სახურავიდან ღრუბლები უფრო ახლოსაა (სრულად)

ლონდონი 1922 წლის ნოემბერში არ სუნთქავდა, ის უფრო ხროტინებდა. ქარხნების მილებიდან ამოსული შავი კვამლი და ტემზის მყრალი ორთქლი ერთმანეთში ირეოდა და ქუჩებს სქელ, ყვითელ სუდარაში ახვევდა, რომელსაც ადგილობრივები „ბარდის წვნიანს“ ეძახდნენ. მაგრამ ამ ნისლს მხოლოდ ნახშირის სუნი არ ასდიოდა; მას ჰქონდა იოდის, იაფფასიანი თამბაქოსა და იმ უსიტყვო გლოვის სუნი, რომელიც პირველმა მსოფლიო ომმა ყოველ მეორე ოჯახში დატოვა. ქუჩებში დადიოდნენ კაცები, რომელთაც მკლავები აკლდათ, კაცები, რომელთაც გაზისგან ფილტვები ჰქონდათ დამწვარი და კაცები, როგორიც მეთიუ იყო, რომელთაც გარეგნულად თითქოს ყველაფერი ადგილზე ჰქონდათ, მაგრამ შიგნიდან მხოლოდ ნაცარი დარჩენოდათ.
​წმინდა იუდას ჰოსპიტლის სახურავზე ქარი უფრო მწარე იყო, ვიდრე ქვემოთ, მაგრამ მეთიუსთვის ეს ერთადერთ თავშესაფარს წარმოადგენდა. ის იჯდა ცივი, ნესტიანი აგურის კიდეზე, ფეხები უფსკრულისკენ ჰქონდა ჩამოკიდებული და უყურებდა, როგორ იკარგებოდა ლონდონის სახურავები ბინდში. მისი მარცხენა ფეხი, რომელიც სამი წლის წინ, იმ საბედისწერო ხანძრის დროს ჩაინგრა, ახლა უსიცოცხლო ხის მორს ჰგავდა. სახეზე, მარჯვენა ლოყიდან ყურამდე, თეთრი, უხეში ნაწიბური გასდევდა, ცეცხლის ბოლო ამბორი.
​მეთიუს ცალი ხელით შალის ძველი პალტო მოეხვია, მეორეთი კი სიგარეტს აბოლებდა. მორფი, რომელსაც ექიმები ტკივილის გასაყუჩებლად აძლევდნენ, დიდი ხანია აღარ მოქმედებდა სხეულზე, ხოლო სულის ტკივილს ვერცერთი წამალი ვერ ეკარებოდა. მას არავინ ჰყავდა. ცოლი და შვილი ომის დროს გრიპის ეპიდემიამ წაართვა, სანამ თავად ფრონტის ზურგში, ლონდონის ალმოდებულ შენობებს ებრძოდა. მერე იყო ის ხანძარი. ახლა კი, ეს პალატა, სადაც ყოველ დილით ექიმები უხსნიდნენ, რომ კიდევ ერთ ოპერაციას შეეძლო მისი ფეხზე დაყენება.
​„რისთვის?“ — ფიქრობდა მეთიუ და ნამწვს ქვემოთ, ნისლში აყოლებდა მზერას. მას არ ჰქონდა არც ძალა და არც მიზეზი ბრძოლისთვის. სამყარო მის გარშემო იყო დაცარიელებული, ცივი და დაუნდობელი. გამოსავალი მარტივი ჩანდა, მხოლოდ ერთი ნაბიჯი წინ, ამ სახურავის კიდიდან და ტკივილი დასრულდებოდა. ნისლი მას ისევე საიმედოდ ჩაყლაპავდა, როგორც მიწამ ჩაყლაპა მილიონობით ახალგაზრდა ჯარისკაცი საფრანგეთის მინდვრებზე.
​მან სიგარეტი გადააგდო, ხელებით ცივ ქვას დაეყრდნო და ტანი წინ გადახარა. თვალები დახუჭა. ქარმა ყურებში დაუზუზუნა.
​უცებ, ზურგს უკან, რაღაც უცნაური, რიტმული ხმა გაისმა.
​კაც... კაც... ბრახ.
კაც... კაც... ბრახ.
​მეთიუ შეიშმუშნა, მაგრამ თვალები არ გაუხელია. ხმა ახლოვდებოდა. ეს არ იყო ექთნის მსუბუქი ნაბიჯები და არც ექიმის მძიმე ჩექმების ხმა. ეს იყო ხის ყავარჯნების უხეში კაკუნი რკინის სახურავზე, რომელსაც თან სდევდა პატარა ადამიანის გახშირებული, ქოშინით სავსე სუნთქვა.
​—გამარჯობა!— გაისმა წკრიალა, ბავშვური ხმა სულ რაღაც ორ ნაბიჯში.
​მეთიუმ ნელა გაახილა თვალები, თავი მიატრიალა და დაინახა პატარა ბიჭუნა. მას საავადმყოფოს თეთრი, რამდენიმე ზომით დიდი პერანგი ეცვა, რომლის ქვეშაც წვრილი ფეხები უჩანდა. მარჯვენა ფეხი მუხლიდან კოჭამდე თეთრ თაბაშირში ჰქონდა ჩასმული. ბიჭს ორივე ხელში ხის დიდი ყავარჯენი ჩაებღუჯა, რომლებიც აშკარად მისი სიმაღლისთვის არ იყო განკუთვნილი და მთელი ტანით მათ ეყრდნობოდა. მიუხედავად სიცივისა და მძიმე ფეხისა, ბიჭის ლოყები აწითლებულიყო, ხოლო ქუდის ქვეშიდან ამოყრილი ოქროსფერი თმები ნისლში ანათებდა.
​მეთიუმ წარბები შეკრა და უხეშად უთხრა:
—აქ რა გინდა? ბავშვებისთვის სახურავზე ამოსვლა აკრძალულია. წადი პალატაში.
​ბიჭს მისი ნაიარევი სახისა და მკაცრი ტონის არ შეშინებია. პირიქით, თვალები გაუფართოვდა, ყავარჯნებს მთელი ძალით დაეყრდნო, ერთი ნაბიჯი გადადგა და პირდაპირ მეთიუს გვერდით, სახურავის კიდეზე ჩამოჯდა. თაბაშირიანი ფეხი მოუხერხებლად გაიშვირა წინ, უფსკრულისკენ.
​—პალატაში საშინელი სუნია,— თქვა ბიჭმა და ცხვირი აიბზუა,— თანაც, დედამ თქვა, რომ ღრუბლები აქედან უფრო ახლოსაა. მე ტიმოთე მქვია. შენ კაპიტანი ხარ?
—არა,— მოკლედ მოუჭრა მეთიუმ და ისევ წინ გაიხედა, იმედოვნებდა, რომ ბავშვი თავისით წავიდოდა.
—აბა, რატომ გაქვს ეგეთი ნაკაწრი სახეზე?— არ ეშვებოდა ტიმოთე,— ჩემს მეზობელ ტომსაც აქვს ეგეთი, ის სომაზე იბრძოდა. თქვა, რომ იქ დიდი რკინის დრაკონები დაფრინავდნენ. შენც დრაკონს ებრძოდი?
​მეთიუმ მძიმედ ამოისუნთქა. მას უნდოდა ეთქვა, რომ მისი დრაკონი უბრალო, ბინძური ლონდონური ხანძარი იყო, რომელმაც ყველაფერი წაართვა, მაგრამ ბავშვის თვალებში ისეთი წმინდა, გაუზავებელი ინტერესი დაინახა, რომ ენა ვერ მოუბრუნდა. ამ ბავშვმა არაფერი იცოდა ომის შემდგომი სიცარიელის შესახებ; მისთვის ეს სამყარო ჯერ კიდევ ზღაპარი იყო.
​—მე მეხანძრე ვიყავი,— თქვა მეთიუმ და ხმაში წლების განმავლობაში დაგროვილი დაღლილობა გაკრთა.
—ვაუ...— ამოიოხრა ტიმოთემ, მისი თვალები აღფრთოვანებით აელვარდნენ,— ესე იგი, შენ ცეცხლის მბრძანებელი ხარ! დედამ თქვა, რომ მეხანძრეები ყველაზე მამაცი ადამიანები არიან.
​მეთიუმ მწარედ ჩაიღიმა. მან შეხედა თავის უსიცოცხლო ფეხს, მერე ტიმოთეს თაბაშირიან წვივს.
—ჰოდა, მამაცო მეხანძრევ, შენ რა დაგემართა?— ჰკითხა კაცმა და თავით მის ფეხზე მიანიშნა.
—ოჰ, ეს?— ტიმოთემ გაიცინა და ხელი აიქნია,— საავადმყოფოს ეზოში კატას მივდევდი. ის კატა რეალურად ჯადოსნური პრინცი იყო, ხეზე აძვრა და მეც ავყევი. მერე ტოტი გატყდა... მაგრამ არა უშავს, ექიმმა თქვა, რომ მალე ისევ შევძლებ სირბილს. შენც ხომ შეძლებ სირბილს?
​ამ შეკითხვაზე მეთიუს ყელში ბურთი გაეჩხირა. მან ნისლში ჩაძირულ ქალაქს შეხედა. ცოტა ხნის წინ ეს ქალაქი მას მხოლოდ სასაფლაოდ ეჩვენებოდა, მაგრამ ახლა, მის გვერდით, ეს პატარა, ფეხმოტეხილი ბიჭი იჯდა და ისეთი რწმენით უყურებდა, თითქოს მეთიუს ნებისმიერი სასწაულის მოხდენა შეეძლო.
​სიკვდილმა, რომელიც ასე ახლოს იყო, რამდენიმე ნაბიჯით უკან დაიხია. არა იმიტომ, რომ მეთიუს სიცოცხლე მოუნდა, არამედ იმიტომ, რომ ამ წუთას, ამ ცივ სახურავზე, ის მარტო აღარ იყო.
...
​მომდევნო დღეებში სახურავი მათ საიდუმლო თავშესაფრად იქცა. ნოემბრის სუსხი მატულობდა, მაგრამ ტიმოთე მაინც ახერხებდა პალატიდან გამოპარვას. ყოველი შეხვედრისას ბიჭი ყავარჯნებს კედელს მიაყუდებდა, მეთიუს გვერდით ჩამოჯდებოდა და ელოდებოდა. ის ელოდა ზღაპარს, რომელიც მეთიუსთვის რეალობისგან გაქცევის ერთადერთი გზა იყო, ტიმოთესთვის კი — სამყაროს შეცნობის.
​ერთ საღამოს, როდესაც ნისლი განსაკუთრებით წითლად შეიფერა ჩამავალი მზის სხივებზე, მეთიუმ სიგარეტს მოუკიდა, შორს გაიხედა და ჩუმად დაიწყო:
​—ერთ შორეულ, ნაცრისფერ სამეფოში, სადაც მზე იშვიათად ანათებდა, ცხოვრობდა ერთი რაინდი. მას არ ჰქონდა ბრჭყვიალა აბჯარი, მაგრამ ჰქონდა მძიმე, რკინის ჩაფხუტი და ნაჯახი. მისი მოვალეობა იყო, დაეცვა ქალაქი დიდი, ცეცხლოვანი დრაკონებისგან, რომლებიც მოულოდნელად ცვიოდნენ ციდან და სახლებს ფერფლად აქცევდნენ.
​ტიმოთეს სუნთქვა შეეკრა, ნიკაპი მუხლებს დააბჯინა და თვალები გააფართოვა.
​—ერთ ღამეს,— განაგრძო მეთიუმ და მისი ხმა უფრო დაბალი, ხრინწიანი გახდა,— ყველაზე დიდი და მძვინვარე დრაკონი დაესხა თავს ქალაქს. ის არ ჰგავდა სხვებს. მისი ცეცხლი ლურჯი და მწვანე იყო, ისეთი ცხელი, რომ ქვებიც კი დნებოდა. რაინდი კოშკში შევარდა, რათა იქ მყოფი ადამიანები გადაერჩინა. მან ბევრი გადაარჩინა, ტიმოთე... მაგრამ როდესაც უკან ბრუნდებოდა, დრაკონმა მთელი ძალები მოიკრიბა და რაინდს ცეცხლის უზარმაზარი ნაკადი პირდაპირ სახეში სტყორცნა. კოშკის ჭერი ჩაინგრა და მისი ფეხი მძიმე ლოდის ქვეშ მოჰყვა.
​—მერე? მერე რა ქნა რაინდმა?— აღელვებით იკითხა ბიჭმა და მეთიუს ქურთუკის სახელოს ჩააფრინდა.
​—რაინდმა მოახერხა გამოძრომა, მაგრამ ის უკვე სხვა ადამიანი იყო. დრაკონის ცეცხლმა მისი სახე დაწვა, ხოლო ფეხი სამუდამოდ წაართვა. რაც მთავარია, იმავე ღამეს, სანამ ის ებრძოდა ურჩხულს, დრაკონის კვამლმა მისი საკუთარი სახლი დატოვა ცარიელი... მისი ცოლი და პატარა შვილი იმ კვამლმა სამუდამოდ წაიყვანა.
​ტიმოთეს სახიდან ღიმილი გაუქრა. ბავშვური ინტუიციით მიხვდა, რომ ეს უბრალო ზღაპარი არ იყო. მან მეთიუს ნაიარევ ლოყას შეხედა, მერე მის უსიცოცხლო ფეხს.
​—ახლა ეს რაინდი ამ ჯადოსნურ კოშკშია გამომწყვდეული,— თქვა მეთიუმ და ნესტიან აგურებს დახედა,— ექიმები... კი არა, ჯადოქრები, ეუბნებიან, რომ წამლებითა და ახალი ოპერაციებით განკურნავენ. მაგრამ მათ არ ესმით... რაინდს აღარაფერი გააჩნია. მისი ბრძოლა დასრულდა. მას აღარც ძალა აქვს და აღარც სურვილი. ამიტომ, ერთ დღეს, როდესაც კოშკში ყველას ჩაეძინება, ის უბრალოდ ავა ყველაზე მაღალ ქიმზე, ნაბიჯს გადადგამს უფსკრულში და სამუდამოდ დაიძინებს. იქ, სიზმრებში, ის კვლავ შეხვდება თავის ცოლ-შვილს და ტკივილიც შეწყდება. ეს არის მისი ზღაპრის დასასრული.
​მეთიუმ ამოისუნთქა. მას ეგონა, რომ ბიჭი ატირდებოდა, ან შეშინებული გაიქცეოდა. სიჩუმე ჩამოვარდა, რომელსაც მხოლოდ ლონდონის შორეული ქარხნების გუგუნი არღვევდა.
​უცებ ტიმოთემ ხელი გაუშვა მის სახელოს, სწორად დაჯდა და თავისი პატარა, ჯიუტი მზერა პირდაპირ მეთიუს მიაპყრო. მის თვალებში სევდა კი არა, ბავშვური პროტესტი და სიბრაზე ელავდა.
​—არა!— თქვა ტიმოთემ მტკიცედ და პატარა მუშტი მუხლზე დაჰკრა,— ეს არ არის დასასრული! შენ არასწორად ყვები, მეთიუ!
​მეთიუ დაიბნა. შეხედა ბიჭს, რომლის ლოყებზეც სიცივისგან და ემოციისგან ალმური გადადიოდა.
—ტიმოთე, ზოგჯერ ისტორიები ასე მთავრდება. რაინდებიც იღლებიან.
​—არა, მეთიუ, რაინდი ვერ მოკვდება!— ბიჭმა ხმას აუწია, თითქოს ცდილობდა ამ სიტყვებდ მეთიუს გულამდე მიეღწია,— ის მამაცია! დრაკონმა მას სახლი დაუნგრია, მაგრამ სამეფო ხომ ჯერ კიდევ არსებობს? კოშკში სხვა ადამიანებიც არიან, ვისაც მისი დახმარება სჭირდება! მას ხომ ჯერ კიდევ აქვს გასაკეთებელი საქმე!
​—რა საქმე, ტიმოთე?— ჩუმად, თითქმის იმედგაცრუებით ჰკითხა მეთიუმ,— ის ინვალიდია. ის ვერავის დაიცავს.
​—მას შეუძლია მე დამეხმაროს!— იყვირა ბიჭმა და თავის თაბაშირიან ფეხზე მიანიშნა,— მე ხომ ჯადოსნური პრინცი ვარ, რომელიც ხიდან ჩამოვარდა? მე მარტო ვერ დავამარცხებ სხვა დრაკონებს, ყავარჯნებით ვერ ვირბენ! რაინდმა უნდა მასწავლოს, როგორ ვიყო მამაცი. ის ვერ წავა, სანამ მე არ გამომაჯანმრთელებს!
​მეთიუ გაშეშდა. სიგარეტი თითებს შორის ჩაეწვა, მაგრამ ტკივილი ვერ იგრძნო. ის უყურებდა ამ 8 წლის ბიჭს, რომელიც მთელი არსებით ებრძოდა მის სასიკვდილო განაჩენს. ტიმოთეს არ სურდა მისი გაშვება. ამ ბავშვს, რომელსაც სამყარო ჯერ კიდევ სუფთა და იმედით სავსე ეგონა, მეთიუ სჭირდებოდა —არა როგორც დანგრეული ადამიანი, არამედ როგორც გმირი.
​პირველად მრავალი წლის განმავლობაში, მეთიუმ იგრძნო, როგორ შეეკუმშა გული ტკივილისგან კი არა, რაღაც უცნაური, დიდი ხნის მივიწყებული სითბოსგან. ნისლი მათ გარშემო ისევ ცივი და ნაცრისფერი იყო, მაგრამ ბიჭის ოქროსფერი თმები და მისი ანთებული თვალები ამ წამს მთელ ლონდონზე უფრო კაშკაშა სინათლეს გამოსცემდა.
​მეთიუმ ნელა ასწია ხელი, ნამწვი გადააგდო და პირველად დაადო ხელი ტიმოთეს მხარზე.
—კარგი...— ჩაიჩურჩულა მან,— მოდი, ვნახოთ, რა საქმეები დარჩა იმ რაინდს.
სახურავის მძიმე, რკინის კარი ჭრიალით გაიღო. ქარმა მაშინვე აიტაცა შიგნიდან გამოსული თბილი ჰაერი, მაგრამ კარიდან გამოსულ ქალს სიცივისთვის არ ეცალა. მისი მზერა შეშინებული და შეშფოთებული დაეძებდა ერთადერთ ადამიანს, ვისთვისაც სიცოცხლე უღირდა.
​—ტიმოთე! ღმერთო ჩემო, ტიმოთე, სად ხარ?— ელენორს ხმა უკანკალებდა. მისი გრძელი, მუქი ქვედაბოლო ნოემბრის ქარში ფრიალებდა, ხოლო ხელები ნერვიულად ჰქონდა ერთმანეთში გადახლართული.
​როდესაც სახურავის კიდისკენ გაიხედა, გული გაუჩერდა. მის პატარა, ფეხმოტეხილ ბიჭუნას უფსკრულის პირას ფეხები ჩამოეკიდა და გვერდით ვიღაც უცნაურ, უზარმაზარ მამაკაცთან ერთად იჯდა, რომლის სახეზეც საზარელი ნაწიბური თეთრად ანათებდა ბინდში, პალტოდან კი თამბაქოს მწარე კვამლი ამოდიოდა. ელენორს სუნთქვა შეეკრა, ერთი ნაბიჯი გადადგა, რათა შვილისკენ გაქცეულიყო და ეს უცნობი კაცი მისგან შორს გაეგდო, მაგრამ ტიმოთეს წკრიალამა ხმამ ადგილზე გააშტერა.
​—...და მერე, მეთიუ, იმ რაინდმა უნდა აიღოს თავისი ხმალი, თუნდაც ძალიან მძიმე იყოს!— ტიმოთე ხელებს აქნევდა და კაცის მხარს ეყრდნობოდა.
​მეთიუმ, რომელსაც ხელი ბიჭის ზურგზე ეჭირა, რათა ქარს არ გადაეგდო, ჩუმად, თბილად უპასუხა:
—ხმალი ძირს დაეცა, პატარა პრინცო. რაინდს მისი აწევის ძალა აღარ აქვს.
​—მაშინ მე დაგეხმარები მის აწევაში! ორნი უფრო ძლიერები ვიქნებით,— უთხრა ბიჭმა სრულიად ბუნებრივი, ბავშვური თავდაჯერებულობით.
​ელენორი გაჩუმდა. შიში ნელ-ნელა გაქრა და მის ადგილას საოცარი გაოცება და სითბო გაჩნდა. ის უყურებდა შვილს, ბიჭს, რომელსაც საავადმყოფოს ეზოშიც კი არავინ ეთამაშებოდა. ომისშემდგომ ლონდონში ხალხი სასტიკი იყო. ქმრის გარეშე დარჩენილი ქალის შვილს ქუჩაში ზურგსუკან „ნაბი.ჭვარს“ ეძახდნენ, ბავშვებს კი მშობლები უკრძალავდნენ მასთან თამაშს. ტიმოთესთვის არავის ეცალა. ახლა კი, ეს უცნობი, ნატანჯი მამაკაცი მზად იყო, უბრალოდ დამჯდარიყო ცივ ქვაზე და ბავშვის ფანტაზიებისთვის მოესმინა. ტიმოთემ ახლობელი სული იპოვა.
​ქალმა ნელა გადადგა ნაბიჯები, რათა ისინი არ დაეფრთხო. ყავარჯნების დანახვაზე, რომლებიც კედელთან მიყუდებულიყო, ფრთხილად ჩაახველა.
​—ტიმოთე... მთელი საავადმყოფო შევძარი,— თქვა მან რბილად.
​ბიჭმა თავი მიატრიალა, სახე გაუნათდა:
—დედა! შეხედე, ეს მეთიუა. ის ცეცხლის მბრძანებელია, ნამდვილი რაინდი!
​მეთიუ შეიშმუშნა. ის უხერხულად შემოტრიალდა, სცადა ფეხი დაემალა და ქუდი ჩამოიფხატა, რათა ქალს მისი დასახიჩრებული სახე არ დაენახა.
—მაპატიეთ, ქალბატონო,— ჩაილაპარაკა მეთიუმ თავისი ბარიტონით,— თქვენი შვილი თავისით ამოვიდა... მე უბრალოდ ვმეთვალყურეობდი, რომ არ გადავარდნილიყო.
​—ვხედავ,— ელენორმა თბილად გაუღიმა და მეთიუს გვერდით ჩაიმუხლა, რათა შვილისთვის პალტო შემოეხვია,— და მადლობელი ვარ. ტიმოთეს ძალიან უყვარს ამბების გამოგონება. განსაკუთრებით მამამისზე... სულ ჰგონია, რომ მამამისი სადღაც შორს, ჯადოსნურ ქვეყანაში წავიდა და მიგვატოვა.
​ტიმოთემ ცხვირი აიბზუა და ქვემოთ გაიხედა:
—იმიტომ, რომ ცუდი ადამიანია. კარგი მამები შვილებს არ ტოვებენ.
​ელენორმა მძიმედ ამოისუნთქა და მეთიუს შეხედა. მეთიუს თვალებში ქალმა იგივე სევდა დაინახა, რაც მის საკუთარ სულში იყო.
—ის ცუდი არ ყოფილა, ტიმოთე,— თქვა ელენორმა ჩუმად,— მამაშენი ომის გმირი იყო. ის საფრანგეთში, ბრძოლაში დაიღუპა, როდესაც თავისი ასეული ალყიდან გამოჰყავდა. მან უბრალოდ... ვეღარ შეძლო დაბრუნება. მაგრამ ამ ქალაქში ხალხს საბუთები უფრო აინტერესებს, ვიდრე მედლები. ჩვენი ქორწინების მოწმობა ბომბდამშენებმა ფერფლად აქციეს, სამხედრო არქივმა კი მისი სახელი დაკარგა. ხალხისთვის ის არ არსებობს... ამიტომაა ტიმოთე მარტო.
​მეთიუ უსმენდა ამ ქალს და გრძნობდა, როგორ უმძიმდებოდა გული. ეს პატარა ბიჭი, რომელიც ასეთი სინათლით იყო სავსე, საზოგადოებისგან გარიყული აღმოჩენდა მხოლოდ იმიტომ, რომ მამამისმა სამშობლოს სიცოცხლე შესწირა.
​ქარმა უფრო ძლიერად დაუბერა, საავადმყოფოს ეზოდან კი საღამოს წამლების დარიგების ზარი გაისმა.
​—დროა, ქვემოთ ჩავიდეთ,— თქვა ელენორმა და წამოდგა,— თორემ ექთნები პალატიდან გაგვაძევებენ. ტიმოთე, აიღე ყავარჯნები.
​ტიმოთემ მოუხერხებლად სცადა წამოდგომა, მაგრამ თაბაშირიანი ფეხი დაუსხლტა. მეთიუმ სწრაფად დაავლო ხელი და დააფიქსირა. მერე თავად სცადა წამოდგომა, მაგრამ მისმა დაზიანებულმა ფეხმა უღალატა, ტკივილმა სამართებელივით დაუარა მთელ სხეულში და მეთიუ ისევ აგურის კიდეზე დაეშვა, კბილების ღრჭენით.
​—მეთიუ!— შეშინდა ბიჭი.
​—არა უშავს... კარგად ვარ,— სუნთქვა აუჩქარდა კაცს, შუბლზე ცივმა ოფლმა გამოჟონა.
​ელენორი არ დაბნეულა. ის მივიდა მეთიუსთან, მისი მარჯვენა, ჯანსაღი მხარის ქვეშ დადგა და უთხრა:
—დამეყრდენით. მარტო ვერ შეძლებთ.
​მეთიუს უნდოდა უარი ეთქვა, სიამაყე არ აძლევდა ნებას, ქალს დაყრდნობოდა, მაგრამ ელენორის მზერა ისეთი მტკიცე და შეუვალი იყო, რომ დაემორჩილა. მან თავისი მძიმე ხელი ქალის მხარზე გადადო. მეორე მხრიდან კი ტიმოთე მიუახლოვდა, ყავარჯენი იღლიაში ამოიჩარა და თავისი პატარა ხელი მეთიუს პალტოს ჯიბეს ჩაჰკიდა.
​—მე შენი მეორე ფეხი ვიქნები, რაინდო,— თქვა ტიმოთემ და ზემოთ ახედა.
​ამგვარად სამნი, ერთი ფეხმოტეხილი ბიჭი, ერთი ნატანჯი ქალი და ერთი სასოწარკვეთილი ყოფილი მეხანძრე, ნელი, მძიმე ნაბიჯებით გაემართნენ სახურავის კარისკენ. მეთიუ კოჭლობდა, ყოველი ნაბიჯი ჯოჯოხეთურ ტკივილს ჰგავდა, მაგრამ პირველად მრავალი წლის განმავლობაში, ის მიდიოდა არა უფსკრულისკენ, არამედ ადამიანებისკენ. მას სჭირდებოდათ. და ამ განცდამ მისი სულის ნაცარში პირველი ცოცხალი ნაკვერჩხალი გააღვიძა.
...
იმ საღამოს შემდეგ წმინდა იუდას ჰოსპიტლის მეოთხე პალატაში რაღაც შეიცვალა. მეთიუს საწოლთან, რომელიც აქამდე უფანჯრო, ბნელ კუთხეში იდგა, ახლა თითქმის ყოველდღე ისმოდა ტიმოთეს ყავარჯნების კაკუნი და ელენორის მსუბუქი ნაბიჯები.
​ექიმმა უორნერმა, ხანდაზმულმა ქირურგმა, რომელსაც ომის დროს ათასობით ჯარისკაცის დასახიჩრებული სხეული ჰქონდა ნანახი, გაოცებით შეხედა მეთიუს, როდესაც ამ უკანასკნელმა დილის შემოვლისას მკლავზე ხელი მოკიდა.
​—ის ოპერაცია...— მეთიუმ ხმა ჩაიწმინდა, თითქოს სიტყვების გამოთქმა უჭირდა,— ფეხზე რომ მეუბნებოდით. კვლავ შესაძლებელია?
ექიმმა სათვალე გაისწორა, მეთიუს ჩაცვენილ თვალებში ჩახედა და იქ რაღაც ახალი, სიცოცხლის მსგავსი დაინახა.
—შესაძლებელია, მეთიუ. მაგრამ არ დაგიმალავ, ეს იქნება ნამდვილი ჯოჯოხეთი. ძვლის ხელახლა გატეხვა მოგვიწევს, ლითონის ფირფიტები უნდა ჩავდგათ. გარანტიას ვერ მოგცემ, რომ ტკივილი გაივლის. შენ ხომ ამბობდი, რომ ამისთვის ძალა არ გრყოფოდა?
მეთიუმ გვერდით გაიხედა. პალატის კარიდან ტიმოთე იყურებოდა, რომელიც ცალი თვალით მალულად აკვირდებოდა მათ დიალოგს. კაცმა ღრმად ამოისუნთქა.
—ახლა მყოფნის, ექიმო.
...
​ოპერაციამ სამ საათს გასტანა. როდესაც მეთიუ ნარკოზიდან გამოფხიზლდა, პალატაში უკვე ღამე იყო. ტკივილი, რომელიც მას დაჰპირდნენ, ტალღებად უვლიდა მთელ მის სხეულს, ისეთი შეგრძნება ჰქონდა, თითქოს მისი ფეხი ისევ იმ ძველ ხანძარში იწვოდა. შუბლზე ცივი ოფლი ასხამდა, კბილებს ერთმანეთზე აჭერდა, რომ არ ეყვირა.
​—ჩუმად... დამშვიდდით, მეთიუ. მე აქ ვარ,— გაისმა რბილი, ნაცნობი ხმა.
​მეთიუმ თვალები გაახილა. მის საწოლთან ელენორი იჯდა. ნავთის ლამპის შუქზე ქალის სახე საოცრად თბილი და მშვიდი ჩანდა. მას ხელში სველი, გრილი ტილო ეჭირა, რომლითაც მეთიუს ოფლიან შუბლსა და საფეთქლებს წმენდდა. ქალი იქ არ უნდა ყოფილიყო, ტიმოთე უკვე რამდენიმე კვირაა რაც საავაფმყოფოდან გაწერეს.
​—ელენორ...— ამოიხროტინა მეთიუმ,— ტიმოთე სად არის?
—ტიმოთეს ჩაეძინა,— ქალმა თავით ანიშნა გვერდით საწოლზე. სველი ტილო წყლიან ჯამში ჩააწო, გაწურა და ისევ კაცის შუბლზე დაადო,— მთელი დღე საოპერაციოს კართან იჯდა. ძლივს წავიყვანე სახლში, რომ ეჭამა. როგორც ხედავთ, არ გაჩერდა და დავბრუნდით. ექიმმაც შემოგვიშვა, ძნელია უარი უთხრა მას. სულ იმას გაიძახოდა, ჩემი რაინდი დრაკონს ებრძვის და მარტო ვერ დავტოვებო.
​მეთიუმ მწარედ ჩაიღიმა, თუმცა სახის კუნთების განძრევამაც კი ტკივილი მიაყენა.
—მე არ ვარ რაინდი... მე უბრალოდ ნამსხვრევები ვარ. თქვენც ხომ ხედავთ? რატომ კარგავთ ჩემზე დროს? ამ ქალაქში ათასობით ჩემნაირი კოჭლი და უსარგებლო კაცი დადის.
ელენორმა ხელი შეაჩერა. მან ტილო ტუმბოზე დადო, მეთიუსთან ახლოს მიიწია და მის დიდ, უხეშ ხელს თავისი პატარა, თბილი ხელი დაადო.
—იმიტომ, მეთიუ, რომ იმ ათასობით კაცს შორის ჩემმა შვილმა მხოლოდ თქვენში დაინახა ადამიანი, რომელიც მას უსმენს. ამ ბინძურ ლონდონში ხალხმა ერთმანეთისთვის დრო დაკარგა. ომმა ყველა დაგვაცარიელა. მაგრამ თქვენ... თქვენს ნაცარში ჯერ კიდევ არის სითბო. ტიმოთეს მამა რომ ცოცხალი ყოფილიყო, ისიც ასე მოიქცეოდა. ისიც დაეხმარებოდა მათ, ვისაც უჭირს.
​მეთიუ უყურებდა ელენორს. მის თვალებში არ იყო სიბრალული, რომელსაც ის ვერ იტანდა. იქ იყო სუფთა, ადამიანური თანადგომა, ის ერთადერთი რამ, რაც სამყაროდან წასვლას გადააფიქრებინებდა კაცს. ტკივილი ფეხში არ გამქრალა, მაგრამ სულში არსებულმა იარამ ნელ-ნელა სისხლდენა შეწყვიტა.
​უეცრად მთქნარების ხმა გაისმა, მერე კი ძველმა, დაჟანგებულმა საწოლმა გაიჭრიალა. ტიმოთემ გაიღვიძა. ბიჭუნას თვალები ძილისგან დასიებოდა, მაგრამ როგორც კი მეთიუს გახელილი თვალები დაინახა, სახე გაუნათდა. ფრთხილად წამოდგა, საწოლის კიდეს მოუახლოვდა და მეთიუს გადახვეულ ფეხს შეხედა.
​—მეთიუ... დრაკონი დაამარცხე?— ჩურჩულით ჰკითხა ბიჭმა.
მეთიუმ ელენორს შეხედა, მერე ბავშვს. მან ხელი გაუწოდა და ტიმოთეს პატარა თითები თავის მუჭში მოიქცია.
—ჰო, პატარა პრინცო. დაამარცხე... მაგრამ შენი დახმარების გარეშე ვერ შევძლებდი. ახლა კი ორივემ უნდა ვისწავლოთ ხელახლა სიარული.
​ქალმა და ბავშვმა ერთმანეთს გადახედეს და გაიღიმეს. იმ ცივ, იოდის სუნით გაჟღენთილ ჰოსპიტალში, პირველი მსოფლიო ომის ნამსხვრევებზე, ახალი ოჯახი იბადებოდა, ოჯახი, რომელიც ერთმანეთს არა სისხლით, არამედ საერთო ტკივილითა და ერთმანეთის გადარჩენის სურვილით უკავშირდებოდა.
...
გაზაფხულის პირველი სხივები წმინდა იუდას ჰოსპიტლის დერეფნებში ძლივს აღწევდა, მაგრამ ჰაერში უკვე იგრძნობოდა ზამთრის სიცივის დასასრული. მეთიუ თავისი საწოლის კიდეზე იჯდა, ხელში ძველი, გაცვეთილი შალის ჩანთა ეჭირა და საავადმყოფოს ეზოს გადაჰყურებდა. მისი მარცხენა ფეხი ახლა უფრო სწორი იყო, თუმცა მაინც სჭირდებოდა ხის მყარი ყავარჯენი დასაყრდნობად.
​ექიმმა უორნერმა გაწერის საბუთებს ხელი მოაწერა. ეს ნიშნავდა, რომ მეთიუ უნდა დაბრუნებულიყო იქ, საიდანაც გამოიქცა, თავის ცარიელ, ცივ ბინაში აღმოსავლეთ ლონდონში, სადაც კედლებიდან მხოლოდ მოგონებები და მარტოობა უყურებდნენ. კაცს შიშის ცივმა ტალღამ აუარა. საავადმყოფოში მაინც იყო ტიმოთეს ყოველდღიური სიცილი, იყო ელენორის თბილი მზერა. ახლა კი... ყველაფერი მთავრდებოდა?
​პალატის კარი ფართოდ გაიღო. ზღურბლზე ტიმოთე იდგა, რომელსაც თაბაშირი დიდი ხნის მოხსნილი ჰქონდა. მართალია ოდნავ კოჭლობდა, მაგრამ ყავარჯნების გარეშე, საკუთარი ფეხით დარბოდა. მის უკან ელენორი მოდიოდა, ხელში პატარა ქურთუკი ეჭირა.
​—მეთიუ!— იყვირა ბიჭმა, გამოიქცა და კაცს მუხლებზე ჩაეხუტა,— ექიმმა თქვა, რომ დღეს მიდიხარ!
—ჰო, პატარა პრინცო,— ჩუმად თქვა მეთიუმ და ბიჭს ოქროსფერ თმებზე ხელი გადაუსვა,— ჩემი კოშკში ყოფნის დრო დასრულდა. ჩემს ძველ სახლში უნდა დავბრუნდე.
​ელენორი მიუახლოვდა, მეთიუს ჩანთას დახედა, მერე თავად კაცს ჩახედა თვალებში და თბილად, მაგრამ მტკიცედ უთხრა:
—არანაირ ძველ სახლში არ მიდიხართ, მეთიუ. ჩვენთან მოდიხართ.
​მეთიუ შეცბა. მან თავი ასწია, ელენორის დაღლილ, მაგრამ იმედით სავსე სახეს შეხედა.
—ელენორ, ეს შეუძლებელია... ხალხი რას იტყვის? თქვენ ისედაც ბევრი საზრუნავი გაქვთ, მე კიდევ ერთი ტვირთი ვიქნები. ჩემი ფეხით... ჩემი წარსულით...
—ჩემს სახლში მხოლოდ ორი პატარა ოთახია,— გააწყვეტინა ქალმა მშვიდად,— მე ჩემს ოთახს დაგითმობთ, იქ მზე უფრო დიდხანს ანათებს. მე და ტიმოთე კი ერთად დავიძინებთ, მის ოთახში. თქვენ მარტო არ უნდა დარჩეთ, მეთიუ. არც ჩვენ გვინდა მარტო ყოფნა.
​მეთიუ უყურებდა ამ ქალს, რომელსაც ცხოვრებამ იმდენი ტკივილი მიაყენა, მაგრამ მაინც ჰყოფნიდა ძალა სხვისი გადარჩენისთვის. კაცმა იგრძნო, როგორ აუკანკალდა ხელი. მან ჩანთა იატაკზე დადო, ნელა წამოდგა, ყავარჯენს დაეყრდნო, ელენორს მიუახლოვდა და მისი პატარა ხელები თავის დიდ, უხეშ მუჭში მოიქცია. ქალმა ხელის გაშვება სცადა, თითქოს მორიდების გამო, მაგრამ მეთიუმ ხელი არ გაუშვა. უფრო მყარად ჩაჰკიდა, თითქოს ამ ხელზე იყო დამოკიდებული მისი სიცოცხლე.
​—არა, ელენორ,— უთხრა მეთიუმ და მის ხმაში პირველად გაისმა მამაკაცური, მტკიცე ძალა,— შენ შენს ოთახს არ დამითმობ... და ტიმოთესთანაც არ გადახვალ.
​ელენორმა გაკვირვებით შეხედა, მერე კი, როდესაც მიხვდა თუ რას გულისხმობდა მეთიუ, ლოყები ოდნავ შეეფაკლა.
​—მე აღარასოდეს გაგიშვებ ხელს,— განაგრძო მეთიუმ და ქალს თვალებში ჩახედა,— თუ შენს სახლში მოვდივარ, მოვდივარ როგორც შენი მამაკაცი. როგორც შენი ქმარი. ჩვენ ერთ ოთახში ვიქნებით, ერთად გავიღვიძებთ და ერთად შევხვდებით ყველაფერს, რასაც ეს ქალაქი დაგვახვედრებს.
​ტიმოთემ, რომელიც მათ გვერდით იდგა, ხელები სიხარულით შემოჰკრა:
—ესე იგი, შენ ჩემი ნამდვილი მამა ხდები?
​მეთიუ ჩაიმუხლა, ბიჭს მხრებზე დაადო ხელები და უთხრა:
—ჰო, ტიმოთე. და გპირდები, ამის მერე შენ და დედაშენი მარტო არასოდეს იქნებით. ქუჩაში ვეღარავინ გაბედავს შენთვის ცუდი სიტყვის თქმას. ვეღარავინ დაგცინებს. თუ ვინმე შეგეხება, მათ საქმე ექნებათ ლონდონის ყველაზე ჯიუტ მეხანძრესთან.
​ბიჭმა ბედნიერებისგან თვალები დახუჭა და მეთიუს კისერზე ჩამოეკიდა. ელენორმა კი ხელები სახეზე აიფარა, მისი თვალებიდან სიხარულის ცრემლები წამოვიდა. მან იცოდა, რას ნიშნავდა ომისშემდგომ ლონდონში ძლიერი მამაკაცის ზურგი, ეს იყო დაცულობა, ეს იყო პატივისცემა და რაც მთავარია, ეს იყო აღდგენილი რწმენა.
​როდესაც ისინი საავადმყოფოს ჭიშკრიდან გავიდნენ, ლონდონის ნისლი აღარ ჩანდა ისეთი მტრული და ნაცრისფერი. ქუჩის კუთხეში მდგარმა მეზობლებმა, რომლებიც აქამდე ელენორს ზურგს აქცევდნენ, გაოცებით შეხედეს უზარმაზარ, ნაიარევ მამაკაცს, რომელიც ბავშვს ხელჩაკიდებული მიჰყვებოდა და ქალს მფარველობით უჭერდა მხარს. სამყარო არ შეცვლილა, მაგრამ ისინი შეიცვალნენ, მათ იპოვეს ერთმანეთი. სახლში ბრუნდებოდნენ, როგორც ერთიანი ოჯახი.
...
წმინდა მარიამის პატარა, გარეუბნის სამლოცველოში გაზაფხულის თბილი მზე ფერადი ვიტრაჟებიდან იღვრებოდა და იატაკზე წითელ, ლურჯ და ოქროსფერ ზოლებად ეცემოდა. ჰაერში იასამნისა და ახლად გათიბული ბალახის სუნი ტრიალებდა. ეს აღარ იყო 1922 წლის ნაცრისფერი, ნისლით გაგუდული ლონდონი; სამი წლის განმავლობაში სამყაროს ფერები დაებრუნებინა, ისევე როგორც მეთიუს სულს.
​სამლოცველოს დარბაზი ხალხით იყო სავსე, აქ იყვნენ მეთიუს ყოფილი მეგობარი მეხანძრეები, ექიმი უორნერი, რომელიც კმაყოფილი სახით ისწორებდა ჰალსტუხს და ის მეზობლებიც კი, რომლებიც ადრე ელენორსა და ტიმოთეს გვერდს უვლიდნენ. დღეს ისინი პატივისცემითა და აღფრთოვანებით უყურებდნენ წყვილს.
​საკურთხეველთან მეთიუ იდგა. მას ახალი, მუქი ლურჯი კოსტიუმი ეცვა. სახეზე ნაწიბური ისევ ჰქონდა, მაგრამ მისი გამოხედვა იმდენად მშვიდი, თავდაჯერებული და ბედნიერი იყო, რომ ეს შრამი ახლა არა ტრაგედიის, არამედ გადატანილი ბრძოლის გმირულ სიმბოლოდ გამოიყურებოდა. ის მყარად იდგა ორ ფეხზე. ყავარჯენი აღარ სჭირდებოდა, მხოლოდ მარცხენა ფეხის ძლივს შესამჩნევი კოჭლობა ახსენებდა წარსულს.
​მუსიკა აჟღერდა და დარბაზის კარი გაიღო. ელენორი შემოვიდა სადა, თეთრ კაბაში, მისი თვალები სიხარულისგან ბრწყინავდა. მას გვერდით 11 წლის ტიმოთე მოჰყვებოდა. ბიჭი საოცრად გაზრდილიყო, მხრებში გაშლილიყო და ამაყად მიაბიჯებდა დედის გვერდით, სრულიად ჯანსაღი ფეხებით.
​როდესაც ელენორი მეთიუსთან მივიდა, კაცმა მისი ხელი ხელში მოიქცია და მღვდლის წინაშე ფიცი დადეს. ეს არ იყო უბრალო სიტყვები; ეს იყო აღთქმა ორ ადამიანს შორის, რომლებმაც ერთმანეთი უფსკრულის კიდიდან გადმოიყვანეს.
​ჯვრისწერის შემდეგ, სტუმრებმა სამლოცველოს ეზოში, აყვავებული ხეების ჩრდილში გადაინაცვლეს, სადაც პატარა ორკესტრი ძველ, თბილ მელოდიას უკრავდა.
​მუსიკოსებმა ნელი, ვალსის ჰანგები წამოიწყეს. მეთიუმ ელენორს შეხედა, მერე თავის ფეხს. წამით მის თვალებში ძველმა შიშმა გაიელვა, შიშმა იმისა, რომ ვერ შეძლებდა, რომ სხეული უღალატებდა. მაგრამ ელენორმა თბილად გაუღიმა და ხელი გაუწოდა.
​მეთიუმ ღრმად ამოისუნთქა. მან ცალი ხელი ელენორის წელზე მოათავსა, მეორეთი მისი თითები ჩაიბღუჯა და ნაბიჯი გადადგა.
​პირველი მოძრაობა მოუხერხებელი იყო, ფეხი ოდნავ დაემორჩილა, მაგრამ მეთიუ არ გაჩერდა. ის უყურებდა ელენორის თვალებს და მის რიტმს მიჰყვებოდა. ნელ-ნელა ნაბიჯები უფრო თავდაჯერებული გახდა. ის წრეზე ატრიალებდა თავის ცოლს, მისი სხეული პოულობდა ძალას, რომელიც წლების წინ დაკარგული ეგონა. ეს ცეკვა არ იყო უბრალო საქორწილო ტრადიცია, ეს იყო მეთიუს საბოლოო გამარჯვება სიკვდილზე, სასოწარკვეთასა და იმ ცეცხლზე, რომელმაც ოდესღაც მისი ცხოვრება ფერფლად აქცია. ის ცეკვავდა საკუთარ ქორწილში, რადგან ადამიანურმა თანადგომამ მას სიცოცხლის რწმენა დაუბრუნა.
​გარშემომყოფები გაჩუმდნენ, ბევრს თვალზე ცრემლი მოადგა. ექიმი უორნერი ჩუმად უკრავდა ტაშს.
​როდესაც მუსიკა დასრულდა, მეთიუმ ელენორს შუბლზე აკოცა. მათ გარშემო ტაშის ხმა ატყდა. კაცმა მიმოიხედა და დაინახა ტიმოთე, რომელიც იქვე, იასამნის ბუჩქთან იდგა და სველი, მაგრამ საოცრად ბედნიერი თვალებით უყურებდა მათ.
​მეთიუმ ბიჭს ხელით უხმო. ტიმოთე გამოიქცა, მათ შორის ჩადგა, ორივეს მოეხვია, თავი მეთიუს მკერდზე მიადო, სადაც კაცის გული ძლიერად და ჯანმრთელად ფეთქავდა და ჩუმად, მაგრამ ნათლად თქვა:
​—მაინც ყველაზე მამაცი ხარ სამყაროში... მამა.
​მეთიუ გაშეშდა. ეს სიტყვა, „მამა“, წლების განმავლობაში მისთვის მხოლოდ წარსულის ტკივილს უკავშირდებოდა. ახლა კი, ამ ბიჭის ბაგეებიდან გაჟღერებულმა, მას ახალი მომავალი აჩუქა. მეთიუმ ტიმოთე ხელში აიტაცა, მთელი ძალით ჩაიკრა გულში და ცრემლები, რომლებიც აქამდე არასოდეს წამოსვლია, ნაიარევ ლოყაზე გადმოუგორდა.
​წლების წინ, იმ ცივ, ნესტიან სახურავზე, მეთიუს ეგონა, რომ პატარა ბიჭს უბრალო ზღაპარს უყვებოდა თავიდან მოსაშორებლად. მაგრამ ახლა ხვდებოდა: ტიმოთემ არათუ არ დაუჯერა მისი ზღაპრის სევდიან დასასრულს, არამედ თავად გადაწერა იგი და აჩუქა ყველაზე ლამაზი, რეალური და სიყვარულით სავსე ცხოვრება. ისტორია დასრულდა, მაგრამ მათი ცხოვრება მხოლოდ ახლა იწყებოდა.