დუმილის ფასი (4-5)

თავი 4
საღამოს წვიმა ისე უხმაუროდ შეწყდა, თითქოს ქალაქმა ამოიოხრაო, მაგრამ ასფალტზე დატოვებულმა გუბეებმა და ცივმა, ნედლმა ჰაერმა სრულად შეინარჩუნა დღის მძიმე,მელანქოლიური სუნი.

ანამ პროკურატურის ფანჯრიდან თბილისის ქუჩას გახედა. შენობის ქვემოთ, სველ ასფალტზე, მანქანების ფარებიდან წამოსული შუქი გრძელ, მერყევ ხაზებად იშლებოდა; ტროტუარზე კი ადამიანები — ზოგი აჩქარებული, ზოგიც ფიქრიანი ნაბიჯით , თავშესაფრის ძებნის ნაცვლად, თითქოს განზრახ აგრძელებდნენ სეირნობას, თითქოს ეს სველი ჰაერი მათ ფიქრებს აწყნარებდა. ზოგს ქოლგა ჯერ კიდევ ხელში ეჭირა, ზოგს კი ქარისგან აშლილი, სველი თმა სახეზე აკვროდა.

საათი შვიდს გადასცდა. დრო თითქოს გაყინულიყო.

მაგიდაზე გაშლილი დოკუმენტების მთები თითქმის აღარ ჩანდა გახსნილი ლეპტოპის, ხელით ნაწერი ჩანაწერებისა და ყავის ცარიელი ჭიქების ქვეშ. ანას თვალები დაღლილობისგან ეწვოდა, ქუთუთოები ტყვიასავით დაძიმებოდა. უკვე მეათედ ცდილობდა ერთი და იმავე აბზაცის წაკითხვას, მაგრამ აზრი გამუდმებით სხვაგან გაურბოდა — ციფრები და სახელები ერთმანეთში იხლართებოდა.

— თუ კიდევ ხუთ წუთს მიაშტერდები მაგ ფურცელს, შეიძლება თვითონაც აღიაროს ყველაფერი, — გაისმა ზურგს უკან მეგობრული, ჩვეულებისამებრ მახვილი ხმა.

ანამ თავი ნელა მოაბრუნა.

თამარი კართან იდგა. ხელში ორი ქაღალდის ჭიქა ეჭირა, რომლებიდანაც თხელი ორთქლი ამოდიოდა, მხარზე ტყავის ჩანთა გადაეკიდა, ხოლო მუქი თმა კეფაზე დაუდევრად შეეკრა. მის სახეზე დღის მანძილზე დაგროვილი დაღლილობა იკითხებოდა, თუმცა თვალები ისევ ცოცხლად უციმციმებდა.

— შენ ჯერ კიდევ აქ ხარ? — ჰკითხა ანამ და სკამის საზურგეს მიეყრდნო.

— არა, ჩემი აჩრდილია. მე სახლში წავედი ორი საათის წინ, ეს კი უბრალოდ სხეულია, რომელიც ვეღარ მიტოვებს, — თამარმა სიცილით შემოაბიჯა ოთახში, ერთი ჭიქა მაგიდაზე დადო და მეორე სკამი მისკენ გამოსწია. — უშაქრო. როგორც ყოველთვის, როცა მეგობარი ნელ-ნელა კლავს საკუთარ თავს.

ანას სახეზე მცირე, მადლიერი ღიმილი გადაურბინა.

— მადლობა.

— მადლობა კი არა, ახლა უნდა თქვა, რომ დღეს დროზე წახვალ და კომპიუტერს თიშავ.

— დღეს?

— ანა.

— კარგი, კარგი... — ხელები აწია ანამ დამთმობი ჟესტით.

თამარმა თვალები აატრიალა, მის წინ დაჯდა და რამდენიმე წამი უხმოდ აკვირდებოდა მის ფერმკრთალ სახეს. შემდეგ მზერა მაგიდაზე გაბნეულ ქაღალდებზე გადაიტანა.

— ისევ აბაშიძე?

— ისევ აბაშიძე. უფრო სწორად, ის, რასაც აბაშიძე სიკვდილამდე ბოლო კვირას ეძებდა.

— და იპოვე?

— ჯერ არა. მხოლოდ ძაფის ბოლოებს ვეხებით.

— მაშინ რატომ გგონია, რომ კიდევ ერთი საათი რამეს შეცვლის?

ანამ ქაღალდის ჭიქა ხელებში მოიქცია, თითქოს მისი სითბო ენატრებოდა.

— იმიტომ, რომ ვიღაცამ უკვე ზუსტად იცოდა, რას ეძებდა ის კაცი. და ახლა ის ვიღაც შეიძლება ერთადერთი ცოცხალი არსებაა, ვინც სიმართლეს გვეტყვის.

თამარს სახიდან ღიმილი ნელ-ნელა გაუქრა. მისმა მზერამ მკაცრი, პროფესიული ელფერი მიიღო.

— გგონია, მკვლელი სწორედ ამ დოკუმენტებისთვის მივიდა მის სახლში?

— არ ვიცი. მაგრამ დაფიქრდი: საქაღალდე გაქრა, მაგიდაზე ორი ჭიქა იდგა, ნოდარი ამბობს, რომ აბაშიძე ბოლო დღეებში რატომღაც პანიკურად ეძებდა ძველ, არქივიდან ამოღებულ მასალებს. ეს ყველაფერი ერთმანეთს ჯერ არ ებმის, თუმცა არც იმის თქმა შეიძლება, რომ ერთმანეთისგან დამოუკიდებელია.

თამარმა მკლავები ჯვარედინად დაიწყო მკერდზე.

— შენ ყოველთვის ასე ლაპარაკობ, როცა შიგნით რაღაც გაწუხებს და არ გინდა ამის აღიარება.

ანამ კითხვის ნიშნით სავსე მზერა სტყორცნა:

— როგორ?

— ისე, თითქოს ლოგიკური არგუმენტების უკან ცდილობ დამალო ის ინტუიციური შიში, რომელიც სინამდვილეში გკარნახობს პასუხს. საკუთარ თავს არწმუნებ, რომ ყველაფერი კონტროლქვეშაა.

ანას გულწრფელად გაეცინა, მაგრამ პასუხი არ გაუცია — იცოდა, რომ მეგობარი სიმართლეს ამბობდა.

თამარი მისთვის მხოლოდ თანამშრომელი არ იყო. ისინი წლების წინ, პროფესიული საქმიანობის დასაწყისში, დამეგობრდნენ. თამარი ხშირად ამბობდა, რომ ანა ზედმეტად ბევრს ფიქრობდა იქ, სადაც მოქმედება იყო საჭირო; ხოლო ანა პასუხობდა, რომ თამარი ზოგჯერ იმაზე ადრე იღებდა ემოციურ გადაწყვეტილებას, ვიდრე კითხვას ბოლომდე მოისმენდა. მათი ხასიათები პოლარულად განსხვავდებოდა, მაგრამ სწორედ ეს განსხვავება აერთიანებდათ და ამყარებდა მათ მეგობრობას.

თამარმა მოულოდნელად ჩანთა აიღო და ფეხზე წამოდგა.

— წამოდი. სადმე რამე ვჭამოთ. სახლში მისვლას მაინც არ აპირებ, სანამ ამ ქაღალდებს არ შეჭამ.

— შენ ხომ უკვე „წახვედი“ სახლში ორი საათის წინ?

— შევიცვალე აზრი. ზოგჯერ მეგობრებსაც სჭირდებათ ერთმანეთის გადარჩენა, თუნდაც მათ ამის არ აღიარონ.

— მე გადარჩენა მჭირდება?

— ამ ეტაპზე — ცხელი საჭმელი, ნორმალური საჭმელი და მინიმუმ რვასაათიანი ძილი, სანამ ჰალუცინაციები არ დაგეწყო.

ანამ მძიმედ დახურა ლეპტოპი.

— კარგი. მაგრამ მხოლოდ ნახევარი საათი.

— რა თქმა უნდა. შენს ცნობილ „ნახევარ საათს“ უკვე ძალიან კარგად ვიცნობ, რომელიც მინიმუმ ორ საათს გრძელდება.

***
პატარა, მყუდრო კაფეში თითქმის ყველა მაგიდა დაკავებულიყო. მათ კუთხეში, ორთქლიან ფანჯარასთან თავისუფალი ადგილი იპოვეს. გარეთ ქუჩის ყვითელი განათება ახლად ანთებულიყო და მინაზე ჩამოკიდებულ წვიმის წვეთებს ოქროსფრად აელვარებდა.

თამარმა მენიუ გადაშალა, თუმცა ანას მზერა ისევ შორს იყო — ისევ საქმეზე ფიქრობდა.

— დღეს გიორგისთან ისევ იკამათე? — იკითხა თამარმა ისე, რომ მენიუდან თავი არ აუწევია.

— არა.

— ანუ იკამათეთ, მაგრამ თავაზიანად.

— თამარ...

— რა? უბრალოდ ვკითხულობ. პროფესიული ინტერესია.

— ჩვენ ერთად ვმუშაობთ. ზოგჯერ ჩვენი შეხედულებები განსხვავდება. ეს ნორმალურია.

— შენ და გიორგი და ნორმალური სამუშაო ატმოსფერო? წარმოუდგენელია. ეგ იგივეა, რომ ცეცხლი და წყალი ერთ ჭურჭელში ჩასვა და ელოდო, როდის დამეგობრდებიან.

ანამ თვალები მოჭუტა, ჭიქიდან ყავა მოსვა.

— საერთოდ რატომ გაინტერესებს ეს ასე ძალიან?

— იმიტომ, რომ სამი წლის წინ, როცა თქვენ ორმა ერთმანეთთან საუბარი შეწყვიტეთ და მთელი ოფისი თქვენს დაძაბულობას გრძნობდა, მე მიწევდა ორივესთვის ცალ-ცალკე იმის ახსნა, რომ მეორე მხარე სულაც არ იყო ისეთი აუტანელი მონსტრი, როგორიც თქვენს წარმოსახვაში ცხოვრობდა.

— ის აბსოლუტურად დარწმუნებული იყო, რომ არასანდო მოწმის მიერ ძალადობით ამოცნობა საკმარისი მტკიცებულება იყო ადამიანის ციხეში გასაშვებად.

— და შენ აბსოლუტურად დარწმუნებული იყავი, რომ ეს პროცესუალური კატასტროფა იყო.

— იმიტომ, რომ ის მართლაც კატასტროფა იყო!

— შეიძლება. მაგრამ შენც ხომ იცი, რომ ცხოვრებაში ზოგჯერ ადამიანებს გადაწყვეტილებების მიღება უწევთ მაშინ, როცა ყველა იდეალური პასუხი არ აქვთ ხელთ.

ანამ ჭიქა მაგიდაზე ისე დადო, რომ მცირეოდენი ყავა გადმოიღვარა.

— გადაწყვეტილების მიღება და ვარაუდზე დაყრდნობით ადამიანის ცხოვრების დანგრევა ერთი და იგივე არ არის.

თამარმა მენიუ ნელა დახურა, სერიოზული სახით შეხედა მეგობარს და თქვა:

— ვიცი. ამიტომაც ვარ შენთან ერთად და ამიტომაც გენდობი ბოლომდე. უბრალოდ, არ მინდა, რომ ამ ახალ საქმეში შენი უკიდურესი სიფრთხილე ისევ მარტო დარჩეს ამ სისტემის პირისპირ.

ანამ მეგობარს მიაშტერდა. თამარის ხმაში ჩვეულებრივი ირონიის ნაცვლად რაღაც უჩვეულოდ თბილი და სერიოზული გრძნობა იგრძნობოდა.

— მე მარტო არ ვარ, — თქვა ანამ უფრო რბილად.

— იმედია.

ამ დროს მიმტანი შეკვეთის მისაღებად მივიდა და საუბარიც ცოტა ხნით შეწყდა. თამარმა უბრალოდ სალათი შეუკვეთა, ხოლო ანა მიხვდა, რომ მთელი დღის განმავლობაში ლუკმაც არ ჰქონდა პირში ჩადებული.

— შენ თვითონ როგორ ხარ? — ჰკითხა მოულოდნელად ანამ, თითქოს მეგობრის ზრუნვაზე პასუხისმგებლობას გრძნობდა.

— მე? ჩვეულებრივად.

— დიახ, შენ. მთელი დღე ნოდარს კითხავდი, დოკუმენტებს აგროვებდი, ახლა აქ მოხვედი და ისევ ჩემს პრობლემებზე საუბრობ. შენს პირად ცხოვრებაში არაფერი ხდება?

თამარს გულწრფელად გაეცინა.

— ხდება. უბრალოდ, ჩემი ცხოვრება ისეთი დრამატული არ არის, რომ სისხლის სამართლის საქაღალდეში მოხვდეს.

— დარწმუნებული ხარ?

— აბსოლუტურად. მაქსიმუმ ის, რომ დილით პალტოზე ყავა გადამესხა და მთელი დღე დამწვარი მარცვლების სუნი დამყვებოდა.

ანასაც გაეცინა. ეს იყო პირველი ნამდვილი, მსუბუქი სიცილი ბოლო რამდენიმე დღის განმავლობაში.

მაგრამ მათი სიმშვიდე დიდხანს არ გაგრძელებულა. ცოტა ხანში თამარის ტელეფონი მაგიდაზე განათდა. ეკრანზე შემოსულმა ზარმა მისი გამომეტყველება შესამჩნევად შეცვალა — სახეზე მცირე დაძაბულობამ გადაურბინა. მან შეტყობინებას დახედა და ეკრანით ქვემოთ დადო, თითქოს მისი დამალვა უნდოდა.

— ყველაფერი რიგზეა? — შეამჩნია ანამ.

— კი, კი. ოჯახიდანაა.

— რამე ხომ არ მოხდა სახლში?

— არა, უბრალოდ... ხვალ დილით უნდა გავიარო დეიდასთან, საქმეზე.

— ქეთევანთან?

თამარმა თავი დაუქნია და მზერა აარიდა.

— რამდენიმე დღეა არ მინახავს. მარტო ცხოვრობს და ხანდახან ყოველგვარ სისულელეზე ნერვიულობს. თუ დროულად არ დავურეკე, თვითონ დამირეკავს ასჯერ და მერე მე მომიწევს მისი დამშვიდება.

— კარგი ქალი ჩანს. ზრუნავს შენზე.

— ძალიან კარგი. უბრალოდ... ზედმეტად ცნობისმოყვარეა, ზოგჯერ ძნელია მისი ატანა.

ორივეს გაეღიმა.
***
მეორე დილით გიორგი ლორთქიფანიძე ოფისში ჩვეულებრივზე ერთი საათით ადრე მივიდა.

მის სუფთა მაგიდაზე უკვე იდო არქივიდან მიღებული ოფიციალური პასუხის ასლი. გვერდით კი — აბაშიძის ბოლო კვირის სატელეფონო კავშირების დეტალური ამონაწერი, რომლის თითოეული ციფრი გადამოწმებას მოითხოვდა.

მან ქურთუკი სკამის საზურგეზე გადაკიდა, პერანგის სახელოები აიკეცა და ფანჯარასთან მივიდა.თბილისი ნელ-ნელა იღვიძებდა დილის სუსხიან ნისლში. ქუჩებში გამვლელები ჩქარობდნენ,მეზობელ კორპუსში კი ვიღაც ფანჯრებს აღებდა და სუფთა ჰაერს უშვებდა.

გიორგის ტელეფონმა მკვეთრად ზუზუნი დაიწყო.

— გისმენ, სალომე.

— არქივიდან პასუხი მოვიდა, — ისმოდა მცირე ნერვიულობა ანალიტიკოსის ხმაში. — მთლიანი საქმე ჯერ არ დასრულებულა, მაგრამ ნაწილი გადმოგვგზავნეს ელექტრონულად. რამდენიმე ძველი დოკუმენტი ცალკე დანართებად ინახებოდა და მათი ფიზიკური მოძიება დამატებით დროს მოითხოვს.

— რაც გამოგზავნეს, გადახედე?

— დიახ. და ერთი საინტერესო დეტალია, რომელიც აუცილებლად უნდა იცოდეთ.

გიორგი სწრაფი ნაბიჯით მივიდა მაგიდასთან და კალამი მოიმარჯვა.

— გისმენ, ყურადღებით ვარ.

— შვიდი წლის წინანდელ საქმეში არის პირდაპირი მითითება, რომ გარდაცვლილის, სანდრო ქავთარაძის სიკვდილის შემდეგ მის მასალებს კიდევ ერთი პირი უკავშირდებოდა. სახელად — ელენე. პროფესიით ფოტოგრაფი.

გიორგი რამდენიმე წამით გაჩუმდა. ტელეფონი ისე მაგრად ეჭირა ხელში, რომ თითები გაუთეთრდა.

— გვარი?

— ამ საწყის ასლში გვარი მითითებული არ არის. მხოლოდ სახელი და შენიშვნა, რომ მან გამოძიებას საქმის მასალებისთვის მნიშვნელოვანი ფოტომასალა გადასცა.

— ფოტომასალა სად არის ახლა?

— ამ ეტაპზე ვერ დავადასტურე. ძველი არქივის ელექტრონულ ინდექსში მითითებულია ცალკე საცავი, მაგრამ თავად ფაილები და ფიზიკური ფოტოები ჯერ არ მიგვიღია.

— ანუ ვიღაცამ მასალები მიიტანა, მაგრამ ჩვენ არ ვიცით, სად ინახება ისინი დღეს?

— ზუსტად ასეა.

გიორგიმ კალამი ქაღალდს მიაჭირა და მსხვილი ასოებით ჩაწერა: „ელენე — ფოტოგრაფი“.

— კიდევ ერთი რამ, — დაამატა სალომემ ხაზგასმით. — იმავე დოკუმენტში წერია, რომ ამ მასალების მიღების შემდეგ დამატებითი გამოკითხვა იყო დაგეგმილი. თუმცა ამ ასლში არც იმ გამოკითხვის ოქმი ჩანს და არც მისი რაიმე შედეგი.

— ეს იმას ნიშნავს, რომ გამოკითხვა არ ჩატარებულა?

— არა. ეს მხოლოდ იმას ნიშნავს, რომ ჩვენს ხელთ არსებულ არასრულ ასლში ის არ ფიქსირდება.

— კარგი. ოფიციალურად, დაუყოვნებლივ მოვითხოვოთ სრული საქმე. ყველა დანართი, ყველა ოქმი და ყველა შემდგომი ჩანაწერი, რაც კი არსებობს ბუნებაში.

ზარი დასრულდა.

გიორგიმ ფურცელს კიდევ ერთხელ დახედა.

ელენე.

სახელი, რომელიც აბაშიძის საეჭვო მკვლელობამდე ზუსტად შვიდი წლით ადრე უკვე არსებობდა ამ ბნელ ისტორიაში. და თუ ეს ქალი სანდრო ქავთარაძის გარდაცვალების შემდეგ მტკიცებულებებს აგროვებდა, მაშინ რატომ არ ჩანდა მისი კვალი იმ ოფიციალურ დოკუმენტებში, რომლებიც მათ აქამდე ჰქონდათ ხელთ?

იმავე წამს, როცა ოფისის კარი გაიღო და ანა შემოვიდა, გიორგი ტელეფონზე საუბარს ამთავრებდა.

— დილა მშვიდობისა, — თქვა მან და აპარატი მაგიდაზე დადო.

— დილა მშვიდობისა.

ანამ ჩანთა თავის მაგიდასთან დადო, პალტო გაიხადა და სკამზე გადადო. სახეზე წინა დღის დაღლილობა აღარ ეტყობოდა — დილის ყავამ თავისი ქნა.

— რაღაც ახალი გაქვს? სახეზე გაწერია.

გიორგიმ ახლად ამობეჭდილი ფურცელი მისკენ შეატრიალა.

— ელენე.

ანამ თავი დახარა და ტექსტს თვალი გადაავლო.

— ეს ის ფოტოგრაფია, რომელზეც სალომე გუშინ საუბრობდა?

— როგორც ჩანს, ზუსტად ის. შვიდი წლის წინ სანდრო ქავთარაძის საქმესთან პირდაპირ დაკავშირებული პირი. ფოტომასალა გადასცა მაშინდელ გამომძიებლებს, შემდეგ კი დამატებითი საგამოძიებო მოქმედებები დაიგეგმა.

— ჩატარდა კი?

— არ ვიცით. ოფიციალურ მასალებში ეს არ ჩანს.

ანამ ფურცელი ხელში აიღო, თითქოს ცდილობდა ქაღალდის უკან დამალული სიმართლე ამოეკითხა.

— საინტერესოა, რატომ არ არის მისი გამოკითხვის ოქმი ამ ასლში. ან სად გაქრა ფოტომასალა?

— შეიძლება უბრალოდ სხვა, დამოუკიდებელ საქაღალდეში ინახება.

— შეიძლება. მაგრამ ძნელია დაიჯერო ასეთი „დამთხვევები“.

გიორგიმ მისკენ ნაბიჯი გადადგა.

— შენ უკვე ეჭვი გეპარება, რომ ვიღაცამ ძველი კვალი განზრახ წაშალა?

— არა. ჯერ მხოლოდ ის ვიცი, რომ ჩვენ არ გვაქვს სრული სურათი. ეს ორი სხვადასხვა რამეა,გიორგი.

გიორგის მსუბუქად გაეღიმა.

— ზოგჯერ მგონია, რომ შენს ლექსიკონში სიტყვა „ეჭვი“ საერთოდ არ არსებობს.

— არსებობს. უბრალოდ, მტკიცებულების გარეშე მის გამოყენებას ვერიდები, რადგან ის გზას მიბნევს.

— კარგი. ამჯერად შენს მკაცრ წესებს მივყვები.

— ამჯერად?

— ნუ მიეჩვევი, ეს მუდმივი არ არის.

ანამ თავი გააქნია, თუმცა თვალებში მცირე ღიმილი შეენიშნა.

გიორგი მის გვერდით დადგა, მაგიდას დაეყრდნო და თითი ფურცელზე მიაჭირა.

— ერთი რამ მოსვენებას არ მაძლევს. აბაშიძემ ეს მივიწყებული საქმე სიკვდილამდე ზუსტად რამდენიმე დღით ადრე მოიკითხა. ახლა ვხედავთ, რომ იმავე საქმეში ფიგურირებს ფოტოგრაფი,რომლის შემდგომი კვალი ჩვენამდე არ მოვიდა. და იმავე პერიოდში აბაშიძემ საიდუმლო შეხვედრა დაგეგმა ადამიანთან, რომლის ვინაობაც დღემდე არ ვიცით.

— ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ ეს ფოტოგრაფი — ელენე — ის საიდუმლო სტუმარი იყო.

— ვიცი.

— ან რომ იმ დაკარგულ საქაღალდეში ზუსტად მისი მასალები იდო.

— ეგეც ვიცი.

ანამ ფურცელი მაგიდაზე დადო და სკამზე ჩამოჯდა.

— მაგრამ ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ აუცილებლად უნდა გავარკვიოთ, ვინ იყო ეს ელენე და რა ბედი ეწია მის ფოტომასალას.

გიორგიმ თავი დაუქნია.

— და კიდევ ერთი დეტალი, რომელიც არ უნდა დაგვავიწყდეს. აბაშიძის ბოლო კვირის სატელეფონო კავშირებიდან ერთი ნომერი ჯერ კიდევ ვერ ამოვხსენით. რამდენიმე ზარი იყო, ყველა ხანმოკლე.ერთ-ერთი მათგანი სწორედ მკვლელობის წინა საღამოს დაფიქსირდა.

— ვის ეკუთვნის აბონენტი?

— ნომერი ძველია, რეგისტრაციის მონაცემები კი ყალბია ან გადაკეთებული. სალომე ცდილობს ბაზების აღდგენას.

— აბაშიძემ ამ ზარის შემდეგ ვინმეს დაურეკა?

— არა. ჩვენს ხელთ არსებულ ამონაწერში სხვა გამავალი ზარი არ ჩანს.

ანამ ჩანაწერებს გადახედა და შიგნით რაღაც შეკუმშვა იგრძნო.

— იქნებ იმ ადამიანთან შეხვედრა სწორედ ამ უცნობი ზარის შემდეგ დაინიშნა.

— მეც ზუსტად ეს ვიფიქრე.

მათ შორის მცირე, მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა.

— გიორგი, — თქვა ანამ ბოლოს, ხმაში სერიოზული ტონით, — ერთი რამ მკაფიოდ უნდა გვახსოვდეს: თუ ელენე შვიდი წლის წინ ამ საქმეს მართლაც იძიებდა, ეს არ ნიშნავს, რომ მისი საქმიანობა აუცილებლად უკავშირდება აბაშიძის მკვლელობას. შეიძლება უბრალოდ მოწმე იყო.შეიძლება ფოტოგრაფი, რომელმაც საშიში კადრი გადაიღო. შეიძლება უბრალოდ ადამიანი,რომელმაც რაღაც დაინახა და ვერ გააცნობიერა, რა ძალებთან ჰქონდა საქმე.

— და შეიძლება ის ზუსტად ის ერთადერთი ადამიანი იყო, ვინც აბაშიძემდე მივიდა იმ შემაშფოთებელი კითხვით, რომელზეც პასუხის გაცემა მოხუც მაღალჩინოსანს არ უნდოდა.

ანამ ახედა.

— ეს უკვე სუფთა ვარაუდია.

— ვიცი. მაგრამ ძალიან კარგი და ლოგიკური ვარაუდია.

— ჯერჯერობით ეს მხოლოდ კარგი კითხვაა, რომელზეც პასუხი არ გვაქვს.

გიორგის გულწრფელად გაეცინა.

— შენთან კამათი პრინციპში შეუძლებელია. ყოველთვის ბოლო სიტყვა შენ გრჩება.

— შეგიძლია სცადო და მოიგო.

— ვცადე. სამი წლის წინ.

— და შედეგიც შესანიშნავად გახსოვს.

— სამწუხაროდ, ძალიან კარგად მახსოვს, — ჩაილაპარაკა გიორგიმ და მზერა აარიდა.

ანამ ფურცლები ნელა დაალაგა. მათ შორის პირველად გაჩნდა რაღაც ისეთი, რაც ჯანსაღ პროფესიულ შეთანხმებას ჰგავდა, თუმცა ორივე მაინც უფრთხილდებოდა ზედმეტ გულახდილობას.


***
შუადღისას სალომემ მათ ძველი საქმის კიდევ ერთი, სკანირებული გვერდი მოუტანა.

ეს იყო მოკლე, ოფიციალური ჩანაწერი, რომელიც იმავე ფოტომასალის მიღებას ეხებოდა. ტექსტი ძველი იყო, მაგრამ იკითხებოდა მკაფიოდ. ზედა ნაწილში საქმის ნომერი ეწერა, ქვემოთ კი რამდენიმე ხელმოწერა და თარიღი ფიქსირდებოდა.

ანამ დოკუმენტი ორჯერ, ზედმიწევნით წაიკითხა.

— გიორგი, ყურადღება მიაქციე: აქ წერია, რომ ფოტომასალა ოფიციალურად მიღებულია, მაგრამ დანართების ჩამონათვალში ფოტოების ზუსტი რაოდენობა არ არის მითითებული. არც აღწერილობაა.

— შეიძლება ცალკე, საიდუმლო აღწერა არსებობდა.

— შეიძლება. მაგრამ აქ კიდევ ერთი უცნაურობაა.

მან დოკუმენტი მისკენ მიაბრუნა და თითი მიაჭირა.

— შეხედე თარიღს.

გიორგიმ თარიღს დააკვირდა.

ფოტომასალა სანდრო ქავთარაძის გარდაცვალებიდან ზუსტად სამი კვირისთავზე იყო გადაცემული.ამავე დოკუმენტის მიხედვით, მასალის ოფიციალური მიღების შემდეგ საქმის დამატებითი,კომპლექსური შემოწმება უნდა დაწყებულიყო.

— და რა იყო ამ შემოწმების შედეგი? — იკითხა გიორგიმ.

— ამ ასლში შედეგი არ ფიქსირდება.

— ისევ და ისევ — არასრული მასალა.

— დიახ.

ანამ დოკუმენტი სკამის სახელურზე გადადო.

— კიდევ ერთი მძიმე კითხვა გვაქვს: რატომ ინახებოდა ეს ფოტომასალა არა ძირითად, ღია სისხლის სამართლის საქმეში, არამედ ცალკე, იზოლირებულ საცავში?

— ამაზე ზუსტ პასუხს მხოლოდ არქივი გასცემს.

— ან ის ადამიანი, ვინც ეს მასალა თავის დროზე მიიტანა.

გიორგიმ ფურცელს მძიმედ შეხედა.

— ელენე.

ანამ თავი დაუქნია.

— ჩვენ აუცილებლად უნდა გავარკვიოთ, სინამდვილეში ვინ იყო ის.

***
იმავე საღამოს, როცა ოფისში უკვე სიჩუმე ჩამოვარდა და თანამშრომლების უმეტესობამ უკვე დატოვა შენობა, თამარი ანას მაგიდასთან მივიდა და მსუბუქად დააკაკუნა ხის ზედაპირზე.

— ხვალ დილით ცოტა გვიან მოვალ ოფისში.

ანამ კომპიუტერის ეკრანს თავი ასწია.

— რამე მოხდა?

— არა, განსაკუთრებული არაფერი. უბრალოდ, დეიდასთან უნდა გავიარო დილით. დღეს ისევ დამირეკა და მთხოვა მისვლა.

— ქეთევანთან?

— ჰო. მგონი რაღაც ძველ საბუთებს ეძებს სახლში და ვიღაცის დახმარება სჭირდება.მოკლედ, უნდა გავუარო.

ანამ მეგობარს თბილად გაუღიმა.

— კარგი, წადი. ჩვენ აქ ისედაც გავძლებთ.

— დარწმუნებული ხარ? გიორგის ხომ არ დავუტოვებ მარტო, რომ არ შეჭამოთ ერთმანეთი?

— თამარ! — გაიღიმა ანამ.

— კარგი, კარგი, აღარაფერს ვამბობ.

— დეიდაშენს მოკითხვა გადაეცი ჩემგან.

— აუცილებლად გადავცემ.

თამარი სწრაფი ნაბიჯით წავიდა კარისკენ, მაგრამ ზღურბლთან უეცრად შემოტრიალდა.

— ანა?

— ჰო?

— დღეს ბევრად უკეთ გამოიყურები, ვიდრე გუშინ.

— იმიტომ, რომ ყავა დავლიე?

— არა. იმიტომ, რომ ბოლოს და ბოლოს ნორმალურად ჭამე რაღაც.

ანამ თავი გააქნია.

— წადი სახლში, სანამ რაიმე უცნაურს გეტყვი.

თამარი მხიარული სიცილით გავიდა კაბინეტიდან.

ანამ ისევ ლეპტოპის ეკრანს შეხედა. დოკუმენტების ელექტრონული ფაილების გვერდით, ცალკე,სუფთა ფურცელზე, დიდი, მკაფიო ასოებით ეწერა მხოლოდ ერთი სახელი:

ელენე.

ჯერჯერობით ეს მხოლოდ სახელი იყო. არც გვარი, არც ზუსტი მისამართი, არც ფოტოსურათი და არც წარსული.

მაგრამ ახლა უკვე იცოდნენ მთავარი: შვიდი წლის წინ ვიღაცამ სანდრო ქავთარაძის საქმეში ფოტომასალა შეიტანა, რის შემდეგაც ამ საქმის კვალი ოფიციალურ დოკუმენტებში საეჭვოდ გაქრა.

და ყველაზე შემზარავი და ამოუხსნელი ის იყო, რომ გიორგი აბაშიძემ ამ დავიწყებული სახელის ძებნა ზუსტად თავის მკვლელობამდე რამდენიმე დღით ადრე დაიწყო.

ანამ ფურცელი ფრთხილად ჩადო მყარ საქაღალდეში და ჩანთა მხარზე გადაიკიდა.

იმ საღამოს მას ჯერ კიდევ არ ჰქონდა პასუხი იმაზე, თუ ვინ და რა მიზეზით მოკლა გიორგი აბაშიძე.

მაგრამ პირველად გაუჩნდა სრულიად ცხადი განცდა, რომ ამ სისხლიანი მკვლელობის გასაღები შესაძლოა სწორედ იმ ქალთან ყოფილიყო დაკავშირებული, რომლის არსებობაც წლების განმავლობაში ყველას მიეწყნარებინა.

და თუ ელენე შვიდი წლის წინ მართლაც რაღაც საშინელებას იძიებდა, მაშინ ყველაზე მძიმე კითხვა უკვე აღარ იყო ის, თუ რა იცოდა მან.

მთავარი და ყველაზე საშიში კითხვა იყო — ვინ მოასწრო მისი სამუდამოდ გაჩუმება მანამდე, სანამ სიმართლეს იტყოდა?



თავი V
მეორე დილით თამარი ჩვეულებრივზე ადრე მივიდა დეიდასთან.

ქეთევან ჯაფარიძე მესამე სართულზე ცხოვრობდა, ძველ, მაღალჭერიან ბინაში, რომლის სადარბაზოშიც წლების მანძილზე უცვლელად იდგა ერთი და იგივე ნაცნობი სუნი — ნესტიანი კედლების, იაფი სარეცხი საშუალებისა და მეზობლების სამზარეულოებიდან გამოსული საჭმლის ნარევის. თამარს ეს ადგილი ბავშვობიდან ახსოვდა. აქ გაატარა სკოლის არდადეგების დიდი ნაწილი, აქ სწავლობდა ეზოში ველოსიპედის ტარებას და აქვე იმალებოდა ხოლმე, როცა დედასთან კამათის შემდეგ მარტო დარჩენა და გულის გადაყოლება უნდოდა.

ქეთევანი კარს მაშინვე არ გამოხმაურებია. თამარმა ზარი მეორედ დარეკა, უფრო ხანგრძლივად.

— დეიდა, მე ვარ! — დაუძახა კარს მიღმა.

შიგნიდან ნაბიჯების მძიმე, აუჩქარებელი ხმა გაისმა. რამდენიმე წამში საკეტი ორჯერ გადატრიალდა.

— როგორც იქნა, — თქვა ქეთევანმა და კარი ოდნავ გააღო, თავად კი გვერდზე გაიწია. — უკვე ვიფიქრე, აღარ მოხვიდოდი.

— ხომ გითხარი გუშინ, რომ აუცილებლად მოვიდოდი?

— ეჰ, გუშინ ბევრი რამ მითხარი, შვილო. ადამიანს იმედი უნდა ჰქონდეს, მაგრამ ზედმეტადაც არ უნდა დაიჯეროს.

თამარმა გაიღიმა, შიგნით შევიდა და დეიდას თბილად გადაეხვია.

ქეთევანი ორმოცდაექვსი წლის იყო, თუმცა დაღლილობა და შინაგანი შფოთი სახეზე ასაკზე მეტად ეტყობოდა. თმა მხრებამდე ჰქონდა შეჭრილი, თვალებთან წვრილი, ღრმა ნაოჭები შესჩენოდა,მაგრამ სახლში მაინც ყოველთვის ხალათითა და მოწესრიგებულად დადიოდა — თითქოს ყოველ წუთს მოულოდნელ სტუმარს ელოდა.

— ყავა დალეული გაქვს? — ჰკითხა თამარმა და ჩანთა დერეფნის სკამზე დადო.

— არა, ჯერ არ დამილევია.

— მაშინ გავაკეთებ.

— შენ სტუმარი ხარ, მე გავაკეთებ.

— სტუმარი, რომელიც შენს ყავის აპარატს უკეთ იცნობს, ვიდრე საკუთარი სახლის სამზარეულოს, — გაეღიმა თამარს და სამზარეულოსკენ გაემართა.

ქეთევანსაც ნაღვლიანად გაეღიმა.

სამზარეულოში გასულმა თამარმა მაგიდაზე გაშლილი ქაღალდები შეამჩნია: რამდენიმე ძველი,გაყვითლებული ქვითარი, საბანკო ამონაწერი და ერთი გაცვეთილი კონვერტი, რომელსაც ზედ მისამართი ეწერა.

— ესენი რისთვის გჭირდება? — ჰკითხა თამარმა და ყავის ჭურჭელს მიწვდა.

— არაფრისთვის. ძველი საბუთებია, უბრალოდ ვალაგებ.

— შენ ძველ საბუთებს არასდროს ალაგებდი, დეიდა.

— ასაკთან ერთად ადამიანი იცვლება, თამარ.

— შენ კი უბრალოდ ნივთებს გადაადგილებ ერთი უჯრიდან მეორეში და ამას დალაგებას ეძახი, — გაეხუმრა თამარი, თუმცა ქეთევანს არ უპასუხია. იგი ფანჯარასთან მივიდა და ფარდა ოდნავ გადაწია, თითქოს ქუჩაში ვინმეს ეძებდა.

— სამსახურში როგორ მიდის საქმეები? — იკითხა ქეთევანმა ისე, რომ ფანჯრიდან მზერა არ მოუცილებია.

— ჩვეულებრივად. როგორც ყოველთვის.

— ისევ იმ... მკვლელობებზე მუშაობ?

თამარმა ყავის კოვზი ჭიქაში გააჩერა.

— საიდან იცი?

— ტელევიზორში თქვეს. ის ყოფილი მოხელე... აბაშიძე რომ იყო, იმის ამბავი.

თამარმა დეიდას ყურადღებით შეხედა.

— იცნობდი?

— ვინ არ იცნობდა? წლების წინ ხშირად ჩნდებოდა ტელევიზორში, — პასუხი ბუნებრივი იყო,მაგრამ ქეთევანმა ის ისე სწრაფად და მკვეთრად თქვა, თითქოს ამ თემის დახურვა ეჩქარებოდა.

— უბრალოდ მაინტერესებდა, — დაამატა თამარმა და ყავის ჭიქები მაგიდაზე დადგა.

— ვიცი, შვილო, — ქეთევანმა ფანჯარა დახურა, მიბრუნდა და მაგიდასთან ჩამოჯდა. — შენს საქმეზე სახლში არ ვსაუბრობთ, ხომ იცი.

— არც ვაპირებდი.

მაგრამ თამარმა მაინც შეამჩნია, როგორ უთრთოდა დეიდას თითები, როცა ყავის ცხელ ჭიქას ხელს უჭერდა.

***

იმავე დროს, ოფისში ანა წერეთელი უკვე სამუშაო მაგიდასთან იჯდა.

წინა საღამოს დაწყებული ჩანაწერები კვლავ წინ ეწყო: ელენეს სახელი, ფოტომასალის მიღების თარიღი, დამატებითი გამოკითხვის მითითება და ის ცარიელი, ამოუხსნელი ადგილი, სადაც ამ გამოკითხვის ოფიციალური შედეგი უნდა ყოფილიყო.

კართან გიორგი ლორთქიფანიძე გამოჩნდა, ხელში ორი ქაღალდის ჭიქით.

ანამ ეკრანიდან თავი ასწია.

— დილა მშვიდობისა. ეს ჩემთვისაა?

— არა, უბრალოდ ერთი ზედმეტი ვიყიდე.

— შემთხვევით?

— ჰო, ძალიან ხშირად მემართება ხოლმე ასეთი შემთხვევითობები, — გაუღიმა გიორგიმ და ჭიქა მის მაგიდაზე დადო.

ანამ აიღო და სული შეუბერა.

— მადლობა.

გიორგი მის მოპირდაპირედ ჩამოჯდა.

— გუშინ არქივს კიდევ ერთხელ დავუკავშირდი. სრული საქმის მასალები დღეს ან ხვალ დილით უნდა გამოგვიგზავნონ. მანამდე კი სალომემ ძველი ელექტრონული რეესტრიდან კიდევ ერთი ჩანაწერი იპოვა.

— ელენეზე?

— ნაწილობრივ. აღმოჩნდა, რომ ფოტომასალის გადაცემის შემდეგ საქმის მასალებში მოწმის გამოკითხვის მითითებაც გაკეთებულა. მაგრამ თვითონ ოქმი ჯერ ხელთ არ გვაქვს.

— მოწმის სახელი წერია?

— ამ ჩანაწერში არა. თუმცა სხვა დოკუმენტში ინიციალები ჩანს, — გიორგიმ საქაღალდე გახსნა და ფურცელი ამოიღო. — ქ. ჯ.

ანამ ფურცელი გამოართვა და თვალი გადაავლო.

— ვინ უნდა იყოს?

— ჯერ არ ვიცით, არქივში გვარის სრული ფორმა არ ჩანს, მაგრამ იმავე საქმის ინდექსში ერთი მოწმის ჩანაწერია, რომელიც ამ ინიციალებს ემთხვევა.

— და რატომ არის ეს ასე მნიშვნელოვანი?

— იმიტომ, რომ მისი ჩვენება მოგვიანებით საქმის მასალებში რამდენჯერმე არის მოხსენიებული,როგორც საბაზისო მტკიცებულება.

ანამ ფურცელს დახედა და ჩაფიქრდა.

— ანუ ელენემ ფოტომასალა გადასცა, შემდეგ კი ვიღაც მოწმე გამოიკითხა. ჩვენ კი არ გვაქვს არც სრული ფოტოები და არც იმ გამოკითხვის პირველადი ოქმი.

— ზუსტად.

— იქნებ ეს ორი რამ ერთმანეთთან საერთოდ არ არის დაკავშირებული?

— შეიძლება.

— მაგრამ უნდა გავარკვიოთ.

გიორგიმ თავი დაუქნია.

— უკვე მოვითხოვე მოწმის სრული მონაცემები და გამოკითხვის ყველა არსებული ვერსია.

ანამ კალამი აიღო და ჩანაწერში ახალი სტრიქონი დაამატა.

— ერთი რამ მაფიქრებს, გიორგი. თუ მოწმის ჩვენება მოგვიანებით რამდენჯერმე გამოიყენეს,რატომ არ ჩანს მისი თავდაპირველი გამოკითხვის ოქმი იმ მასალებში, რომლებსაც ახლა ვიღებთ?

— იმიტომ, რომ ჯერ ყველაფერი არ გადმოუგზავნიათ.

— ვიცი. მაგრამ მინდა, რომ ეს აშკარა აცდენა არ დაგვავიწყდეს.

— არ დამავიწყდება, — გიორგიმ ყავა მოსვა და ეშმაკურად გადახედა: — სხვათა შორის, დღეს საღამოს შეგიძლია დროზე წახვიდე სახლში.

ანამ გაკვირვებულმა შეხედა.

— რატომ?

— იმიტომ, რომ გუშინ შვიდ საათამდე დარჩი და დღესაც პირველი მოხვედი. თან თამარი მეუბნებოდა, რომ შენთან ერთად ჭამა ერთადერთი გზაა, ოფისიდან რომ გამოგიყვანოს.

ანამ თვალები მოჭუტა.

— თამარი შენთან ჩემი სამუშაო გრაფიკს განიხილავს?

— არა, უბრალოდ, ზოგჯერ ადამიანებს ერთმანეთზე საუბარი მოსწონთ.

— შენზე რას ამბობს?

— რომ ზედმეტად დარწმუნებული ვარ საკუთარ თავში და აუტანელი ვარ.

ანას უნებლიეთ გაეღიმა.

— ამ შემთხვევაში სრულიად მართალია.

— ხედავ? ამიტომაც არ გეკითხები ხოლმე აზრს, — ორივეს გაეცინა. საუბარი მოკლე იყო, მაგრამ დილის მძიმე ატმოსფეროს რაღაც სიმსუბუქე შემატა.

***
თამარი ოფისში თითქმის შუადღისას დაბრუნდა.

ჩანთა მაგიდასთან დადო და ქურთუკი გაიხადა. ანამ მაშინვე შეამჩნია, რომ მეგობარი ჩვეულებრივზე ჩუმად და ჩაფიქრებული იყო.

— დეიდასთან ყველაფერი რიგზეა? — ჰკითხა ანამ.

— კი. უბრალოდ, ძველ საბუთებს ალაგებდა და ცოტა მივეხმარე.

— მკითხა, ისევ მკვლელობებზე თუ ვმუშაობდი. არაფერი განსაკუთრებული.

ანამ თავი დაუქნია, თუმცა თამარის დაძაბულ სახეს კიდევ რამდენიმე წამით აკვირდებოდა.

— რამე ხომ არ გაწუხებს?

— არა. უბრალოდ, დეიდაჩემი ბოლო დროს უცნაურად იქცევა. თითქოს რაღაცის თქმა უნდა, მაგრამ ბოლოს ყოველთვის სხვა თემაზე გადადის.

— შეიძლება რაღაც პირადი პრობლემა აქვს, მოხუცები ხშირად ჩაიკეტებიან ხოლმე.

— ალბათ.

თამარმა ჩანთა გახსნა, რამდენიმე ფურცელი ამოიღო და მაგიდაზე დააწყო.

— კარგი, დღეს რას ვაკეთებთ?

გიორგიმ თავისი კაბინეტიდან გამოიხედა.

— ახლა უკვე სამნი ვართ. შეგვიძლია ძველი საქმე თავიდან დავიწყოთ.

— ძალიან გამამხნევებელია, — ჩაილაპარაკა თამარმა.

— შენ ხომ გიყვარს ძველი საქმეები, თამარ? — უპასუხა გიორგიმ.

— მე ძველი საქმეები მიყვარს მაშინ, როცა ისინი ჩემს სამუშაო მაგიდაზე არ მრავლდებიან.

შუადღის შემდეგ სალომემ ახალი შეტყობინება გაუგზავნა ჯგუფს.

ამჯერად არქივიდან მიღებული იყო ძველი საქმის ნაწილის ელექტრონული ასლი. დოკუმენტებში აღმოჩნდა მოწმის მოკლე, პირველადი განცხადება, რომელიც მოგვიანებით შედგენილ ოფიციალურ ოქმს საოცრად არ ემთხვეოდა.

ანა და გიორგი ერთ ეკრანთან დასხდნენ. თამარი მათ უკან იდგა და ეკრანს დასცქეროდა.

პირველადი ჩანაწერი მოკლე და ბუნდოვანი იყო: მოწმე ამბობდა, რომ იმ საღამოს შენობის შესასვლელთან ორი ადამიანი დაინახა, თუმცა ვერ ასახელებდა მათ და არც დარწმუნებული იყო,რომ ერთ-ერთი მათგანი ნამდვილად ის პირი იყო, რომელსაც მოგვიანებით ფოტოზე აჩვენებდნენ.

მოგვიანებით შედგენილ ოქმში კი ფორმულირება ბევრად მკაფიო და კატეგორიული გახდა: მოწმე უკვე ამტკიცებდა, რომ ერთ-ერთი პირი სანდრო ქავთარაძესთან დაკავშირებულ შეხვედრაზე ნამდვილად ნახა.

— ეს ერთი და იგივე განცხადება არ არის, — თქვა თამარმა და ეკრანს დააშტერდა.

— შეიძლება დამატებითი გამოკითხვის შემდეგ გაეხსენებინადეტალები, — უპასუხა გიორგიმ.

— ან შეიძლება შეკითხვების დასმის ფორმამ იმოქმედა მასზე, — დაამატა ანამ.

გიორგიმ ეკრანს დააკვირდა.

— ჩვენ არ ვიცით, რა მოხდა იმ გამოკითხვებს შორის.

— ზუსტად ამიტომ გვჭირდება ორივე ოქმი და გამოკითხვის გარემოებები, — თქვა ანამ.

თამარი სკამის საზურგეს დაეყრდნო.

— ანუ ვიღაცამ თავიდან თქვა, რომ დარწმუნებული არ იყო, მოგვიანებით კი უეცრად დარწმუნებული გახდა?

— დოკუმენტებში ასე ჩანს, — უპასუხა ანამ. — მაგრამ ჯერ არ ვიცით, რატომ.

გიორგიმ ეკრანზე დოკუმენტის თარიღები შეადარა.

— პირველ განცხადებასა და მეორე ოქმს შორის ცხრა დღეა.

— ცხრა დღე საკმარისია იმისთვის, რომ ადამიანს რაღაც გაახსენდეს, — თქვა თამარმა.

— ან იმისთვის, რომ სხვამ რაღაც ჩააგონოს, — უპასუხა გიორგიმ.

ანამ ორივეს შეხედა.

— ორივე შესაძლებელია. არც ერთი არ უნდა მივიღოთ ფაქტად, სანამ არ გადავამოწმებთ.

თამარმა დაბეჭდილ ფურცელს დახედა.

— მოწმის ვინაობა ისევ არ ჩანს?

სალომემ ახალი შეტყობინებით უპასუხა. რამდენიმე წუთში ეკრანზე გაშიფრული, სრული ჩანაწერი გამოჩნდა.

ქეთევან ჯაფარიძე.

თამარი ადგილზე გაშეშდა. ჯერ სახელი წაიკითხა, შემდეგ გვარი. მერე ისევ თავიდან.

— რა მოხდა, თამარ? — ჰკითხა ანამ, როცა მისი გაფერმკრთალებული სახე დაინახა.

თამარმა პასუხი მაშინვე ვერ გასცა. ყელი გაუშრა.

— ეს... დეიდაჩემია.

ოთახში მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა. გიორგიმ ნელა დახურა საქაღალდე.

— დარწმუნებული ხარ?

— დიახ. ქეთევან ჯაფარიძე. დეიდაჩემია.

ანამ მისკენ გადადგა ნაბიჯი.

— თამარ, შენ იცოდი, რომ მას ამ საქმესთან რაიმე კავშირი ჰქონდა?

— არა! არასდროს უთქვამს! საერთოდ არ ვიცოდი, რომ სანდრო ქავთარაძის საქმეზე ოდესმე დაკითხული იყო!

— მისი გვარი რატომ არ გვითხარი თავიდან, როცა ინიციალები ვახსენეთ?

— იმიტომ, რომ არ ვიცოდი! — თამარის ხმაში გაღიზიანება უფრო შიშს ჰგავდა, ვიდრე ბრაზს. — საიდან უნდა მცოდნოდა, რომ ამ საქმეში ფიგურირებდა?!

გიორგიმ მშვიდად, აუღელვებლად უპასუხა:

— არავინ გადანაშაულებს, თამარ.

თამარმა თვალები დახუჭა და ღრმად ჩაისუნთქა, ცდილობდა კანკალი დაეძლია.

— მისი ჩვენება...

ანამ დოკუმენტს დახედა.

— ჯერ არ ვიცით, რამდენად გადამწყვეტი იყო. მაგრამ ორი ვერსია არსებობს: პირველი, სადაც ამბობს, რომ დარწმუნებული არ არის, და მეორე, რომელიც გაცილებით კონკრეტულია.

— შეიძლება არასწორად ახსოვდა, — თქვა თამარმა ჩუმად.

— შეიძლება, — დაეთანხმა ანა.

— შეიძლება შეეშინდა.

— ესეც შესაძლებელია.

გიორგიმ საუბარში ჩაერთო:

— თამარ, ამ ეტაპზე ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ ეს კავშირი ოფიციალურად დააფიქსირო. შენ ამ ნაწილის უშუალო გამოკითხვაში მონაწილეობას ვეღარ მიიღებ, ინტერესთა კონფლიქტის გამო.მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ შენს დეიდას ვინმე ავტომატურად დამნაშავედ მიიჩნევს.

თამარმა თავი დაუქნია, თუმცა თვალები ისევ დოკუმენტზე ჰქონდა მიპყრობილი.

— გუშინ მასთან ვიყავი... დღეს დილითაც...

ანამ არაფერი უპასუხა.

— მითხრა, რომ ძველ საბუთებს ალაგებდა. ტელევიზორში აბაშიძის მკვლელობა ნახა და მკითხა,ისევ ამ საქმეებზე თუ ვმუშაობდი. მე ვიფიქრე, უბრალოდ დაინტერესდა-მეთქი.

— ახლა მასთან საუბარს ნუ ეცდები, — თქვა გიორგიმ. — არც ჩვენების შინაარსზე, არც ძველ საქმეზე. ჯერ უნდა გავარკვიოთ, რა მასალები გვაქვს.

თამარმა მას შეხედა.

— ვიცი, როგორ უნდა მოვიქცე.

— ვიცი, რომ იცი. უბრალოდ, მინდა, ეს ერთხელ კიდევ გითხრა.

მის ხმაში სიმკაცრე აღარ იყო. ანამ თამარს მხარზე თბილად დაადო ხელი.

— დღეს შეგიძლია წახვიდე, თამარ. დანარჩენს ჩვენ მივხედავთ.

— არ მინდა, რომ ამის გამო ჩამოვცილდე საქმეს...

— თამარ, — შეაწყვეტინა ანამ, — ახლა მეგობარს ელაპარაკები და არა პროკურორს. წადი სახლში,დაისვენე. ხვალ გავაგრძელებთ.

თამარი რამდენიმე წამი ჩუმად იდგა, შემდეგ ჩანთა აიღო.

— ხვალ მოვალ.

— რა თქმა უნდა, — უპასუხა ანამ.

კართან მისულმა თამარმა კიდევ ერთხელ მოიხედა.

— ანა?

— გისმენ.

— თუ რამე გაიგეთ... არ დამიმალო, გთხოვ.

— არ დაგიმალავ იმას, რისი თქმის უფლებაც მექნება.

თამარს მწარედ გაეღიმა.

— ყოველთვის ასე ზუსტად უნდა ლაპარაკობდე?

— სამწუხაროდ.

თამარი გავიდა და კარი ჩუმად გაიხურა.

იმ საღამოს ანა და გიორგი დიდხანს დარჩნენ კაბინეტში. ძველი ოქმები მაგიდაზე ეწყო. ეკრანზე კი ქეთევან ჯაფარიძის სახელი ენაცვლებოდა ერთმანეთს სხვადასხვა დოკუმენტში — პირველადი განცხადება, მოგვიანებით შედგენილი ოქმი, საქმის შეჯამება.

— არ მომწონს, — თქვა გიორგიმ და სკამზე გადაწვა.

— რა?

— ის, რომ ამ საქმეში ადამიანების პირადი ცხოვრება ასე ახლოს მოდის გამოძიებასთან.

ანამ ფურცლები დაალაგა.

— ყოველთვის ასეა. უბრალოდ, ზოგჯერ ამას გვიან ვხვდებით.

— თამარისთვის ძალიან რთული იქნება.

— ვიცი.

— შენც ხომ იცნობდი მის დეიდას?

— რამდენჯერმე მინახავს. ერთხელ თამარის დაბადების დღეზეც ვიყავი. ჩვეულებრივი, თბილი,ცოტა ნერვიული ქალი ჩანდა.

გიორგიმ დოკუმენტს დახედა.

— ჩვეულებრივი ადამიანები ზოგჯერ ისეთ რამეებს მალავენ, რაზეც წარმოდგენაც არ გვაქვს.

— და ზოგჯერ უბრალოდ არ ახსოვთ ყველაფერი ისე, როგორც მოხდა.

გიორგიმ ანას შეხედა.

— შენ ისევ მოწმის მხარეს დგახარ?

— მე მოწმის მხარეს არ ვდგავარ, გიორგი. არც ბრალდებულის. მე იმ ფაქტების მხარეს ვარ,რომლებიც ჯერ არ გვაქვს.

გიორგიმ ოდნავ გაიღიმა.

— მგონი, ამ ფრაზას ერთ დღეს შენს კაბინეტში ჩარჩოში ჩასვამ.

— თუ შენს სუბიექტურ ჰიპოთეზებს იქვე ჩამოვკიდებთ, კარგი იქნება.

გიორგის გაეცინა. შემდეგ ისევ სერიოზული გახდა.

— ერთი რამ უნდა გავითვალისწინოთ: ქეთევანის პირველი განცხადება გაურკვეველია, მეორე კი — კატეგორიული. თუ მისი ჩვენება ძველი საქმის ერთ-ერთ მთავარ მტკიცებულებად გამოიყენეს, მაშინ უნდა გავარკვიოთ, რა მოხდა იმ ცხრა დღის განვალობაში.

— და რატომ არ გამოჩნდა ეს განსხვავება საბოლოო გადაწყვეტილებაში.

— ან გამოჩნდა, მაგრამ სხვაგვარად განმარტეს.

ანამ თანხმობის ნიშნად თავი დაუქნია.

— ხვალ პირველ რიგში სრული ოქმები უნდა მივიღოთ. ასევე უნდა ვიპოვოთ, ვინ ჩაატარა მეორე გამოკითხვა და ვინ ესწრებოდა მას.

გიორგიმ საქაღალდე დახურა.

— და ელენეს ფოტოები.

— დიახ. თუ ფოტომასალა ჯერ კიდევ არსებობს, ის შეიძლება დაგვეხმაროს გავიგოთ, რას ხედავდა ელენე და რატომ მივიდა ქეთევანამდე.

— ან რატომ იყო ქეთევანი მისთვის მნიშვნელოვანი.

ანამ საათს დახედა. თითქმის ცხრა ხდებოდა.

— წავიდეთ?

— დღეს შენ თვითონ მთავაზობ?

— არ მინდა, ხვალ ისევ ყავის მოტანით მომიწიოს შენი სამსახურში დატოვება.

გიორგიმ ქურთუკი აიღო.

— მაშინ ხვალ მე მოვიტან.

— ორ ყავას?

— ვეცდები, შემთხვევით არ ვიყიდო.

***
ქეთევან ჯაფარიძე იმ ღამეს დიდხანს ვერ იძინებდა.

თამარის წასვლის შემდეგ ბინა უჩვეულოდ ჩუმი და ცივი გამხდარიყო. ტელევიზორი გამორთო,სამზარეულო დაალაგა, ჭურჭელი დარეცხა, ფანჯრების საკეტები შეამოწმა და საძინებელში შევიდა.

მაგრამ ძილი მაინც არ მოდიოდა.

რამდენჯერმე ტელეფონს დახედა. ბოლოს მისამართების წიგნში ძველი, თითქმის მივიწყებული ნომერი მოძებნა. ეკრანს დიდხანს უყურებდა, თითი ღილაკზე ეჭირა, თუმცა დარეკვას მაინც ვერ ბედავდა.

შემდეგ ტელეფონი საწოლის გვერდით, ტუმბოზე დადო.

სწორედ მაშინ მოვიდა შეტყობინება. ეკრანი განათდა.

უცნობი ნომერი.

ქეთევანმა აკანკალებული თითებით გახსნა.

„ძველი ჩვენება ისევ არსებობს. ამჯერად ვერავინ დაგიცავს.“

მისი თითები ტელეფონს ჩაებღაუჭა. რამდენიმე წამი გაშტერებული უყურებდა ეკრანს, თითქოს იმედოვნებდა, რომ ეს საშინელი სიტყვები გაქრებოდა.

შემდეგ შეტყობინება სასწრაფოდ წაშალა. მაგრამ ტელეფონი აღარ გამოურთავს.

და პირველად შვიდი წლის შემდეგ, შიშისგან აკანკალებულმა გაიფიქრა, რომ შესაძლოა ის, რაც მაშინ თქვა და დამალა, საბოლოოდ მაინც არ დარჩენილიყო წარსულში.