებს და შრეებს მოიცავს, კითხვის დროს გექმნება შეგრძნება, ერთს ხედავ და მეორე წერია.
ამიტომ არავის ვურჩევ, რასაც ხედავენ, ისე წაიკითხონ :))) სხვა შემთხვევაში, ძალიან გაუჭრდებათ შენი ნაწარმოების ამოხსნა.
აი, სწორედ ამიტომ ხარ ჩემი საყვარელი მწერლების რიგებში, რომ გვთავაზობ იმას, რაც განსხვავებულია და ბევრი არ არის.
ზოგჯერ ისეთი შეგრძნება მეუფლება, ლუკას გასაღები უნდა იპოვო, რომ მის სამყაროში შეიჭრა და წაიკითხო.
სხვანაირად მას ვერ გაუგებ ❤️
ჰოდა, მე მაქვს ლუკას გასაღები და სხვისი არ ვიცი :)))
ახლა, რაც შეეხება ნაწარმოებს, ამდენი სიმბოლური დატვირთვა: თეთრი ფერი, ცირკი, კატა... ❤️❤️❤️
ამდენი საინტერესო ფრაზა
საკუთარი თავის დანახვის უფლების წართმევაზე,
"ერთი ემოციიდან მეორისკენ მოხდენილად ცურვა",
"არ ვფიქრობ, არ ვგრძნობ, არ მიყვარს, არ მძულს!"
""არაფერს" დავარქმევდი-სწორედ ასე ჰქვია დღეს ჩვენ ცხოვრებას",
"ეს ცირკიც, რომელიც ხალხის გამოსაფხიზლებლად გამოვიგონეთ, ისე გამიჯნე რეალობისგან, რომ მხოლოდ შენი სურვილების გაპიროვნება გახდა",
"ვფიქრობ, ვგრძნობ, მიყვარს, მძულს!" ( მართას სიტყვები)
ეს ზემოთ ჩამოთვლილნი მარკერით გასახაზი წინადადებებია და ვინ მოსთვლის, კიდევ რამდენი...
მადლობა "ცირკში" კითხვის დროს მიღებული სიამოვნებისთვის! ❤️❤️❤️

 


№2  offline ახალბედა მწერალი lukakhati

ქეთი იმერლიშვილი
ლუკა, მინდა ვაღიარო, შენი ნაწარმოების წაკითხვა არც თუ ისე იოლია.
გამომდინარე იქიდან, რომ შენი შემოქმედება სიღრმეებს და შრეებს მოიცავს, კითხვის დროს გექმნება შეგრძნება, ერთს ხედავ და მეორე წერია.
ამიტომ არავის ვურჩევ, რასაც ხედავენ, ისე წაიკითხონ :))) სხვა შემთხვევაში, ძალიან გაუჭრდებათ შენი ნაწარმოების ამოხსნა.
აი, სწორედ ამიტომ ხარ ჩემი საყვარელი მწერლების რიგებში, რომ გვთავაზობ იმას, რაც განსხვავებულია და ბევრი არ არის.
ზოგჯერ ისეთი შეგრძნება მეუფლება, ლუკას გასაღები უნდა იპოვო, რომ მის სამყაროში შეიჭრა და წაიკითხო.
სხვანაირად მას ვერ გაუგებ ❤️
ჰოდა, მე მაქვს ლუკას გასაღები და სხვისი არ ვიცი :)))
ახლა, რაც შეეხება ნაწარმოებს, ამდენი სიმბოლური დატვირთვა: თეთრი ფერი, ცირკი, კატა... ❤️❤️❤️
ამდენი საინტერესო ფრაზა
საკუთარი თავის დანახვის უფლების წართმევაზე,
"ერთი ემოციიდან მეორისკენ მოხდენილად ცურვა",
"არ ვფიქრობ, არ ვგრძნობ, არ მიყვარს, არ მძულს!"
""არაფერს" დავარქმევდი-სწორედ ასე ჰქვია დღეს ჩვენ ცხოვრებას",
"ეს ცირკიც, რომელიც ხალხის გამოსაფხიზლებლად გამოვიგონეთ, ისე გამიჯნე რეალობისგან, რომ მხოლოდ შენი სურვილების გაპიროვნება გახდა",
"ვფიქრობ, ვგრძნობ, მიყვარს, მძულს!" ( მართას სიტყვები)
ეს ზემოთ ჩამოთვლილნი მარკერით გასახაზი წინადადებებია და ვინ მოსთვლის, კიდევ რამდენი...
მადლობა "ცირკში" კითხვის დროს მიღებული სიამოვნებისთვის! ❤️❤️❤️

ქეთი, ყოველთვის მახარებს შენი კომენტარის დანახვა <3 <3 <3 იმიტომ, რომ ვიცი და დარწმუნებული ვარ, რომ ის გესმის და გრძნობ, რისი ჩვენებაც მინდა <3 დიდი მადლობა შენ ამისთვის <3 <3

 



სახელი: *
  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent