ჯარისკაცის გოგო (თავი 4: დასასრული)

დილის ხუთი საათი სრულდებოდა, როდესაც ელაიჯამ თვალები გაახილა. ოთახში ჯერ კიდევ ნაცრისფერი, ცივი ბინდი იდგა. მას გვერდით ლიზის მშვიდი, თანაბარი სუნთქვა ესმოდა. გოგონას ცალი ხელი ისევ ბიჭის მკერდზე ედო, გრძელი თმა კი ბალიშზე გაშლოდა. ელაიჯა რამდენიმე წუთს გაუნძრევლად იწვა, უყურებდა მის მშვიდ სახეს და ცდილობდა, ეს სურათი გონებაში სამუდამოდ ჩაებეჭდა.
​მან ფრთხილად, ისე, რომ გოგონა არ გაეღვიძებინა, მოიშორა მისი ხელი და საწოლიდან წამოდგა. სამხედრო ფორმის ჩაცმისას თითოეული ღილის შეკვრა მას უმძიმეს დავალებად ეჩვენებოდა. როდესაც ჩექმების თასმები შეიკრა, საწოლთან მივიდა, მუხლებზე დაეშვა და ლიზის თმაზე, შემდეგ კი შუბლზე ნაზად აკოცა.
​ლიზი შეიშმუშნა და თვალები ნელა გაახილა. მის დაბინდულ მზერაში წამიერად ბავშვური დაბნეულობა გამოჩნდა, რომელიც წამებში შეცვალა რეალობის მწარე გაცნობიერებამ.
​—უკვე დროა?— ჩუმად, ჩახლეჩილი ხმით ჰკითხა მან და წამოიწია, ზეწარი მკერდზე მიიხუტა.
​—კი, ჩემო გოგო, დროა,— ელაიჯამ მისი ხელი აიღო და ტუჩებთან მიიტანა,— გთხოვ, ნუ წამოხვალ ბაზაზე. ნუ გამაცილებ. არ მინდა ჩვენი ბოლო წუთები სამხედრო მანქანების ხმაურში და ხალხის ყვირილში ჩაიკარგოს. მინდა ასეთი დაგიმახსოვრო, ჩემს საწოლში, ნაზი და მშვიდი. მე დავბრუნდები, ლიზი. როგორც კი ეს წყეული ომი დასრულდება, პირველივე თვითმფრინავით შენთან გამოვფრინდები.
​ლიზიმ ტუჩზე იკბინა, რომ არ ატირებულიყო და თავი დაუქნია.
​—მე დაგელოდები, ელაიჯა. ყოველ წამს.
​ბიჭმა კიდევ ერთხელ, მოუთმენლად და ვნებიანად აკოცა ტუჩებში, შემდეგ კი მკვეთრად შებრუნდა და ოთახიდან გავიდა, რადგან იცოდა, კიდევ ერთი წამით დარჩენა მას სამხედრო ფიცს დაარღვევინებდა და ომის ნაცვლად ციხეში ამოჰყოფდა თავს.
​თუმცა, ლიზიმ პირობა ვერ შეასრულა. როგორც კი კარის დაკეტვის ხმა გაიგონა, საწოლიდან წამოხტა. მას არ შეეძლო უბრალოდ სახლში ჯდომა, როდესაც მისი ცხოვრების ერთადერთი აზრი სადღაც შორს, სიკვდილის პირისპირ მიდიოდა.
​მან კარადა გააღო და აირჩია თავისი ყველაზე ლამაზი, ღია ფერის, ყვავილებიანი კაბა. ის, რომელიც ელაიჯას ასე ძალიან მოსწონდა. თმა სწრაფად შეიკრა და ტაქსით სამხედრო პორტისკენ გაეშურა, სადაც ჯარისკაცების დიდი ნაკადი გემებზე და თვითმფრინავებზე ნაწილდებოდა.
​პორტში ნამდვილი აპოკალიფსური ატმოსფერო სუფევდა. ათასობით მწვანეფორმიანი ბიჭი, რომელთა უმეტესობას სულ ახლახანს მიეღწია სრულწლოვნებამდე, სამხედრო ორკესტრის ხმაური, ტირილი, მშობლების შეძახილები. ლიზი ხალხის მასაში მიდიოდა და თვალებით მხოლოდ ერთ სილუეტს ეძებდა.
სრულიად მოულოდნელად დაინახა ის, ელაიჯა მწკრივში იდგა, ზურგჩანთით და სამხედრო თვითმფრინავის ტრაპისკენ მიაბიჯებდა.
​—ელაიჯა!— მთელი ხმით დაიყვირა გოგონამ.
​ბიჭმა ხმა იცნო. მან მწკრივიდან თავი მოაბრუნა და ხალხში დაინახა ის, თავისი ლიზი, ყვავილებიან კაბაში, ტირილისგან ჩაწითლებული თვალებით, რომელიც ხელს უქნევდა. ელაიჯას სახეზე საოცარი გაოცება და შემდეგ უდიდესი სითბო გამოესახა. მან სამხედრო წესები დაარღვია, წამით გაჩერდა, ხელი გულზე მიიდო და ლიზისკენ გაიშვირა, ეს იყო მისი უსიტყვო ფიცი, რომ მისი გული აქ რჩებოდა.
​ლიზი იდგა ბაქანზე, ქარი მის ყვავილებიან კაბას აფრიალებდა, ლოყებზე კი ცრემლები სდიოდა. მაგრამ ის აღარ ტიროდა როგორც შეშინებული, სუსტი გოგონა. ის იდგა ამაყად, თავაწეული. ამ წუთიდან ის აღარ იყო უბრალო კაბარეს მოცეკვავე. ის იყო ჯარისკაცის გოგო, რომელიც თავის გმირს ომში აცილებდა.

...

დღეები კვირებად იქცა, კვირები კი — თვეებად. კოლუმბუსში ადრეული შემოდგომის ოქროსფერი ფოთოლცვენა ცივმა წვიმებმა შეცვალა. ლიზიმ სამუდამოდ მიატოვა კლუბი „The Crimson Rose“. მან დაიწყო სიარული კერვის კურსებზე, რომლებსაც მთელ თავის დროსა და ენერგიას უთმობდა. ის სწავლობდა დაუღალავად, თითქოს ყოველი გაკეთებული ნაკერი მას ელაიჯასთან აახლოვებდა.
​მათი ერთადერთი კავშირი წერილები იყო. ელაიჯა სწერდა ვიეტნამის გაუსაძლის სიცხეზე, ჯუნგლებზე, მუდმივ შიშზე, მაგრამ ყოველი წერილი მთავრდებოდა სიტყვებით: „მხოლოდ შენი შავ-თეთრი ფოტო მინარჩუნებს გონებას, ლიზი. როდესაც ჩემს საფულეს ვხსნი და შენს ღიმილს ვხედავ, ვიცი, რომ უნდა გადავრჩე“.
​ელაიჯას წასვლიდან სულ რაღაც ორ თვეში, ოქტომბრის თბილ დღეს ლიზიმ იგრძნო, რომ მის სხეულში რაღაც შეიცვალა. ექიმთან ვიზიტმა მისი ეჭვები დაადასტურა, ის ორსულად იყო. ბავშვი ზუსტად იმ ერთადერთ, ვნებიან ღამეს ჩაისახა.
​ლიზიმ მაშინვე მისწერა ელაიჯას. პასუხმა სამ კვირაში ჩამოაღწია. წერილით აშკარა იყო, რომ ბიჭი სიხარულისგან ცას ეწია:
„ჩემო საყვარელო, ჩემო ცოლო... ვერ აღგიწერ, რა დამემართა, როდესაც ეს წავიკითხე. ბიჭებს ყაზარმაში ვუყვიროდი, რომ მამა ვხდები! მე მყავს შვილი, მყავხარ შენ. ახლა უკვე ორმაგი ძალისხმევით გავუფრთხილდები თავს. როგორც კი ჩამოვალ, პირდაპირ ეკლესიაში წავალთ და ჩემს გვარზე გადმოგიყვან. ჩვენ ვიყიდით პატარა სახლს ოჰაიოში, მამაჩემის სახელოსნოსთან ახლოს. შენ შენი ატელიე გექნება, მე კი ჩემი საქმე. ჩვენი შვილი ბედნიერად გაიზრდება, გპირდები...“
​ლიზი ამ წერილს ყოველ ღამე ბალიშის ქვეშ იდებდა. მისი მუცელი ნელ-ნელა იზრდებოდა. პატარა საბავშვო ტანსაცმელს კერავდა, სათუთად, სიყვარულით.

...

ეს იყო აპრილის სუსხიანი დღე. ლიზი მისაღებ ოთახში იჯდა და ბავშვის თბილ პლედს კერავდა.
უცებ, ეზოში მანქანის გაჩერების ხმა გაისმა. ფანჯრიდან გაიხედა და დაინახა სამხედრო მწვანე ავტომობილი, საიდანაც ორი ოფიცერი გადმოვიდა საზეიმო, ფორმალურ ტანსაცმელში, ხელში შავი საქაღალდით.
ლიზის გულმა ცემა შეწყვიტა. პლედი ხელიდან გაუვარდა. როდესაც კარზე მძიმე, რიტმული კაკუნი გაისმა, მან ძლივს აიძულა თავი ამდგარიყო და მისულიყო კართან.
​—ქალბატონო უილიამს?— ჰკითხა უფროსმა ოფიცერმა, ქუდი მოიხადა და თავი დახარა,— ღრმა მწუხარებით გატყობინებთ... სერჟანტი ელაიჯა მილერი გმირულად დაიღუპა სამხრეთ ვიეტნამში, საბრძოლო დავალების შესრულებისას...
​ლიზის ყურები დაეხშო. ოფიცრის ხმა სადღაც შორიდან ისმოდა, თითქოს უეცრად ღრმა წყალში აღმოჩნდა. სამყარო თვალწინ გაუფერულდა, მუცლის არეში კი უეცარი, მჭრელი ტკივილი იგრძნო.
წერილის სიმძიმემ და შოკმა მშობიარობის პროვოცირება მოახდინა. ოფიცრებმა ძლივს მოასწრეს მისი ხელში აყვანა და საავადმყოფოში გადაყვანა.
​მშობიარობა მძიმე და ხანგრძლივი იყო. ლიზი ორ სამყაროს შორის მერყეობდა, მაგრამ როცა პალატაში ბავშვის პირველი, ხმამაღალი ტირილი გაისმა, მან თვალები გაახილა.
ბიჭი გაუჩნდა. ზუსტად ელაიჯასნაირი ცისფერი თვალებით.
​ხუთი დღის შემდეგ, ლიზი საავადმყოფოდან პირდაპირ აეროპორტში წავიდა. მას ცალ ხელში თავისი ხუთი დღის ჩვილი ეჭირა, მეორეში კი — ელაიჯას ნაჩუქარი კერვის სერთიფიკატი. სატვირთო განყოფილების მისაღებში, სადაც ომიდან ჩამოსვენებულ კუბოებს გადასცემდნენ ოჯახებს, მან შორიდანვე იცნო ისინი, ელაიჯას მშობლები და მისი და-ძმა. ისინი კუბოს დასტიროდნენ.
​ლიზი ნელა მიუახლოვდა მათ. ელაიჯას მამამ, ჭაღარა, მხარბეჭიანმა კაცმა, თავი ასწია და შეხედა გოგონას, რომელსაც ჩვილი ეჭირა.
​—შენ... შენ ლიზი ხარ?— ჰკითხა მამამ და ხმა აუკანკალდა,— ელაიჯა თავის წერილებში მხოლოდ შენზე გვწერდა. გვითხრა, რომ ქალაქში საუკეთესო მკერავი იპოვა, რომელიც უზომოდ უყვარდა და რომ შვილს ელოდებოდით...
​ოჯახმა არაფერი იცოდა ლიზის წარსულზე, ბარსა და სტრიპტიზზე. ელაიჯამ ისინი დაიცვა ამ სიმართლისგან, რადგან ლიზი მისთვის მხოლოდ სუფთა, ნიჭიერი გოგონა იყო. დედა მივიდა, ლიზის და ჩვილს ერთდროულად მოეხვია და ატირდა.
​—წამოდი ჩვენთან, შვილო. ოჰაიოში. შენ ჩვენი ოჯახის ნაწილი ხარ. ელაიჯას ნაწილი. ჩვენ ერთად გავზრდით ამ ბიჭს.
​ლიზიმ კუბოს შეხედა. მისი ცრემლები თუთიის ცივ ზედაპირს დაეცნენ. მან იცოდა, რომ ახლა უკვე სხვა გზა არ ჰქონდა, ის მიდიოდა ოჰაიოში, რათა გამხდარიყო ის, ვინც ელაიჯას სურდა რომ ყოფილიყო.

...

გავიდა თვრამეტი წელი.

​ოჰაიოს პატარა ქალაქში ყველამ იცოდა ქალბატონი ლიზი მილერის შესახებ. ის იყო ქალაქის საუკეთესო და ყველაზე დახვეწილი მკერავი, რომლის ატელიეშიც ულამაზესი კაბები იკერებოდა. ის ცხოვრობდა ელაიჯას მშობლების გვერდით, სადაც სიყვარულსა და პატივისცემაში გაზარდა თავისი ვაჟი, რომელსაც მამის პატივსაცემად ელაიჯა-უმცროსი დაარქვა. ლიზის ცხოვრება 180 გრადუსით შეიცვალა, ძველი წარსულიდან მხოლოდ მოგონებები და ის შავ-თეთრი ფოტო დარჩა, რომელიც სამხედროებმა ელაიჯას საფულედან ამოიღეს და მას დაუბრუნეს. მას სხვა მამაკაცისთვის არასოდეს შეუხედავს. ის სამუდამოდ სერჟანტი მილერის ერთგული დარჩა.
​დღეს განსაკუთრებული დღე იყო. ატელიეს მისაღებ ოთახში ელაიჯა-უმცროსი იდგა. თვრამეტი წლის ბიჭი, მამასავით მაღალი, მხარბეჭიანი და მტკიცე გამოხედვით. მას ეცვა ამერიკის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის, ქვეყნის ყველაზე ელიტური სამხედრო დანაყოფის, საზეიმო, ლურჯი ფორმა. მან წარმატებით გაიარა ყველა მკაცრი ტესტი და დღეს ფიცს დებდა.
​ლიზი მის წინ იდგა. ის იყო საოცრად ელეგანტური, თავდაჭერილი ქალი. იშვიათად, მაგრამ მაინც იხსენებდა ხოლმე იმ თავისუფალ, სიმღერით სავსე დღეებს. იყო მომენტები, როდესაც ახსენდებოდა და ენატრებოდა, მერე კი უყურებდა თავის შვილს და უბრუნდებოდა რეალობას... მწარე რეალობას, სადაც ელაიჯა აღარ იყო.
მან ფრთხილად გაუსწორა შვილს ფორმის საყელო, ზუსტად ისე, როგორც ოდესღაც მამამისს უსწორებდა საგრიმიოროში.
​—ძალიან ჰგავხარ მას,— ჩუმად თქვა ლიზიმ და შვილს ლოყაზე ხელი დაადო.
​—მე მას არ შევარცხვენ, დედა... არც შენ,— უპასუხა ბიჭმა და დედას ხელზე აკოცა. სამხედრო ქუდი დაიხურა და საზეიმო ცერემონიალზე წასასვლელად გარეთ გავიდა.
​ლიზი დარბაზში მარტო დარჩა. ფანჯრიდან მზის თბილი, ოქროსფერი სხივები შემოდიოდა, ზუსტად ისეთი, როგორიც მაშინ, შორეულ 1968 წელს, ტბაზე ნავით სეირნობისას.
​უცებ, ლიზიმ მხარზე უცნაური, ნაცნობი სითბო იგრძნო. ეს იყო მსუბუქი, ნაზი შეხება, თითქოს ვიღაცის უხეში, მაგრამ საოცრად თბილი ხელისგული დაედო მხარზე და ნაზად მოეფერა კისერთან, თმის ძირებში. ჰაერში წამიერად დატრიალდა ფორტ-ბენინგის ფიჭვნარისა და ძვირფასი მამაკაცის სურნელი.
​ლიზიმ თვალები დახუჭა. მის ტუჩებზე მშვიდმა, ბედნიერმა ღიმილმა გაირბინა. მას არ სჭირდებოდა შემობრუნება იმის მისახვედრად, თუ ვინ იყო. ის გრძნობდა ელაიჯას სულს, რომელიც იქვე, მის გვერდით იდგა, მათ შვილს უყურებდა და სიამაყით ივსებოდა. თუნდაც ეს მხოლოდ მისი წარმოსახვა ყოფილიყო.
​—გმადლობ, ლიზი,— თითქოს ნიავმა მოიტანა მისი ხავერდოვანი ხმა,— გმადლობ, რომ ასეთი კაცი გაზარდე. გმადლობ, ჩემო ჯარისკაცის გოგო.
​ლიზიმ ღრმად ჩაისუნთქა, თვალები გაახილა და თავაწეულმა გაიხედა ფანჯარაში. მისი სიყვარული არ მომკვდარა ვიეტნამში; ის აგრძელებდა სიცოცხლეს მის შვილში, მის ახალ ცხოვრებაში და იმ სამუდამო აღთქმაში, რომელიც ორმა სულმა წითელი ნეონის შუქზე ერთმანეთს მისცა.