დუმილის ფასი(6-7)

თავი 6


დილით ანა წერეთელის მაღვიძარა სამჯერ დარეკა.

პირველი ორი თითქმის მექანიკურად გათიშა, მესამედ კი ტელეფონი ბალიშის ქვეშ ხელით მოსინჯა, თვალები ძლივს გაახილა და ჭერს მიაშტერდა. ფანჯრიდან შემოსული ნოემბრის სინათლე ბინძურ-ნაცრისფერი იყო. დილას ჯერ კიდევ ვერ მოეღწია ქალაქისთვის, მაგრამ გარედან უკვე ისმოდა მანქანების მძიმე გრგვინვა და მეზობლის ძაღლის დაჟინებული, ნერვების მომშლელი ყეფა.

ანამ რამდენიმე წამი უმოძრაოდ გაატარა.

არ უნდოდა ადგომა. სხეულში მძიმე, დამთრგუნველ დაღლილობას გრძნობდა.

ბოლო დღეებში ძილი მისთვის მხოლოდ დროის უფსკრული იყო ორ სამუშაო დღეს შორის. თვალებს ხუჭავდა და ფიქრობდა, დილით რომელი დაკარგული დოკუმენტი უნდა მოეძებნა, ვისთან უნდა დაერეკა, ან რომელი კითხვა დარჩა პასუხგაუცემელი. ზოგჯერ შუაღამისას, სიბნელეში ეღვიძებოდა იმ აზრით, რომ დღის განმავლობაში რაღაც მნიშვნელოვანი დეტალი გამოეპარა.

ტელეფონი ხელში კიდევ ერთხელ განათდა.

თამარის შეტყობინება იყო:„გაიღვიძე, გიორგიზე ადრე უნდა მიხვიდე. დღეს ყავას მე ვყიდულობ. შენსავით ვერ გავაკეთებ, მაგრამ მაინც.“

ანას სახეზე მცირე ღიმილმა გადაურბინა. მან სწრაფი პასუხი აკრიფა:„შენი ყავა უფრო საშიშია, ვიდრე ჩემი უძილობა.“

პასუხი წამებში მოვიდა:„მთავარია, ცოცხლებმა მივაღწიოთ საღამომდე.“

წერეთელმა ტელეფონი გვერდზე გადადო, საწოლიდან მძიმედ წამოდგა და სამზარეულოსკენ წავიდა.

იქ დედამისი უკვე ფუსფუსებდა — მაგიდაზე ორი თეფში იდო, ხოლო გაზქურაზე ჩაიდანი მძიმედ დუღდა.

— დღესაც ასე ადრე მიდიხარ? — ჰკითხა დედამ და შემოტრიალდა.

— ჰო.

— ბოლო დროს სულ ადრე მიდიხარ და გვიან ბრუნდები, ანა. სახლში თითქმის აღარ ჩანხარ.

— რთული საქმეებია, დედა.

დედამ ჩაი დაასხა და მაგიდასთან, მის მოპირდაპირედ დაჯდა.

— საქმეები ყოველთვის იქნება, ანა. მათ გამო სულ ვერ იცხოვრებ.

ეს ფრაზა ანას ბავშვობიდან ახსოვდა. დედა არასდროს ცდილობდა მისთვის პროფესიული არჩევანი შეეცვალა ან ეკამათა მის ამბიციებზე, მაგრამ ყოველთვის ახსენებდა, რომ სამსახური ადამიანის ცხოვრების მხოლოდ ერთი ნაწილი უნდა ყოფილიყო და არა მთელი სამყარო.

— ვიცი.

— მართლა თუ უბრალოდ სიტყვებს მეუბნები, რომ თავი ამარიდო?

ანამ ჩაი მოსვა. სითხე ცხელი იყო, მაგრამ გულზე მძიმე ქვასავით დააჯდა.

— ვცდილობ.

დედა შვილის ფერმკრთალ სახეს დააკვირდა.

— ცუდად გძინავს, ხომ?

— ცოტა.

— მაშინ დღეს ადრე დაბრუნდი. გთხოვ.

ანამ თავი დაუქნია.

— ვეცდები.

დედამ აღარაფერი უთხრა. მხოლოდ მაგიდაზე დადებული თეფში მისწია წინ.

პროკურორს მთელი ცხოვრება უჭირდა ეღიარა, რომ რაღაც უჭირდა. ბავშვობიდან ჰქონდა ჩვევა — ჯერ თვითონ მოეგვარებინა ყველა პრობლემა და მხოლოდ მაშინ მოეყოლა სხვებისთვის, როცა კრიზისი უკვე გადავლილი იყო. ზოგჯერ კი იმდენად აგვიანებდა, რომ გულახდილობას აზრი აღარ ჰქონდა.

სახლიდან გასვლისას დერეფანში დედამ კიდევ ერთხელ შეაჩერა.

— ანა.

— ჰო, დედა?

— ისიც გახსოვდეს, რომ სახლში დაბრუნება მარტო დასაძინებლად და ტანსაცმლის გამოსაცვლელად არ არის.

ანამ დედას აცრემლებული თვალებით ახედა. პასუხი ვერ მოიფიქრა, ამიტომ უბრალოდ მჭიდროდ გადაეხვია.

გარეთ გამოსულს ცივი, ნოემბრის ჰაერი შემოეგება.

იმ დილით პირველად გაიფიქრა, რომ შესაძლოა დედა მართალი იყო.

***

გიორგი ლორთქიფანიძეს დილა გაცილებით ადრე დაეწყო.

მან მანქანა პროკურატურის შენობასთან გააჩერა, მაგრამ მაშინვე არ გადმოსულა. საჭესთან იჯდა,ძრავი ჩაექრო და ტელეფონში შემოსულ შეტყობინებას უყურებდა.

მისი უმცროსი და, ნინო, ისევ წერდა:„მამამ გკითხა, კვირას მაინც მოხვალ თუ არაო. არ გაბედო ისევ მოტყუება.“

გიორგიმ პასუხი აკრიფა: „ვცდი“, მერე წაშალა და თავიდან დაიწყო.„მოვალ.“

გიორგიმ მძიმედ ამოიოხრა და ტელეფონი სავარძელზე მიაგდო.

მამამისი ბოლო ორი წლის განმავლობაში სულ უფრო იშვიათად ტოვებდა სახლს. ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობა არ ჰქონია, მაგრამ სიბერემ და მარტოობამ თავისი გაიტანა. ყოველ კვირაობით ოჯახი ერთად იკრიბებოდა, მაგრამ გიორგი ბოლო თვეებში თითქმის ვერ ახერხებდა მისვლას.ყოველთვის ჰქონდა საქმე, გადაუდებელი ზარი, კრიტიკული შეხვედრა ან ისეთი „მნიშვნელოვანი“ მიზეზი, რომელსაც მაშინ აუცილებლობად მიიჩნევდა.

მანქანიდან გადმოვიდა და კარი მიხურა.

ზოგჯერ ადამიანს ჰგონია, რომ ახლობლები მარადიულად დაელოდებიან. რომ ერთი კვირა, ერთი თვე ან კიდევ ერთი გადადებული სადილი არაფერს ცვლის.

მაგრამ გიორგიმ იცოდა, რომ ეს ილუზია ადრე თუ გვიან დამთავრდებოდა.

პროკურატურაში შესვლისას ლევან მაისურაძე დერეფანში იდგა და ტელეფონში ვიღაცას მკაცრი, მაგრამ შეწუხებული ხმით ელაპარაკებოდა.

— გითხარი, დღეს აუცილებლად მოვალ-მეთქი... არა, არ დამვიწყებია... ვიცი, რომ გელოდები...კარგი, საღამოს გამოგირეკავ.

ლევანმა ზარი დაასრულა და ტელეფონი ჯიბეში ჩაიდო.

— დილა მშვიდობისა, გიორგი, — მიესალმა კოლეგას.

— დილა მშვიდობისა, ლევან. ყველაფერი რიგზეა?

ლევანმა მწარედ აიჩეჩა მხრები.

— ჩემი შვილი ფიქრობს, რომ მამამისი მხოლოდ მაშინ არსებობს, როცა სამსახურში არ არის. ანუ არასდროს.

— რამდენი წლისაა ახლა?

— თექვსმეტის. იმ რთულ ასაკშია, როცა მშობლების არსებობა ზოგადად პირადი შეურაცხყოფა ჰგონია.

გიორგის გაეცინა.

— ალბათ მაინც უნდა დაურეკო საღამოს.

გიორგის ღიმილი სახიდან შეეყინა, მაგრამ არაფერი უთქვამს. ლევანი მის სახეს დააკვირდა.

— შენც ოჯახური პრობლემები გაქვს, არა?

— არა. უბრალოდ... ოჯახი მაქვს.

— ზოგჯერ ეგეც საკმარისია იმისათვის, რომ თავი დამნაშავედ იგრძნო.

ლევანი დერეფნის ბოლოსკენ წავიდა. გიორგი რამდენიმე წამი უყურებდა მის ზურგს, შემდეგ კი ნაბიჯი აუჩქარა.

შეხვედრების ოთახში უკვე სალომე და ირაკლი ბერიძე იყვნენ.

სალომეს ლეპტოპი წინ ედო, ყურსასმენი ერთ ყურზე ჰქონდა ჩამოკიდებული და მეორე ხელით რაღაცას ნერვიულად იწერდა. მის მაგიდაზე ენერგეტიკული სასმელის ცარიელი ქილა იდგა — ღამისთევის უტყუარი მტკიცებულება.

ირაკლი კი ძველ, გაყვითლებულ საქაღალდეს ფრთხილად ათვალიერებდა. თითოეულ ფურცელს ისე აბრუნებდა, თითქოს ქაღალდის დაზიანებასაც შეიძლებოდა გამოძიებისთვის ფასიანი რამ დაეკარგვინებინა.

— დილა მშვიდობისა, — შემოვიდა ანა და თავისი ადგილი დაიკავა.

— დილა მშვიდობისა, — უპასუხა სალომემ ისე, რომ ეკრანისთვის თვალი არ მოუშორებია.

ირაკლიმ თავი ასწია.

— დღეს რაღაც საინტერესო მასალები გვაქვს.

გიორგი მის გვერდით ჩამოჯდა და პიჯაკის ღილები შეიხსნა.

— იმედია, კარგი გაგებით საინტერესო.

— საინტერესო ყოველთვის სასიამოვნოს არ ნიშნავს, გიორგი, — მშვიდად შენიშნა ექსპერტმა.

სალომემ ყურსასმენი მოიხსნა და ამოიოხრა.

— მე მგონი, თქვენ ორი ერთსა და იმავე პესიმისტური წინადადებით ცდილობთ დილის განწყობა გაგვიფუჭოთ.

— ჯერ არაფერი გაგვიფუჭებია, — უპასუხა ირაკლიმ.

— ჯერ.

ოთახში მცირე, დამთრგუნველი სიცილი გაისმა.

თამარი ოთახში რამდენიმე წუთის შემდეგ შემოვიდა. ხელში ქაღალდის ჭიქები ეჭირა. სახეზე მცირე დაღლილობა ეტყობოდა, თუმცა ცდილობდა, ჩვეული ენერგია შეენარჩუნებინა.

— ორი უშაქრო, ერთი რძით და ერთი ჩემთვის. დანარჩენებს არ გირჩევთ, მაგრამ მაინც მოგიტანეთ.

— ჩემია? — ჰკითხა ანამ.

— არა, ეს გიორგისთვისაა.

გიორგიმ ჭიქას დაკვირვებით შეხედა.

— რატომ?

— იმიტომ, რომ შენ გუშინ თქვი, ყავას მე მოგიტანოო. დღეს კი მე მოვიტანე. სამართლიანობა აღდგა.

ანას გაეცინა.

თამარმა მის გვერდით დაჯდომა და ჩუმად ჰკითხა:

— როგორ ხარ, ანა?

— კარგად, შენ?

— მოგვიანებით გეტყვი.

ანამ თავი დაუქნია, არ დაუძალებია. გუშინდელი შოკი — იმის გაგება, რომ მისი დეიდა ძველი მკვლელობის საქმის მოწმე იყო — მათ შორის ჰაერში ფაიფურის ნამსხვრევებივით ჩამოწოლილიყო.ორივე ცდილობდა, ერთმანეთისთვის სივრცე დაეტოვებინა: თამარს არ სურდა, მეგობრებს შორის ეჭვს ეარსება, ანას კი — მეგობრის პირადი ტკივილი უხეშად შემოეტანა გამოძიებაში.

მაგრამ ორივემ იცოდა, რომ ეს საშინელი საიდუმლო მათ შორის დანის წვერივით იყო მომართული.

— დავიწყოთ, — თქვა გიორგიმ და სერიოზული სახე მიიღო.

სალომემ ლეპტოპი მის წინ შეაბრუნა და ეკრანი ოთახის დიდ მონიტორზე გადაიტანა.

— ძველი საქმის არქივიდან რამდენიმე ფრაგმენტი მოვიდა. სრული ბაზა ჯერ კიდევ არ არის ხელმისაწვდომი, მაგრამ უკვე შეგვიძლია რამდენიმე დეტალის გადამოწმება.

პირველ გვერდზე სანდრო ქავთარაძის სახელი გამოჩნდა.

— შვიდი წლის წინ, ოცდარვა წლის სანდრო ქავთარაძე ღამის საათებში ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა, — განაგრძო სალომემ. — საჯარო ცნობაში მითითებულია, რომ მძღოლი შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა და ის მოგვიანებით დაადგინეს. მაგრამ ოფიციალური საქმის შიდა მასალები ბევრად უფრო ბუნდოვანია.

მეორე გვერდზე ავტომობილის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ ექსპერტიზის აქტი გამოჩნდა.

— ეს არის სატრანსპორტო კომპანიის კუთვნილი ავტომობილის ტექნიკური ისტორია. პირველადი დოკუმენტებით, სამუხრუჭე სისტემასთან დაკავშირებული კაპიტალური სამუშაოები ჩატარებულად იყო მითითებული. თუმცა სხვა, შიდა ჩანაწერში მკაფიოდ წერია, რომ ავტომობილის სამუხრუჭე სისტემა სინამდვილეში კრიტიკულ მდგომარეობაში იყო და დამატებით შემოწმებას საჭიროებდა.

ირაკლიმ ფურცელი ახლოს მიიწია და სათვალე გაიკეთა.

— აქ მთავარი კითხვა ის არის, როდის გაკეთდა ეს ჩანაწერი — ავარიამდე თუ მის შემდეგ. თუ მანქანა ტექნიკურად გამართული არ იყო, ეს ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ავარია ზუსტად ამის გამო მოხდა, მაგრამ მოტივს ცვლის. ამისთვის საქმის ტექნიკური დასკვნა და ავარიის სრული რეკონსტრუქცია გვჭირდება.

— და გვაქვს ეს დასკვნა? — მკაცრად იკითხა ლევანმა.

— ჯერ არა. არქივი ნაწილ-ნაწილ გვიგზავნის.

გიორგიმ თავი დაუქნია.

— მძღოლის ვინაობა?

სალომემ შემდეგი ფაილი გახსნა.

— ამ ჩანაწერში მითითებულია მძღოლი — ირაკლი მელაძე. მაგრამ ჯერ უნდა დავადასტუროთ, რომ ეს ზუსტად ის პირია, ვინც იმ ღამეს საჭესთან იჯდა. სახელის უბრალო დამთხვევა საკმარისი მტკიცებულება არ არის.

ანამ თავის ბლოკნოტში რაღაც ჩაინიშნა.

— სანდროს ოჯახი? გვყავს ვინმე?

— ამ ეტაპზე საქმეში ფიგურირებს მხოლოდ ერთი ახლო ნათესავი — და, მაია ქავთარაძე. მისგან ოფიციალური განცხადება ძველი საქმის მასალებში არ იძებნება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მას მაშინდელ გამოძიებასთან შეხება არ ჰქონია.

— სად არის ახლა ეს ქალი — მაია ქავთარაძე? — იკითხა გიორგიმ.

— ჯერ არ მოგვიძებნია. მისი მონაცემების გადამოწმება ცალკე მოთხოვნაშია გაშვებული.

— სასწრაფოდ ვიპოვოთ, — თქვა ანამ. — მაგრამ ჯერ არ გვაქვს არანაირი საფუძველი ვივარაუდოთ,რომ მას აბაშიძის მკვლელობასთან რაიმე კავშირი აქვს.

გიორგიმ მისკენ მწვავე მზერა ისროლა.

— არ მითქვამს, რომ აუცილებლად აქვს.

— ვიცი. უბრალოდ, მინდა, თავიდანვე მკაცრად გავმიჯნოთ სანდროს ოჯახი და დღევანდელი სისხლიანი დანაშაულის შესაძლო მონაწილეები.

— გასაგებია.

ირაკლიმ ახალი ფურცელი გადაშალა და ჩაიხველა.

— კიდევ ერთი საკითხი: ძველი საქმის ტექნიკური დოკუმენტების ნაწილი ცალკე, ე.წ. „დალუქულ დანართებად“ ინახებოდა. ჩვენთვის გამოგზავნილ ელექტრონულ ასლში მათი ჩამონათვალი ნახევრად ამოჭრილია. ამიტომ ჯერ ვერ ვიტყვით, რომ რომელიმე დოკუმენტი განზრახ გაანადგურეს თუ უბრალოდ დაიკარგა.

— მაგრამ შეგვიძლია გავარკვიოთ, ვინ ინახავდა ამ დანართებს სეიფში? — იკითხა ლევანმა.

— თუ არქივის ძველ ჟურნალში რეგისტრაციის ჩანაწერი შემორჩა, დიახ.

სალომემ ეკრანზე ახალი ფანჯარა გადმოიტანა.

— და აი, აქ არის ელენეს ჩანაწერიც.

ოთახში თითქოს ჰაერი შეიცვალა. ყველას ახსოვდა ეს სახელი.

ელენე — ფოტომასალის გადამცემი.

— მისი სრული გვარი ჯერ ისევ არ გვაქვს, — თქვა სალომემ. — თუმცა ძველ რეესტრში ფოტომასალის ოფიციალური მიღების თარიღი და ერთი დამატებითი შენიშვნა იძებნება. ფოტოების ზუსტი რაოდენობა მითითებული არ არის. არც ის ჩანს, ვინ ჩაიბარა ისინი.

— ანუ ადამიანი, რომელმაც მტკიცებულება მიიტანა, სისტემაში ჩაიკარგა და მისი შემდგომი ბედი ბურუსითაა მოცული, — შეაჯამა ანამ.

— ზუსტად.

ირაკლი დოკუმენტს დააკვირდა და თავი გააქნია.

— ერთი რამ მინდა მკაცრად აღვნიშნო: ფოტოს არსებობა არ ნიშნავს, რომ მასზე გამოსახული პირი დანაშაულში მონაწილეობდა. არც ის ვიცით, რა პირობებში გადაიღეს ისინი. სანამ ორიგინალ ფაილს ან ნეგატივს არ ვნახავთ, მხოლოდ სიტყვიერ აღწერაზე დაყრდნობით დასკვნას ვერ გამოვიტანთ.

— ამიტომ გვჭირდება ეს ფოტოები, როგორც ჰაერი, — თქვა გიორგიმ.

— და მისი თავდაპირველი ციფრული ფაილი, თუ არსებობს, — დაამატა სალომემ. — ასლისა და ორიგინალის შედარება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. თუმცა მეტამონაცემები თავისთავად ვერ დაამტკიცებს, ვინ გადაიღო ან რეალურად ვინ იყო კადრში.

გიორგიმ მაგიდას ხელები მძიმედ დააწყო.

— კარგი. ამ მომენტისთვის გვაქვს სამი ძირითადი მიმართულება: სანდროს ავარია და მისი გაუმართავი მანქანა, ელენეს დაკარგული ფოტომასალა და ქეთევან ჯაფარიძის რადიკალურად განსხვავებული ჩვენებები. ამასთან, პარალელურად ვაგრძელებთ აბაშიძის მკვლელობის ბოლო საათების შესწავლას.

— და თამარი? — იკითხა ლევანმა და გოგონას გადახედა.

ყველას მზერა თამარისკენ მიმართა.

ლევანმა მშვიდად განაგრძო:

— ქეთევანი მისი დეიდაა. ვფიქრობ, პროფესიული ეთიკიდან გამომდინარე, ჯობია თავიდანვე მკაცრად განვსაზღვროთ, როგორ ვმუშაობთ ამ კონკრეტულ საკითხზე.

თამარმა სკამზე პოზა შეიცვალა, მზერა გაუსწორა კოლეგებს და თქვა:

— მე უკვე ვთქვი და გავიმეორებ: ამ პირად კავშირს ოფიციალურად დავაფიქსირებ.

— ვიცი, თამარ, — უპასუხა ლევანმა უფრო რბილად. — უბრალოდ, მინდა, რომ შენც დაცული იყო და გამოძიების ობიექტურობაც შენარჩუნდეს.

— მესმის.

ანამ თამარს გამამხნევებლად შეხედა.

— ქეთევანის დაკითხვასა და მის ჩვენებებთან დაკავშირებულ საგამოძიებო მოქმედებებში მონაწილეობას არ მიიღებ. დანარჩენ საქმეებში კი შენს პროფესიონალიზმს ისევ სრულად გამოვიყენებთ.

თამარმა თავი დაუქნია.

— მადლობა. გასაგებია.

გიორგიმ შეხვედრა შეაჯამა:

— მაშინ გავაგრძელოთ. ლევანი და მე ძველი საქმის მძღოლისა და სატრანსპორტო კომპანიის მიმართულებას გადავამოწმებთ. სალომე აგრძელებს რეესტრისა და ციფრული კვალის ძებნას.ირაკლი იღებს ტექნიკურ დოკუმენტებსა და ძველი ექსპერტიზის ნარჩენებს. ანა, შენ ქეთევანის ჩვენებების ორივე ვერსიას და ელენეს ჩანაწერებს მიჰყევი. თამარი სხვა მოწმეების მოძიებაში ჩაერთვება, ქეთევანთან დაკავშირებული ეპიზოდების გარდა.

— გასაგებია, — თქვა თამარმა.

შეხვედრა დასრულდა, მაგრამ ოთახიდან მაშინვე არავინ გასულა. მძიმე ატმოსფერო ყველას აჩერებდა.

სალომემ ლეპტოპი დახურა და გადაიღალა.

— სხვათა შორის, დღეს საღამოს ჩემი ძველი კურსელების შეხვედრაა. უკვე მესამე წელია, ვეუბნები,რომ აუცილებლად მივალ და ვერასდროს ვახერხებ.

— დღეს აუცილებლად წადი, სალომე, — უთხრა ირაკლიმ.

— შენ მეუბნები ამას, ირაკლი? შენ ხომ შაბათ-კვირასაც კი აქ ზიხარ კომპიუტერთან.

ირაკლიმ სათვალე მოიხსნა და ცხვირი მოიქექა.

— მე სულ სხვა პრობლემა მაქვს.

— რა პრობლემა?

— სახლში მისვლისას ჩემი კატა ისეთი ბრაზიანი მზერით მიყურებს, თითქოს მისი პირადი მდივანი ვიყო და სამსახურში დაგვიანებისთვის მკაცრ საყვედურს მიცხადებდეს.

ოთახში ყველას გაეცინა.

— შენ კატა გყავს, ირაკლი? — გაიკვირვა თამარმა.

— ორი.

— და წლების განმავლობაში არასდროს გითქვამს?

— არავის უკითხავს.

ლევანმა თავი გააქნია.

— აი, ასეა ცხოვრებაში. ადამიანს წლებია იცნობ, გგონია, რომ სრულად იცნობ, თურმე სახლში ორი კატა გყავს, შენ კი წარმოდგენაც არ გაქს.

— ყველას აქვს თავისი პატარა საიდუმლო, — თქვა სალომემ მშვიდად.

ანამ ამ სიტყვებზე უნებურად ისევ ქეთევანის მუქარის შემცველი შეტყობინება გაიხენა.

ყველას თავისი პატარა საიდუმლო.

მაგრამ ზოგიერთი მათგანი შვიდი წლის განმავლობაში ისეთ სისხლიან ნაგავში იწვა, რომ ახლა მთელი ოფისის განადგურება შეეძლო.

***
შუადღისას ანა და გიორგი არქივიდან ახლად მიღებულ დოკუმენტებს ერთად ათვალიერებდნენ.

— ამ გვერდზე ქვედა ხელმოწერა საერთოდ არ იკითხება, — თქვა ანამ და ლუპა მიიტანა ქაღალდთან.

გიორგი მის გვერდით გადაიხარა, მათი მხრები ერთმანეთს შეეხო.

— მგონი, მელაძეა. გვარი იკითხება.

— გვარი კი, მაგრამ სახელი?

— ირაკლი... სავარაუდოდ.

— შეიძლება. მაგრამ ეს ჯერ არ გვაძლევს იურიდიულ უფლებას, ხელმომწერი უმალვე იმ მძღოლად მივიჩნიოთ.

გიორგიმ ფურცელი მისკენ მიიწია.

— იცი, რა არის შენში ყველაზე გამაღიზიანებელი, ანა?

ანამ კალამი მაგიდაზე დადო.

— ალბათ ბევრი რამ არის ასარჩევად. გისმენ.

— როცა უკვე რაღაც თითქმის იცი და ფაქტებიც ხელთ გაქვს, მაინც არ ამბობ, სანამ ბოლო მძივი ასხმული არ იქნება.

— იმიტომ, რომ „თითქმის“ და „ოფიციალურად ვიცი“ სრულიად სხვადასხვა ცნებებია ჩვენს პროფესიაში.

გიორგიმ თავი დაუქნია, კმაყოფილი ღიმილით.

— კარგი. მაშინ სხვა რამეს გკითხავ. ყოველთვის ასეთი იყავი?

— როგორი?

— თითქოს ყველა ნაბიჯის და გადაწყვეტილების წინ საკუთარ თავს ათჯერ ამოწმებ, რომ შეცდომა არ დაუშვა.

ანამ რამდენიმე წამით იფიქრა, სანამ უპასუხებდა.

— ალბათ. არ მიყვარს, როცა ჩემი ზედაპირული გადაწყვეტილების გამო სხვა, უდანაშაულო ადამიანი ზარალდება.

— და შენ?

— მე რა?

— შენ არ ზარალდები ამ მუდმივი დაძაბულობით?

ანამ მისკენ მიაბრუნა თავი. კითხვა მოულოდნელი და ზედმეტად გულახდილი იყო. გიორგისგან უფრო ელოდა ირონიულ შენიშვნას მის „პროფესიულ გადამეტებულ სიფრთხილეზე“, ვიდრე გულწრფელ ინტერესს იმის მიმართ, თუ რას უჯდებოდა ეს ყველაფერი მის ფსიქიკას.

— ზოგჯერ, — უპასუხა ბოლოს ჩუმად.

— და მაინც აგრძელებ?

— შენც ხომ აგრძელებ, გიორგი.

გიორგის გაეღიმა, ამჯერად უაღრესად თბილად.

— მე იმიტომ, რომ სხვანაირად უბრალოდ არ შემიძლია.

— მეც.

მათ შორის მძიმე, მაგრამ თბილი სიჩუმე ჩამოვარდა. არა უხერხული, არამედ ისეთი, როცა ორივე ადამიანი ხვდება, რომ საუბარი იმაზე უფრო პირადულ ტერიტორიაზე გადავიდა, ვიდრე წინასწარ გეგმავდნენ.

გიორგიმ ნელა დაალაგა ფურცლები.

— დღეს საღამოს მამაჩემთან უნდა წავიდე. ვპირდები უკვე მესამე კვირაა.

ანამ შეხედა.

— კარგია. აუცილებლად წადი.

— დიდი ხანია გადავდებ.

— მაშინ აღარ გადადო. მამები მარადიულები არ არიან.

— შენც ასე მარტივად გეუბნებიან ხოლმე სახლში, არა?

ანას გაეღიმა.

— დღეს დილით დედამ მითხრა, რომ სახლში მარტო დასაძინებლად არ ბრუნდებიანო.

— ძალიან ბრძენი ქალია დედაშენი.

— აბსოლუტურად გეთანხმები.

გიორგიმ საათს დახედა.

— თუ დროზე გავალთ ოფისიდან, იქნებ ორივემ მოვასწროთ ჩვენი ადამიანების ნახვა.

— მე ჯერ ეს მასალები უნდა დავასრულო, გიორგი.

— ანა...

— ვიცი, ვიცი. ვცდილობ.

გიორგიმ თავი გააქნია, მაგრამ აღარ შეეწინააღმდეგა. რამდენიმე წამი უყურა, შემდეგ კი მაგიდიდან მისი ერთ-ერთი მძიმე საქაღალდე თავისკენ გადაიწია.

— ამას მე გადავხედავ. შენ დანარჩენებს მიხედე.

— არ მითხოვია შენი დახმარება.

— ვიცი, რომ არ გითხოვია.

ანამ მის მოძრაობას შეხედა, შემდეგ თვალებში ჩასწვდა.

— მადლობა.

— ნუ მიეჩვევი ამას.

— უკვე გვიანბაა, მივეჩვიე.

გიორგიმ ჩაიცინა. ეს პატარა, თითქოს უმნიშვნელო ჟესტი არაფერს ცვლიდა მათ ოფიციალურ სტატუსში — ისინი ისევ მკაცრი კოლეგები იყვნენ, განსხვავებული ხასიათებითა და მუდმივი პროფესიული სიფრთხილით. მაგრამ ანამ პირველად იგრძნო, რომ გიორგისთან ერთად მუშაობა მხოლოდ საკუთარი პოზიციის ბოლო წერტილამდე დაცვას აღარ ნიშნავდა.

***

საღამოს ლევან მაისურაძე სახლში დაბრუნდა იმ დროს, როცა მისი თექვსმეტი წლის შვილი თავის ოთახში, სავარაუდოდ, ისტორიას მეცადინეობდა.

— მოვედი, — დაიძახა ლევანმა და დერეფანში ფეხსაცმელი გაიძრო.

სახლში აბსოლუტური სიჩუმე იდგა. პასუხი არ ყოფილა.

სამზარეულოში შევიდა, ჩანთა მაგიდაზე დადო, მაცივარი გამოაღო და ცარიელ თაროს შეხედა.

— სახლში საჭმელი საერთოდ არ არის? — დაიძახა ოდნავ ამაღლებული ხმით.

— არის, — გაისმა გოგონას ცივი ხმა ოთახიდან.

— სად?

— თუ კარგად მოძებნი, იპოვი.

ლევანს მწარედ გაეღიმა. მან მაცივრიდან გუშინდელი კერძი გამოიღო და თეფშზე გადმოიღო.შემდეგ ქალიშვილის ოთახის კართან მივიდა და მსუბუქად დააკაკუნა.

— შეიძლება შემოვიდე?

— ისედაც შემოხვედი.

ლევანმა კარი შეაღო. გოგონა მაგიდასთან იჯდა, წიგნებს მიშტერებოდა.

— დღეს სკოლაში როგორ იყო ყველაფერი?

— ჩვეულებრივად.

— გამოცდები მოდის...

— კარგად ვემზადები.

— რამე ხომ არ გჭირდება, შვილო?

გოგონამ წიგნიდან თავი ასწია და მამას მკაცრად შეხედა:

— მამა, შეიძლება ერთხელ, სრულიად შემთხვევით, უბრალოდ მკითხო, როგორ ვარ რეალურად და პასუხიც ბოლომდე მოისმინო?

ლევანი ადგილზე გაიყინა. სიტყვები ყელში გაეჩხირა.

— მართალი ხარ, — თქვა მან ბოლოს დაბალი ხმით.

გოგონა თითქოს არ ელოდა ასეთ გულწრფელ აღიარებას.

— მართლა?

— ჰო. არ ვიცი ზუსტად, როგორ გამოვასწორო ეს ყველაფერი, მაგრამ ვიცი, რომ ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება.

— მაშინ კვირას სახლში იქნები? მამა, მართლა მოხვალ?

ლევანმა ამჯერად ინსტინქტურად ჯიბისკენ წაღებული ხელი უკან წამოიღო. ტელეფონისთვის არ დაუხედავს.

— მოვალ. გპირდები.

— მართლა?

— ამჯერად ჩემს პირად კალენდარშიც ჩავწერ, რომ სხვა საქმე არ დავნიშნო.

გოგონას სახეზე პირველად გადაურბინა ნათელმა ღიმილმა.

— კარგი. გენდობი.

ლევანმა მის მაგიდაზე დადებულ რვეულს დახედა.

— რას სწავლობ ასე გულმოდგინედ?

— ისტორიას.

— რომელი პერიოდია?

— მამა, ახლა არ დამიწყო გამოცდების იმიტაცია.

— კარგი, კარგი, არ გაწუხებ.

ლევანი მიბრუნდა, თავი ასწია და ოთახიდან გავიდა.

დერეფანში ტელეფონი ისევ აუკანკალდა — სამუშაო ჯგუფის ახალი შეტყობინება იყო. მან ერთი წამით დახედა ნათელ ეკრანს, შემდეგ კი ტელეფონი მჭიდროდ ჩაიდო ჯიბის სიღრმეში.

ამ საღამოს მას სამსახურისთვის აღარ ეცალა. მისი ადგილი აქ იყო.

***
თამარი იმავე დროს ცდილობდა დეიდასთან დაკავშირებას.

ქეთევანი ტელეფონი არ იღებდა.

ჯერ ერთი ზარი, გრძელი და უპასუხო, შემდეგ მეორე. მესამედ უკვე აღარ დაურეკავს — გულმა რეჩხი უყო.

თამარი დივანზე იჯდა, ფეხები თბილ პლედში ჰქონდა გახვეული. ტელევიზორი უხმოდ ციმციმებდა კუთხეში, მაგრამ ხმას არ უსმენდა. თვალწინ ისევ ის ძველი, არქივიდან ამოღებული დოკუმენტი ედგა, სადაც მისი დეიდის — ქეთევან ჯაფარიძის — სახელი და გვარი შავი მელნით ეწერა.

მან არ იცოდა, რა უნდა ეფიქრა და ვისთვის დაჯერებინა.

ქეთევანი მისთვის ბავშვობიდან იყო ის თბილი ქალი, რომელიც თმას სიფრთხილით უწნიდა,დაბადების დღეებზე უგემრიელეს ტორტებს აცხობდა და ყოველთვის ზუსტად ახსოვდა, რა უყვარდა თამარს და რა — არა. ქალი, რომელსაც შეეძლო შუაღამისას დაერეკა და ეთქვა, რომ უბრალოდ მოენატრა მისი ხმა.

როგორ უნდა გაეგივიბენია ეს მყუდრო, მოხუცი ქალი იმ ადამიანთან, რომლის ჩვენებამაც შვიდი წლის წინ შესაძლოა უდანაშაულო კაცის ცხოვრება დაანგრია?

თამარმა აკანკალებული თითებით აიღო ტელეფონი და ანას მისწერა:„გღვიძავს?“

პასუხი მალევე მოვიდა:„კი. რა ხდება?“

„არ ვიცი, როგორ უნდა მოვიქცე. თავი მისკდება.“

ამჯერად პასუხს ცოტა მეტი დრო დასჭირდა:„დღეს არაფრის გადაწყვეტა არ გჭირდება, თამარ. ხვალაც შეძლებ იყო მისი დისშვილი და თან გქონდეს იმის გამბედაობა, რომ სიმართლე გაიგო.“

თამარმა ეს სიტყვები რამდენჯერმე წაიკითხა.„მეშინია, რომ სიმართლე არ მომეწონება.“

ანას პასუხი მოკლე და მძიმე იყო:„მეც.“

თამარს თვალები ცრემლებით აევსო. მეგობარს მალევე დაურეკა.

— ჰო, თამარ, — უპასუხა ანამ უტეხი, მაგრამ დამთმობი ხმით.

— ხომ არ გეძინება?

— არა. გისმენ.

— იცი, რა მახსენდება? ბავშვობაში ქეთევანთან რომ ვრჩებოდი, ყოველთვის მეუბნებოდა, რომ ყველაზე ცუდი მარტოობაში ის არის, როცა შენს გვერდით ადამიანები არიან, მაგრამ მაინც ვერავის ეუბნები იმას, რაც სინამდვილეში გაწუხებსო.

ანამ არაფერი თქვა, აცადა საუბრის გაგრძელება.

— ახლა ვფიქრობ... თვითონაც ასე არ ცხოვრობდა მთელი ეს წლები?

— შეიძლება, — უპასუხა ანამ რბილად. — მაგრამ ეს ჯერ ზუსტად არ ვიცით.

— ვიცი.

— თამარი, ერთი რამ მინდა გითხრა და კარგად მომისმინე.

— გისმენ.

— შენ არ ხარ ვალდებული, მის ნაცვლად აიღო პასუხისმგებლობა იმაზე, რაც მან წარსულში გააკეთა ან დამალა. და არც იმაზე ხარ ვალდებული, რომ წინასწარ გაამართლო.

თამარი ჩუმად იყო. ტელეფონი ყურზე მჭიდროდ მიებჯინა.

— შენ შეგიძლია გიყვარდეს ადამიანი და მაინც გინდოდეს, რომ ბოლომდე სიმართლე იცოდე.

— ეს ასე მარტივი არ არის, ან.

— ვიცი, რომ არ არის.

— ხანდახან მგონია, რომ თუ ადამიანი გიყვარს, ნებისმიერ ფასად უნდა დაიცვა ის.

— შეიძლება. მაგრამ ნამდვილი დაცვა ყოველთვის სიმართლის დამალვას არ ნიშნავს. ზოგჯერ სიმართლე ერთადერთი ხსნაა.

საუბარი კიდევ დიდხანს გაგრძელდა. ისინი ხან ძველ საბავშვო ამბებს იხსენებდნენ, ხან სრულიად უმნიშვნელო ყოველდღიურობაზე გადადიოდნენ. ბოლოს თამარს გულიანად გაეცინა, როცა ანამ გაიხსინა, როგორ დაიკარგნენ ერთხელ ქალაქის ცენტრში და თამარი მთელი საათი მტკიცედ ამტკიცებდა, რომ სწორად მიდიოდნენ.

— შენ მაშინაც არ მენდობოდი, — თქვა თამარმა და ოდნავ მოეშვა.

— იმიტომ, რომ სრულიად საპირისპირო ქუჩაზე ვიყავით.

— მაგრამ საბოლოოდ მაინც მივედით ხომ სახლში?

— იმიტომ, რომ გამვლელს ვკითხე გზა.

— ეს უკვე დეტალებია.

ორივეს გაეცინა. როცა ზარი დასრულდა, თამარმა პირველად იმ მძიმე დღის განმავლობაში იგრძნო,რომ ამ საშინელ ლაბირინთში მარტო არ იყო.

იმავე ღამეს, გიორგი მამასთან მივიდა.

სახლში ძველი, ავეჯის, მწარე ჩაისა და ძველი წიგნების მძიმე სუნი იდგა. მამამისი მისაღებში, ძველ სავარძელში იჯდა და ტელევიზორს უყურებდა.

— როგორც იქნა, — თქვა მან ისე, რომ ეკრანისთვის თვალი არ მოუცილებია.

— ვიცი, მამა. მაპატიე.

— ნინო მეუბნებოდა, რომ კვირას ისევ ვერ მოდიხარო.

გიორგიმ პიჯაკი გაიხადა და საკიდზე ჩამოკიდა.

— დღეს მოვედი.

მამამ პულტით ტელევიზორი ჩაახშო.

— დღეს რომ მოხვედი, ძალიან კარგია. მაგრამ მე კვირას გელოდებოდი სადილზე.

გიორგი მის გვერდით სკამზე ჩამოჯდა.

— საქმეები მქონდა, მამა.

მამამ შვილს ჭაღარა თავიდან ფეხებამდე გადახედა.

— სამსახურში ყველაფერი კარგადაა?

— რთული საქმე გვაქვს ახლა.

— ყველა საქმე რთულია, როცა მთელ ცხოვრებას და სულს ატან მასში.

გიორგიმ დაღლილად გაიღიმა.

— შენც ხომ ასე იყავი მთელი ახალგაზრდობა.

— მე? მე სამსახურს რომ ვტოვებდი, ზღურბლს მიღმა ვტოვებდი და სახლში შემოვდიოდი. შენ კი სამსახური მთლიანად სახლში მოგაქვს, თავისი პრობლემებით.

გიორგი ჩუმად დარჩა. თითქოს სათქმელი არ ჰქონდა.

მამამ თბილი ჩაი მოსვა.

— ადამიანებს ნუ დააჯერებ, რომ შენ გარეშე ვერავინ ვერაფერს გააკეთებს. ბოლოს ისე გამოვა, რომ შენც ვეღარ შეძლებ მათ გარეშე არსებობას.

— ეს რჩევაა?

— არა. უბრალოდ, ასაკში რომ შედიხარ, ზოგიერთ რამეს სხვანაირად აფასებ.

გიორგიმ მამას შეხედა და ჰკითხა:

— ნინო როგორ არის?

— კარგად არის. შენზე ხანდახან ბრაზობს, მაგრამ მაინც გელოდება.

— ვიცი.

— და შენ... თავად როგორ ხარ, შვილო?

გიორგიმ პასუხის გაცემამდე დიდი ხნით დააყოვნა.

— არ ვიცი, მამა. სიმართლე რომ გითხრა, არ ვიცი.

მამამ ნელა დაუქნია თავი.

— ესეც პასუხია. ზოგჯერ არცოდნა სიმართლის დასაწყისია.

ისინი კიდევ ცოტა ხანს ისხდნენ უხმოდ, ძველ ოთახში.

ტელეფონი გიორგის ჯიბეში უცებ აწკრიალდა. სამუშაო ჯგუფის დახურულ ჩათში ახალი შეტყობინება მოვიდა.

სალომე წერდა:„ძველი საქმის არქივში კიდევ ერთი, სრულიად ახალი ჩანაწერი გამოჩნდა. ხვალ დილით აუცილებლად ნახეთ. მგონი, ამჯერად მარტო ძველ ფოტოებს აღარ ვეძებთ.“

გიორგიმ ეკრანს დახედა, მაგრამ პასუხი არ გაუცია. მან ტელეფონი უკან, ჯიბეში ჩაიდო

— დარჩი დღეს, — უთხრა მამამ სიბნელეში. — ჩაი ჯერ ბოლომდე არ დაგვილევია.

— დავრჩები, მამა. დღეს არსადაც არ წავალ.


***
მეორე დილით საგამოძიებო ჯგუფი ოფისში ჩვეულებრივზე ადრე შეიკრიბა.

სალომე ჩვეულებრივზე უფრო აფორიაქებული იყო. მის ლეპტოპზე გახსნილი იყო დოკუმენტი,რომლის ციფრული ასლიც მათ წინა საღამოს გვიან მიიღეს არქივიდან.

— ეს ჩანაწერი გუშინ გამოგზავნილ ძველ მასალებში ფიზიკურად არ იყო, — თქვა მან და ეკრანი ყველას მიუტრიალა. — დღეს დილით დაემატა. ეს არის ძველი საქმის დამატებითი, საიდუმლო გამოკითხვის რეგისტრაციის ფურცელი.

ანა ეკრანს მჭიდროდ მიაშტერდა.

დოკუმენტში შავი მელნით ეწერა, რომ ქეთევან ჯაფარიძის მეორე, მკვეთრად შეცვლილი გამოკითხვა ჩატარდა ზუსტად იმ დღეს, როცა ელენემ ფოტომასალა გადასცა გამომძიებლებს.

— ვინ ატარებდა ამ მეორე გამოკითხვას? — იკითხა გიორგიმ.

სალომემ ეკრანზე გვარი გაადიდა.

— გამომძიებელი ზაზა ჩხეიძე.

ლევანმა მაისურაძემ ეს სახელი მაშინვე ჩაიწერა.

— ცოცხალია ეს კაცი? სად არის ახლა?

— ამის გადამოწმება ჯერ არ დამისრულებია, ლევან. მივყვები.

— კარგი. სასწრაფოდ მოვძებნოთ.

ირაკლი ეკრანს მიუახლოვდა და თითი მიაჭირა მონიტორს.

— მოიცა, ქვემოთ კიდევ რაღაც წერია. ხელით მიწერილი შენიშვნაა.

დოკუმენტის ბოლოში, მინდორზე, კალმით გაკეთებული შენიშვნა იკითხებოდა. ტექსტი ნაწილობრივ წაშლილი იყო, მაგრამ მთავარი წინადადება მკაფიოდ ჩანდა:

„ფოტომასალის ხელახალი დათვალიერების შემდეგ მოწმის ჩვენება ოფიციალურად დაზუსტდა.“

ოთახში მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა.

— ანუ ქეთევანს მეორე გამოკითხვამდე ვიღაცამ პირადად აჩვენა ის ფოტოები? — იკითხა თამარმა და ხმა დაუპატარავდა.

— ასე ჩანს, — უპასუხა ანამ ცივად. — მაგრამ ჯერ არ ვიცით, კონკრეტულად რომელი ფოტოები და რა მიზნით აჩვენეს.

— ეს კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, — თქვა გიორგიმ. — თუ მოწმის თავდაპირველი განცხადება სრულიად ბუნდოვანი და დაუზუსტებელი იყო, ხოლო ვიღაცის მიერ ფოტოების ჩვენების შემდეგ გახდა მკვეთრი და კატეგორიული, მაშინ უნდა გავარკვიოთ, როგორ ჩატარდა ამოცნობის პროცედურა. ეს სუფთა ზეწოლაა.

ირაკლიმ თავი მძიმედ დაუქნია.

— ფოტოების ჩვენების პროცედურას მკაცრი იურიდიული წესები აქვს. თუ ადამიანს წინასწარ მიანიშნეს, ვინ უნდა ამოეცნო, ეს მის ფსიქიკასა და მეხსიერებაზე დამღუპველ გავლენას ახდენდა.მაგრამ ჩვენ ჯერ არ ვიცით რეალური დეტალები.

ანას ეკრანისთვის თვალი არ მოუშორებია.

— და მთავარი: რატომ არ არის ამ საქმეში ფოტოების ოფიციალური სია?

სალომემ შემდეგი ფაილი გახსნა.

— აქ არის პასუხის ერთი ნაწილი. ფოტომასალის დანართის ნომერი მითითებულია, მაგრამ თვითონ ფიზიკური დანართი საქაღალდეში არ არის. არქივის ძველ კატალოგში კი ამ ერთსა და იმავე ნომერზე ორი განსხვავებული აღწერა იძებნება.

— ორი აღწერა? — გაიმეორა გიორგიმ.

— დიახ. ერთი ეხება ფოტომასალას, მეორე კი — ცალკე შენახულ, ხელნწერ დოკუმენტურ ასლს.ორივე ერთსა და იმავე თარიღზეა რეგისტრირებული.

— შეიძლება ერთი და იმავე მასალის ორი განსხვავებული ვერსიაა, — თქვა ანამ.

— შეიძლება, — დაეთანხმა სალომე. — მაგრამ ჯერ ვერ ვადასტურებ.

გიორგიმ მაგიდას ხელები მძიმედ დააჭედა.

— მაშინ ჩვენი შემდეგი ნაბიჯი მხოლოდ ფოტოს ძებნა აღარ არის. უნდა გავარკვიოთ, რა ნახა ქეთევანმა, ზუსტად ვინ აჩვენა და რატომ შეიცვალა მისი ჩვენება ასე რადიკალურად.

თამარი მდუმარედ იჯდა, ხმა არ ამოუღია.

ანამ მისკენ გაიხედა.

— თამარ...

— ვიცი, ანა, — თქვა მან ჩუმად. — ამ გამოძიების ამ ნაწილში მე ვერ ჩავერთვები. ვხედავ ინტერესთა კონფლიქტს.

— არ მინდოდა, რომ...

— ანა, მესმის. მაგრამ ერთი რამ მინდა იცოდე: თუ დეიდაჩემმა წარსულში რაღაც დაფარა ან არასწორად თქვა, მე ამის გამო თვალს არ დავხუჭავ. უბრალოდ... მინდა, სანამ საბოლოო დასკვნას გამოიტანთ, ბოლომდე გაიგოთ, რეალურად რა მოხდა მაშინ.

გიორგიმ მშვიდად უპასუხა:

— ზუსტად ამის გარკვევას ვცდილობთ.

ლევანმა საქაღალდე დახურა.

— და კიდევ ერთი საკითხი: თუ ეს ფოტოები ქეთევანს აჩვენეს, შესაძლოა სხვა ადამიანებიც ყოფილიყვნენ იმავე პროცესში ჩართული. უნდა ვიპოვოთ, ვინ ესწრებოდა იმ მეორე გამოკითხვას და ვის ჰქონდა რეალური წვდომა ამ მასალებზე.

— სწორია, — თქვა ანამ.

სალომემ ეკრანი კიდევ ერთხელ შეცვლა.

— ერთი პატარა, მაგრამ ძალიან საინტერესო დეტალიც არის. ფოტომასალის ჩაბარებისას ჟურნალში მითითებულია, რომ მასალა პირადად ელენემ მოიტანა. მაგრამ მიმღების ხელმოწერა სლავური ან სხვა, გადაკეთებული ხელწერითაა. სახელი არ იკითხება.

— ანუ ელენე მასალას თვითონ არ ინახავდა და არც მარტო ყოფილა? — იკითხა ირაკლიმ.

— ზუსტად. ჩვენ მხოლოდ ის ვიცით, რომ მან ჩააბარა. ვინ ჩაიბარა და სად წაიღო ეს მტკიცებულებები, ახლა უნდა გავარკვიოთ.

გიორგიმ ანას შეხედა.

— მგონი, ეს ელენე ამ სისხლიან ისტორიაში გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი ფიგურაა, ვიდრე თავიდან გვეგონა.

ანამ თავი დაუქნია.

— და შესაძლოა, ვიღაცამ სწორედ ამიტომ სცადა მისი კვალის და მისი ფოტოების სამუდამოდ გაქრობა.

— ეს ჯერ ისევ ვარაუდია, — შეახსენა გიორგიმ.

ანას გაეღიმა.

— ვხედავ, უკვე სწავლობ ჩემს წესებს.

— საუკეთესო მასწავლებელი მყავს.

მათ ხანმოკლე, თბილი მზერა გაცვალეს. შემდეგ გიორგიმ ისევ დოკუმენტს დახედა.

— და კიდევ ერთი კითხვა: თუ ელენემ ფოტოები მოიტანა, რატომ არ არსებობს მისი საკუთარი,შემდგომი გამოკითხვის ოქმი?

სალომემ ფაილი გადაატრიალა და ბოლო, დაზიანებული გვერდი გახსნა.

იქ, ხელით მიწერილ მივიწყებულ შენიშვნაში, ერთი მოკლე, შემზარავი წინადადება იკითხებოდა:

„ელენე განმეორებით გამოკითხვაზე აღარ გამოცხადდა.“

ანამ ნელა, ხმამაღლა წაიკითხა ეს სიტყვები.

— აღარ გამოცხადდა...

ირაკლიმ ფურცელი ცხვირთან მიიტანა.

— თარიღი როდისაა?

სალომემ ქვედა კუთხე გაადიდა.

თარიღი ქეთევან ჯაფარიძის მეორე გამოკითხვიდან ზუსტად ოთხი დღის შემდეგ იყო.

ოთახში აბსოლუტური სიჩუმე ჩამოვარდა.

სანდრო ქავთარაძის სიკვდილიდან რამდენიმე კვირაში ელენემ ფოტომასალა მიიტანა პოლიციაში.ცხრა დღის შემდეგ ქეთევან ჯაფარიძემ, ფოტოების ჩვენების შემდეგ, თავისი ჩვენება რადიკალურად დააზუსტა. კიდევ ოთხ დღეში კი ელენე განმეორებით გამოკითხვაზე აღარ გამოცხადდა. გაქრა.

მათ ჯერ კიდევ არ იცოდნენ, რატომ.

არ იცოდნენ, სად იყო ელენე იმ საბედისწერო დღეებში, ვის შეხვდა, ვის ესაუბრა და რატომ შეწყვიტა ყოველგვარი თანამშრომლობა გამოძიებასთან.

მაგრამ ახლა უკვე ჰქონდათ მკაფიო დროის მონაკვეთი, რომლის შესწავლაც სიცოცხლესავით აუცილებელი იყო.

და პირველად გამოჩნდა სრულიად ცხადი ნათელი: სანდრო ქავთარაძის ძველი საქმის მთავარი მოწმე-ფოტოგრაფი შესაძლოა იმავე პერიოდში გაქრა, როცა მისი მოტანილი ფოტოები ყველაზე სახიფათო და ძვირფასი ხდებოდა ვიღაცისთვის.

იმავე საღამოს, ქალაქის მეორე ბოლოში, ძველ და ბნელ ბინაში, ერთი კაცი მტვრიან ხის ყუთს ხსნიდა.

ყუთში ძველი ფოტოები, კონვერტები და რამდენიმე დაკეცილი, ყვითელი გაზეთის ამონარიდი ეწყო.ზოგი მათგანი წლების განმავლობაში მზისგან სრულიად გაუფერულებულიყო.

კაცმა ფოტოები სათითაოდ გადაათვალიერა.

ერთ-ერთზე რამდენიმე ახალგაზრდა ადამიანი იდგა ძველი შენობის შესასვლელთან. კადრის მარცხენა მხარეს ახალგაზრდა ქალი ჩანდა, რომელსაც მხარზე ფოტოაპარატი ეკიდა. მის გვერდით ორი კაცი რაღაცაზე მგზნებარედ საუბრობდა. უკანა ფონზე კი კიდევ ერთი ადამიანი იდგა, რომლის სახე ნახევრად ბნელ ჩრდილში იყო მოქცეული.

კაცმა ფოტო ხელში შეატრიალა.

უკანა მხარეს თარიღი ეწერა. ქვემოთ კი — ხელით მიწერილი ორი სიტყვა:

„არასდროს გაამჟღავნო.“

კაცმა ფოტო ისევ ყუთში ჩადო, მაგრამ ამჯერად სახურავი აღარ დაუხურავს.

მან ტელეფონი აიღო და ერთი ძველი, მივიწყებული ნომერი აკრიფა.

ზარი დიდხანს, მძიმედ გადიოდა. ბოლოს ყურმილი აიღეს.

— გისმენ, — გაისმა მეორე მხარეს ცივი, ნაცნობი ხმა.

კაცმა თვალები დახუჭა.

— მათ ძველი საქმის მასალები იპოვეს.

მეორე მხარეს რამდენიმე წამი აბსოლუტური სიჩუმე იყო.

— რომელი მასალები? — იკითხა ხმამ.

— ელენეს ძველი ფოტოები. არქივიდან ამოიღეს.

სიჩუმე კიდევ უფრო გაიწელა, სანამ ჰაერი არ დაიძაბა.

— მაშინ ყველაფერი თავიდან იწყება, — თქვა ხმამ სიცივეში.

კაცმა ფანჯრიდან ქალაქის ღამის შუქებს გახედა.

— არა. ყველაფერი არასდროს დასრულებულა. ჩვენ უბრალოდ ვცდილობდით მის დამარხვას.

ტელეფონში კავშირი გაწყდა — ზარი შეწყდა.

მან ყუთიდან ის ფოტო კიდევ ერთხელ ამოიღო და დიდხანს, მიშტერებით უყურა.

იმ ადამიანების უმეტესობას, ვინც ამ კადრში ჩანდა, გულუბრყვილოდ ეგონა, რომ წლების წინ წარსული უკან მოიტოვეს და თავი დაიცვეს.

მაგრამ ზოგჯერ წარსული იმიტომ არ ბრუნდება, რომ ვინმეს მისი გახსენება უნდა.

ის ბრუნდება იმიტომ, რომ ვიღაცამ მისი ბოლომდე დამალვა ვეღარ შეძლო.





თავი 7
დილით ცხრის თორმეტ წუთზე თამარმა ქეთევანს მესამედ დაურეკა.

პირველ ზარზე ტელეფონი მოკლედ და მშრალად გაითიშა. მეორეზე ზარი დიდხანს, უსასრულოდ რეკავდა, მაგრამ პასუხი არავის გაუცია. მესამეზე კი ავტომოპასუხემ ჩვეული, რობოტული და უგრძნობი ხმით შეატყობინა, რომ აბონენტი მიუწვდომელი იყო.

თამარმა ტელეფონი ნელა ჩამოსწია ყურიდან და გაშტერებულმა დახედა ცივ, ლითონისებრ ეკრანს.

— ისევ არ პასუხობს? — ჰკითხა ანამ. მისი ხმა დაბალი, მაგრამ მკაფიო იყო.

თამარმა თავი უხმოდ გააქნია.

ისინი არქივის ოთახში იდგნენ. ჰაერი ძველი ქაღალდის, მტვრისა და შემოდგომის ნესტის სუნით იყო გაჟღენთილი. მაგიდაზე ძველი საქმის რამდენიმე ყვითელგვერდიანი ასლი ეწყო, მათ შორის ქეთევან ჯაფარიძის ორი ურთიერთგამომრიცხავი ჩვენება, ელენეს ფოტომასალის რეგისტრაციის გაცვეთილი ჩანაწერი და ის მოკლე, საბედისწერო მითითება, რომელმაც წინა საღამოს მთელი საგამოძიებო გუნდის ყურადღება მიიპყრო:

„ფოტომასალის ხელახალი დათვალიერების შემდეგ მოწმის ჩვენება დაზუსტდა.“

— შეიძლება უბრალოდ არ უნდა ჩემთან საუბარი, — ჩაილაპარაკა თამარმა და ხმაში აშკარა ბზარი გაუჩნდა. — მას შემდეგ, რაც გაიგო, რომ აბაშიძის მკვლელობის საქმეში მისი სახელი ამოტივტივდა...

— შეიძლება, — დაეთანხმა ანა. — მაგრამ გუშინ მიღებული იმ მუქარის შეტყობინების შემდეგ, ამას უბრალო, ჩვეულებრივ დუმილად ვერ მივიჩნევთ.

თამარმა თვალები აავსო ცრემლით და ანას შეხედა.

— შენ გგონია, რომ ის მართლა საფრთხეშია?

— ვფიქრობ, რომ ჯერ კიდევ არ ვიცით, ვისგან მიიღო შეტყობინება და რა მიზნით. ეს სრულიად საკმარისია იმისთვის, რომ საქმეს მაქსიმალური სერიოზულობით მოვეკიდოთ.

— და თუ ახლა მე დავურეკავ ან მივალ, შეიძლება უფრო შეშინდეს და საერთოდ გაქრეს.

— ამიტომ შენ აღარ დაურეკავ, — თქვა ანამ ტონით, რომელიც პროფესიულ დისტანციასა და მეგობრულ ზრუნვას შორის იდგა. — ლევანი უკვე მისამართზე მიდის, ოფიციალურად შევამოწმებთ მის მდგომარეობას. შენ კი აქ დარჩები, ჩვენთან.

თამარმა მაშინვე არ უპასუხა. თითები მაგიდის კუთხეს მაგრად ჩააფრინა.

— ჩემი დეიდაა, ანა. ერთადერთი ახლო ადამიანი, რომელიც დამრჩა...

— ვიცი, თამარ.

— და არ შემიძლია უბრალოდ აქ ვიჯდე, თითები გადავიჯვარედინო და ველოდო, როდის მეტყვით,რომ ყველაფერი რიგზეა ან... რომ რაღაც საშინელება მოხდა.

— არც მე გთხოვ, რომ მშვიდად იჯდე. გთხოვ, არ გააკეთო ისეთი რამ, რაც მერე გამოძიებას დააზიანებს ან შენ მოგაყენებს ზიანს.

თამარმა მზერა მაგიდაზე გადაიტანა. ქეთევანის მეორე ჩვენების ასლი პირდაპირ მის წინ ედო.დეიდის ხელმოწერა პირველი ფურცლის ბოლოში მკაფიოდ, ოდნავ აკანკალებული კალიგრაფიით ჩანდა.

— იმ დღესვე რომ დამერეკა... ან საღამოს რომ არ წამოვსულიყავი მისგან, იქნებ რაღაც ეთქვა...

— ახლა საკუთარ თავს ნუ დაადანაშაულებ იმის გამო, რაც ჯერ არ ვიცით, — ანა მის გვერდით გაჩერდა, მხარზე ფრთხილად დაადო ხელი, მაგრამ აღარაფერი დაუმატებია. თამარს ზოგჯერ სიტყვებზე მეტად სწორედ ეს სჭირდებოდა — ადამიანი, რომელიც მის დუმილს დაუყოვნებლივ არ შეავსებდა ბანალური ნუგეშით.

კაბინეტის მძიმე კარი ჭრიალით გაიღო.

გიორგი შემოვიდა, ხელში სქელი, შავი საქაღალდე ეჭირა. მის სახეზე დაღლილობა და შინაგანი დაძაბულობა იკითხებოდა.

— ლევანი უკვე გზაშია, — თქვა მან და კარი მიხურა. — ქეთევანის მისამართი კიდევ ერთხელ გადავამოწმეთ. მეზობლებისგანაც შევეცდებით გავიგოთ, ბოლოს როდის ნახეს.

— მე მასთან უნდა წავიდე, — თქვა თამარმა და ფეხზე წამოდგა.

— არა, — მოკლედ და ჭრილივით უპასუხა გიორგიმ.

— გიორგი...

— ვიცი, რომ შენი დეიდაა. მაგრამ ზუსტად ამიტომ არ უნდა იყო პირველივე ნაბიჯზე იქ. ემოციები ხედვას გვიბნელებს. ეს შენც კარგად იცი, თამარ.

თამარმა თვალებში მიაშტერდა. აშკარა იყო, რომ პასუხი არ მოეწონა, თუმცა ამჯერად არ შეეკამათა — იცოდა, გიორგი პროცესუალური წესების დარღვევას არ აპატიებდა.

გიორგიმ საქაღალდე მაგიდაზე დადო და გახსნა.

— კიდევ ერთი რამ ვიპოვეთ ძველ არქივში. გამომძიებელ ზაზა ჩხეიძის მიერ ჩატარებული მეორე ჩვენების ოქმი სრულად არ გვაქვს, მაგრამ დოკუმენტების შიდა რეგისტრაციაში მითითებულია, რომ ქეთევანს ორი ფოტოსურათი წარუდგინეს. არა მთელი ალბომი, არა მთელი მასალა, არამედ მხოლოდ ორი კონკრეტული ფოტო.

წერეთელი მაშინვე მიუბრუნდა, თვალები მოუჭუტა.

— რომელი ორი?

— მხოლოდ ნომრებია მითითებული. თავად ფოტოები საქმის ცალკე, დალუქულ დანართში უნდა ყოფილიყო. ეს დანართი კი არქივში საერთოდ არ ჩანს. გაქრა.

— ესე იგი, ქეთევანის ჩვენება იმ ორი ფოტოს ნახვის შემდეგ მკვეთრად შეიცვალა, მაგრამ არ ვიცით, რა ნახა იმ კადრებზე.

— ზუსტად.

— და არც ის ვიცით, ვინ შეარჩია ეს ორი ფოტო და რატომ მაინცდამაინც ისინი.

გიორგიმ თავი მძიმედ დაუქნია.

— სწორედ ამიტომ უნდა ვიპოვოთ ჩხეიძე. ან ის, ვისაც იმ ფოტოებთან წვდომა ჰქონდა.

თამარმა მათ შეხედა, ხმაში ეჭვი და ტკივილი ერია:

— თუ იმ ფოტოზე ჩემი დეიდა ვინმეს ამოიცნობდა... რატომ არაფერი მითხრა? მთელი ეს წლები ჩემგან რატომ მალავდა?

ანა მისკენ შებრუნდა, რბილი, თუმცა სერიოზული ტონით უპასუხა:

— შეიძლება იმიტომ, რომ არ უნდოდა შენც იმ ბნელ ამბავში ჩათრეულიყავი. ან იმიტომ, რომ თვითონაც ბოლომდე ვერ აცნობიერებდა, რა საშინელი მნიშვნელობა ჰქონდა იმას, რაც ნახა.

— ან იმიტომ, რომ რაღაცას განზრახ მიმალავს... — ჩაჩურჩულა თამარმა.

ამჯერად ანას პასუხი არ გაუცია. ზოგჯერ ყველაზე მტკივნეული ეჭვი სწორედ ის იყო, რომლის უარყოფაც ადამიანს ყველაზე მეტად სურდა.

ქეთევანის ბინასთან ლევანი ათის ნახევარზე მივიდა.

სადარბაზოში ცივი, ნესტიანი ჰაერი იდგა. კარი დაკეტილი დახვდა. ზარი ორჯერ დარეკა, შემდეგ კიდევ ერთხელ — უფრო დიდხანს და დაჟინებით. პასუხად მხოლოდ სიჩუმე ისმოდა.

გვერდითა მეზობლის კარი გაჭრიალდა. ასაკოვანი,უძილობისგან უპეებჩაშავებული ქალი ზღურბლზე გამოჩნდა და ლევანს ეჭვით სავსე მზერით თავიდან ფეხებამდე შეათვალიერა.

— ქეთევანთან ხართ, შვილო?

— დიახ. მისი ახლობელი ვარ. დილიდან ვერ ვუკავშირდებით ტელეფონზე.

— დილით არ მინახავს. გუშინ საღამოს კი ნამდვილად სახლში იყო. დაახლოებით რვა საათზე დავინახე, სადარბაზოში შემოვიდა, მაღაზიიდან ბრუნდებოდა.

— ვინმე უცხო ხომ არ ეძებდა? ხომ არავინ შეგინიშნავთ?

ქალი დაფიქრდა, შუბლი შეეკუმშა.

— არ ვიცი... ერთი კაცი კი იყო, მგონი. კიბეზე შემხვდა, როცა ნაგავი გამქონდა. ქუდი ეხურა, სახე ხეირიანად არ დამიმახსოვრებია.

— დაახლოებით რომელ საათზე?

— ცხრისკენ იქნებოდა. შეიძლება ცოტა ადრეც.

— ქეთევანთან ავიდა?

— ეგ არ ვიცი. ლიფტში შევიდა. მე ქვემოთ ჩავედი.

ლევანმა მადლობა გადაუხადა და ტელეფონი ამოიღო. ამ დროს კიბის უჯრედში ქვემოდან ახალგაზრდა ბიჭი გამოჩნდა, ხელში პატარა პარკი ეჭირა.

— ქეთევანი დეიდა გინდათ? — იკითხა მან.

— იცნობ?

— ხო, მეზობელია. გუშინ საღამოს ნაგვის გადაყრა მთხოვა, მაგრამ მერე აღარ გამოვიდა. კარს რომ ვუკაკუნებდი, არ გამიღო.

— მანამდე ნახე?

— არა. უბრალოდ დერეფანში რომ გავდიოდი, მისი კარი ოდნავ ღია იყო, ღრიჭოჩატოვებული.ვიფიქრე, ალბათ სახლშია და ტელევიზორი აქვს ჩართული-მეთქი.

ლევანმა ქეთევანის კარს შეხედა. ახლა ის მჭიდროდ იყო დაკეტილი. მან ისევ დარეკა ზარი. პასუხი არ ყოფილა.

ტელეფონი ყურთან მიიტანა და გიორგის დაუკავშირდა.

— ადგილზე ვარ. მეზობელმა გუშინ საღამოს უცხო კაცი შენიშნა, დაახლოებით ცხრა საათზე. მეორე მეზობელი ამბობს, რომ კარი ოდნავ ღია იყო, მაგრამ თავად ქეთევანი გარეთ არ გამოჩენილა.

— პოლიციის საპატრულო ჯგუფს დაუკავშირდი. ძალით არ შეხვიდე, სანამ შესაბამისი პროცედურა არ ჩატარდება.

— უკვე ვუკავშირდები.

ლევანმა ზარი დაასრულა. რამდენიმე წუთში ადგილზე კრიმინალისტები და პოლიცია მივიდნენ.ბინის კარის გაღებისა და შიგნით შესვლის შემდეგ პირველივე რამ, რაც თვალში მოხვდათ,შემოსასვლელთან დაგდებული პატარა, აწეული ხალიჩა იყო.

მის ქვეშ ქეთევანი სათადარიგო გასაღებს ინახავდა. ახლა ის გასაღები იქ აღარ იყო.

ბინაში დიდი არეულობის კვალი არ ჩანდა. მისაღებში სავარძელი ოდნავ გადაწეულიყო,სამზარეულოს მაგიდაზე ნახევრად დაცლილი ყავის ჭიქა იდგა, საძინებლის კარადა კი ღია დახვდათ. უჯრები არავის გამოუღია, ნივთები იატაკზე არ ეყარა.

ეს არ ჰგავდა ადამიანის სახლს, რომელიც იქიდან სასწრაფოდ, პანიკაში ჩავარდნილი გაიქცა.

ლევანი მისაღებში გაჩერდა. მაგიდაზე, ტელეფონის გვერდით, ქაღალდის პატარა, ამოხეული ნაგლეჯი იდო. მასზე ლურჯი მელნით მხოლოდ რამდენიმე სიტყვა ეწერა, თითქოს ვიღაცას დაუმთავრებელი წინადადება დაეტოვებინა:

„მეორე ფოტო არ იყო ის, რაც...“

ლევანს ფურცელი არ აუღია. კრიმინალისტებს ფოტოგრაფიული დოკუმენტირება მოსთხოვა.

— ეს შეიძლება ქეთევანის დაწერილი იყოს? — ჰკითხა ექსპერტს.

— ჯერ ვერ ვიტყვით. ხელწერის შედარება გვჭირდება.

ლევანმა ოთახს კიდევ ერთხელ მოავლო თვალი.

— ტელეფონი?

— არ ჩანს.

— ჩანთა?

— არც ის.

— პირადი ნივთები?

— საფულე საძინებელშია, ფულით. პირადობის მოწმობაც ადგილზეა.

ლევანმა ფანჯარასთან მიიხედა. ფარდა ოდნავ გადაწეული იყო. გარეთ, ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს, რამდენიმე გაჩერებული ავტომობილი იდგა. მან იცოდა, რომ ამ ეტაპზე ნებისმიერი კატეგორიული დასკვნა ნაადრევი იქნებოდა.

მაგრამ ერთი რამ უკვე აბსოლუტურად ცხადი გახდა: ქეთევანი უბრალოდ ტელეფონს კი არ იგნორირებდა, ის ბინიდან გაქრა.

— ქეთევანი სახლში არ არის, — თქვა გიორგიმ, როცა ლევანის ზარი დაასრულა.

თამარი წამსვე წამოხტა სკამიდან.

— რა?!

— ბინაში არ აღმოჩნდა. მისი ტელეფონი და ჩანთა წაღებულია. პოლიცია და კრიმინალისტები ადგილზე მუშაობენ.

— იქნებ... იქნებ უბრალოდ სადმე წავიდა? მაღაზიაში ან...

— შესაძლოა. მაგრამ სახლში უცხო ადამიანის შესაძლო კვალი და ეს ჩანაწერი გვაიძულებს, ბევრად უფრო მძიმე ვერსიები შევამოწმოთ.

— რა ჩანაწერი?

გიორგიმ ანას შეხედა. ანამ თავი აუჩქარებლად დაუქნია.

— ჯერ არ ვიცით, ზუსტად ვინ დაწერა, — უთხრა თამარს. — ბინაში იპოვეს ფურცლის ნაგლეჯი,რომელზეც მეორე ფოტოა ნახსენები.

თამარს სახეზე ფერი წაერიდა.

— მეორე ფოტო...

— შენთვის ეს სიტყვები რამეს ნიშნავს? — ჰკითხა ანამ.

თამარმა თავი გააქნია, თუმცა პასუხი მაშინვე არ გასცა. თითქოს შორს, წარსულში გადავიდა.

— ბავშვობაში... დეიდაჩემს ერთი ძველი ფოტოალბომი ჰქონდა. სულ მეუბნებოდა, ძველი ფოტოები ადამიანებს იმაზე მეტს ახსენებენ, ვიდრე თვითონ გვგონიაო. ერთხელ ვკითხე, რატომ ინახავდა ერთ კონკრეტულ ფოტოს ცალკე, სქელ წიგნში ჩადებულს-მეთქი. მითხრა, იმ ფოტოზე ისეთი ხალხია,რომელთა ნახვაც აღარასდროს მინდაო.

— იცი, რა ფოტო იყო? — ჰკითხა ანამ.

— არა. მაშინ ძალიან პატარა ვიყავი.

— და გახსოვს, სად ინახავდა იმ წიგნს?

— მისაღებში, წიგნების თაროსთან. მაგრამ გუშინ რომ ვიყავი, ის წიგნი იქ არ მინახავს.

გიორგიმ ლევანს დაურეკა და ეს დეტალიც სასწრაფოდ გადასცა.

— თამარ, — თქვა ანამ, — შენ ახლა აქ უნდა დარჩე. თუ ქეთევანი რაიმე გზით დაგიკავშირდება,პირდაპირ ჩვენ შეგვატყობინე. არაფერი წაშალო და არცერთ შემთხვევაში არ ეცადო, მას მარტო შეხვდე.

— თუ დამირეკავს, შეიძლება საერთოდ არ მითხრას, სად არის.

— მაშინ მოვუსმენთ იმასაც, რასაც არ გეტყვის. ხმის ტონს, ფონურ ხმაურს.

თამარმა მძიმედ ამოისუნთქა.

— ზოგჯერ მგონია, რომ მთელი ცხოვრება ადამიანების მოსმენას ვცდილობ და მაინც ვერაფერს ვხვდები.

ანამ მისკენ გაიხედა.

— იმიტომ, რომ მოსმენა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ადამიანს სიმართლის თქმა შეუძლია.

****

სალომე კომპიუტერის ეკრანს ჩაჰკირკიტებდა. თვალები ეწვოდა.

— რაღაც მნიშვნელოვანი ვიპოვე! — დაიძახა მან.

გიორგი სწრაფი ნაბიჯით მივიდა მის მაგიდასთან.

— რა არის?

— ძველი საქმის ელექტრონულ აღწერაში ფოტომასალის ორი სრულიად სხვადასხვა ჩანაწერია.ერთი ელენეს მიერ წარმოდგენილი ფოტოებია, მეორე კი — ცალკე დოკუმენტური ასლი. ორივე ერთსა და იმავე დღეს არის რეგისტრირებული, მაგრამ სრულიად განსხვავებული სააღრიცხვო ნომრები აქვს.

— ეს უკვე ვიცით, სალომე.

— კი, მაგრამ მეორე ჩანაწერს მიმღების გრაფაში სრულიად სხვა თანამშრომელი ჰყავს მითითებული! ზაზა ჩხეიძე არ არის.

ანა ეკრანს მიუახლოვდა.

— ვინ არის?

სალომემ გვარი გაადიდა.

— დავით ქარჩავა.

რამდენიმე წამით ოთახში მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა.

— დავით ქარჩავას ელენეს ფოტომასალასთან პირდაპირი წვდომა ჰქონდა, — თქვა ანამ.

— და ქეთევანის მეორე ჩვენებაც სწორედ იმ ფოტოების დათვალიერების შემდეგ შეიცვალა, — დაამატა გიორგიმ.

სალომემ ფაილი ბოლომდე გახსნა.

— კიდევ ერთი შეუსაბამობაა. დოკუმენტში წერია, რომ ფოტოები გადაეცა გამოსაკვლევად, მაგრამ დაბრუნების თარიღი მითითებული არ არის. არც ის ჩანს, ვის ჩაბარდა მასალა უკან.

— ანუ არ ვიცით, რა ბედი ეწია იმ ფოტოებს, — თქვა ანამ.

— ზუსტად.

გიორგიმ საქაღალდე მკვეთრად დახურა.

— დავით ქარჩავას მისამართი და საკონტაქტო ინფორმაცია გვჭირდება. დღესვე უნდა ვიპოვოთ ეს კაცი.

— ჯერ არ ვიცით, ქეთევანის გაუჩინარებასთან აქვს თუ არა რაიმე კავშირი, — შეახსენა ანამ.

— არც მითქვამს, რომ აუცილებლად აქვს.

— მაგრამ უკვე ფიქრობ.

გიორგიმ მისკენ გაიხედა.

— ვფიქრობ, რომ ადამიანი, რომელსაც დაკარგულ ფოტომასალაზე წვდომა ჰქონდა, ამ ეტაპზე კრიტიკულად მნიშვნელოვანი მოწმეა.

— ამაში სრულად გეთანხმები. უბრალოდ არ მინდა, რომ მნიშვნელოვანი მოწმე ავტომატურად ეჭვმიტანილად ვაქციოთ.

— და არც მე მინდა, რომ შესაძლო კავშირი მხოლოდ იმიტომ გამოვტოვოთ, რომ ჯერ ბოლომდე არ დასტურდება.

მათი მზერა ერთმანეთს შეხვდა. ეს ის ძველი პროფესიული უთანხმოება იყო, რომელიც სამიოდე წლის წინ დაიწყო. თუმცა ამჯერად ორივე ცდილობდა, მეორე ბოლომდე მოესმინა.

გიორგიმ ბოლოს თავი დაუქნია.

— კარგი. ჯერ დავითს ვიპოვით და მოვუსმენთ.

— და ფოტოების მოძრაობის გზასაც შევამოწმებთ, — დაამატა ანამ. — სალომე, შეგიძლია დაადგინო, ვინ შედიოდა იმ ელექტრონულ ჩანაწერებში ბოლო დღეებში?

— შემიძლია, მაგრამ ერთი რამ უნდა იცოდეთ: ძველი სისტემის წვდომის ისტორია სრულად არ ინახება. თუ კონკრეტული ჩანაწერი ხელით შეიცვალა ან სხვა სისტემაში გადაიტანეს, შეიძლება მხოლოდ ნაწილობრივი კვალი დაგვრჩეს.

— რაც გვაქვს, ის მოგვიტანე. რაც არ გვაქვს, ნუ გამოიგონებ, — უთხრა ანამ.

სალომეს გაეღიმა.

— ეს ფრაზა უკვე ჩემი სამუშაოს ოფიციალურ აღწერილობაში უნდა ჩაწეროთ.

— თუ სწორად იმუშავებ, ჩავწერთ, — უპასუხა გიორგიმ.

ექსპერტმა ირაკლი ბერიძემ ქეთევანის ბინიდან გამოგზავნილი ფოტოების დათვალიერება დაიწყო.მან ჯერ შემოსასვლელი შეისწავლა, შემდეგ მისაღები, ბოლოს კი მაგიდაზე ნაპოვნი ქაღალდის ნაგლეჯი.

— ერთი რამ უნდა გითხრათ, — თქვა მან, როცა ანა და გიორგი მასთან მივიდნენ. — ოთახში გადაადგილების კვალი ჩანს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ძალადობას ჰქონდა ადგილი. სავარძლის გადაადგილება შეიძლება ჩვეულებრივი მოქმედების შედეგიც იყოს. ჭიქაზე რამდენიმე ანაბეჭდია,მათ შორის, სავარაუდოდ, ქეთევანისაც. დანარჩენს შედარება სჭირდება.

— ქაღალდზე? — იკითხა ანამ.

— ხელნაწერის ექსპერტიზისთვის ორიგინალი გვჭირდება. ფოტოს მიხედვით ავტორს ვერ დავადგენთ. მაგრამ ერთი დეტალი შევამჩნიე.

ირაკლიმ ეკრანზე გაადიდა ფურცლის ქვედა ნაწილი.

— ნახეთ. სიტყვა „მეორე“ თითქოს თავიდან არის დაწერილი. მელნის ფერი ოდნავ განსხვავდება.

გიორგი დაიხარა.

— ანუ ვიღაცამ ტექსტი შეცვალა?

— არა. ამას ვერ ვიტყვი. შესაძლოა კალამი შეეცვალა, შესაძლოა სხვადასხვა დროს დაწერა. მაგრამ თუ ფურცლის ისტორია მნიშვნელოვანია, ეს დეტალიც უნდა გავითვალისწინოთ.

— შენ როგორ ფიქრობ, ქეთევანის ხელწერაა? — ჰკითხა ანამ.

ირაკლიმ თავი გააქნია.

— ჯერ არა. მე არ ვაპირებ, ერთი მსგავსი ასოს საფუძველზე ადამიანის ხელწერა დავადასტურო.

გიორგიმ ირაკლის შეხედა.

— შენ ყოველთვის ასე ფრთხილი იყავი?

— არა. ადრე მეგონა, რომ ექსპერტის საქმე სწრაფი პასუხების გაცემა იყო. მერე მივხვდი, რომ ზოგჯერ ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რაზეც არ გაქვს პასუხის გაცემის უფლება.

მის ხმაში ისეთი სიმშვიდე იყო, რომ აღარავის გაუგრძელებია კითხვა.

****

შუადღის შემდეგ თამარი და ანა დერეფანში მარტო დარჩნენ.

თამარს ხელში ქეთევანის ძველი ფოტო ეჭირა. ფოტო ბავშვობის დროინდელი იყო — პატარა თამარი, ქეთევანის გვერდით, ორივე კამერას უყურებდა. ქეთევანს სახეზე ისეთი ღიმილი ჰქონდა,როგორსაც თამარი ბოლო წლებში იშვიათად ხედავდა.

— გუშინ ამ ფოტოს ვუყურებდი, — თქვა თამარმა. — ვფიქრობდი, რომ დეიდაჩემი ყოველთვის ყველაფერს მეუბნებოდა. შეიძლება იმიტომ, რომ მინდოდა ასე ყოფილიყო.

ანა მის გვერდით დადგა.

— ადამიანები ზოგჯერ ყველაზე ახლობლებთანაც მალავენ იმას, რის გამოც რცხვენიათ ან ეშინიათ.

— და თუ მისმა დუმილმა ვინმეს ცხოვრება დაანგრია?

— მაშინ უნდა გავარკვიოთ, რა იცოდა და რატომ გაჩუმდა. მაგრამ ჯერ არ ვიცით, მართლა მოატყუა თუ არა ვინმე.

თამარმა ფოტოს დახედა.

— იცი, რა არის ყველაზე ცუდი? შეიძლება სიმართლე გავიგო და მაინც ვერ შევძლო, რომ ის ისე დავინახო, როგორც ადრე.

ანა ცოტა ხანს ჩუმად იყო.

— შეიძლება არც არის საჭირო, რომ ისე დაინახო, როგორც ადრე. ზოგჯერ ადამიანი უფრო რთული აღმოჩნდება, ვიდრე ჩვენი მოგონებები.

თამარმა თავი დაუქნია.

— შენ როგორ ახერხებ, რომ ყველაფერს ასე მშვიდად უყურებ?

ანას გაეღიმა, მაგრამ ღიმილი მალევე გაუქრა.

— არ ვუყურებ. უბრალოდ ვცდილობ, არ გამოჩნდეს.

— აი, ეს კი ნამდვილად შენი პრობლემაა.

— ვიცი.

— და როდის აპირებ, რომ ვინმეს შენც მისცე უფლება, შენზე იზრუნოს?

ანა პასუხის ნაცვლად დერეფნის ბოლოს გაიხედა. იქ გიორგი იდგა. ტელეფონს საუბრის დასრულების შემდეგ ჯიბეში იდებდა.

— ანა, უნდა წამოხვიდე, — თქვა მან. — დავით ქარჩავა ვიპოვეთ. მისამართი გვაქვს.

თამარმა ანას შეხედა.

— წადი. მე აქ დავრჩები.

— მარტო არ იქნები. ლევანი მალე დაბრუნდება.

— ვიცი.

ანა წამოდგა, მაგრამ კართან მისულმა უკან მოიხედა.

— თამარ.

— ჰო?

— ქეთევანის ფოტო შეინახე. არ დაკარგო.

თამარმა პირველად გაიღიმა იმ დღეს.

— არ დავკარგავ.

****
დავით ქარჩავა ვარკეთილში, ძველ საცხოვრებელ კორპუსში ცხოვრობდა.

მის ბინასთან მისულ ანასა და გიორგის კარი ახალგაზრდა ქალმა გაუღო. სახეზე დაღლილობა და შიში ეტყობოდა.

— დავითს ეძებთ?

— დიახ. თქვენ ვინ ხართ?

— მისი და, ეკა. რა მოხდა?

გიორგიმ საბუთი წარუდგინა.

— გვჭირდება დავითთან საუბარი ძველ საქმესთან დაკავშირებით.

ეკას გამომეტყველება შეეცვალა.

— ისევ?

ანა მაშინვე დაინტერესდა.

— რას გულისხმობთ?

— არაფერს. უბრალოდ... რამდენიმე წლის წინაც მოვიდნენ. მაშინაც რაღაც ფოტოებზე მეკითხებოდნენ.

— თქვენც გესაუბრათ გამომძიებელი?

— დიახ. მაგრამ მე არაფერი ვიცოდი. ჩემი ძმა ფოტოების არქივს უვლიდა. ზოგჯერ მასთან ინახავდნენ მასალას, რომელსაც ვერავინ პოულობდა.

— დავითი სახლშია?

ეკამ წამით ყოყმანი დაიწყო.

— დილით გავიდა. თქვა, რომ ძველი საქმე უნდა მოეგვარებინა.

— ვისთან?

— არ უთქვამს.

— ტელეფონით შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ?

ეკამ ნომერი აკრიფა. რამდენიმე წამში ზარი შეწყდა.

— არ პასუხობს.

გიორგიმ ანას შეხედა.

— ბოლოს როდის ნახეთ?

— დღეს დილით. დაახლოებით შვიდზე.

— რამე უჩვეულო შეამჩნიეთ?

ეკა კარის სახელურს ჩაეჭიდა.

— გუშინ ღამით ვიღაცამ დაურეკა. ხმამაღლა არ საუბრობდა, მაგრამ ბოლოს გავიგონე, რომ უთხრა:„მე ის ფოტო აღარ მაქვს“. მერე ტელეფონი გათიშა.

ანა და გიორგი ერთმანეთს შეხედეს.

— რომელი ფოტო? — ჰკითხა ანამ.

— არ ვიცი. როცა ვკითხე, მითხრა, რომ ძველი საქმე იყო და არ მინდოდა ჩავრეულიყავი.

— მანამდე ვინმესთან ჰქონდა შეხვედრა დაგეგმილი?

— არ ვიცი. ეკამ კარი ოდნავ უფრო ფართოდ გააღო. — ერთი რამ კიდევ... დილით კარადიდან ძველი საქაღალდე გამოიღო. ისეთი, წლები რომ არ გაეხსნა. შიგნით ფოტოები იყო. ერთს დიდხანს უყურებდა. მერე ცალკე გადადო.

— ის ფოტო სად არის ახლა? — ჰკითხა გიორგიმ.

ეკამ თავი გააქნია.

— არ ვიცი. როცა წავიდა, საქაღალდე აღარ დამხვდა.

ანა კართან გაჩერდა.

— ქალბატონო ეკა, ეს ფოტო თქვენც გეხებათ?

ეკას თვალები გაუფართოვდა.

— რატომ მეკითხებით?

— ჯერ არაფერს ვამტკიცებთ. უბრალოდ გვინდა ვიცოდეთ, ხომ არ არის ფოტოზე თქვენი გამოსახულება.

ეკამ რამდენიმე წამი ხმა ვერ ამოიღო. შემდეგ ჩუმად თქვა:

— შეიძლება.

გიორგიმ ჩანაწერი გააკეთა.

— მაშინ მოგვიწევს, მოგვიანებით კიდევ დაგელაპარაკოთ. თუ დავითს დაუკავშირდებით, გთხოვთ,არ გააფრთხილოთ, რომ მას ვეძებთ. უბრალოდ შეგვატყობინეთ, სად არის.

ეკამ თავი დაუქნია.

კიბეზე ჩამოსვლისას გიორგიმ ანას შეხედა.

— ახლა უკვე ვიცით, რომ დავითს ფოტო ჰქონდა.

— ვიცით, რომ რაღაც ფოტოს ინახავდა. ჯერ არ ვიცით, იგივეა თუ არა.

— და ქეთევანი გაუჩინარდა იმ დღეს, როცა მეორე ფოტოზე ჩანაწერი ვიპოვეთ.

— ეს ორი მოვლენა ერთმანეთს შეიძლება უკავშირდებოდეს. შეიძლება — არა.

გიორგიმ ღრმად ამოისუნთქა.

— შენთან ერთად მუშაობა ზოგჯერ ძალიან რთულია.

ანამ ნაბიჯი არ შეანელა.

— იგივეს თქმა შემიძლია.

— მაგრამ მაინც მუშაობ.

— იმიტომ, რომ ზოგჯერ რთული ადამიანი სასარგებლო თანამშრომელია.

გიორგის გაეღიმა.

— ეს კომპლიმენტი იყო?

— ჯერ არა.

მან პასუხის გაცემა ვერ მოასწრო. ტელეფონმა დარეკა. ლევანი იყო.

— ქეთევანზე ახალი ამბავი გვაქვს, — თქვა მან.

გიორგი მაშინვე გაჩერდა.

— იპოვეთ?

— არა. მაგრამ მის მეზობელთან კიდევ ერთი მოწმე გამოჩნდა. ქალი ამბობს, რომ გუშინ საღამოს ქეთევანი სადარბაზოსთან ვიღაცას ელაპარაკებოდა. კაცი იყო. კამათობდნენ. შემდეგ ქეთევანი უკან შევიდა, კაცი კი ქუჩისკენ წავიდა.

— იცნობს?

— ამბობს, რომ სახე ვერ დაინახა. მაგრამ ერთი რამ დაიმახსოვრა.

— რა?

— ქეთევანს ხელში პატარა ფოტო ეჭირა. საუბრის დროს კაცს აჩვენა. კაცმა კი ფოტო არ გამოართვა.უბრალოდ დახედა და წავიდა.

ანა გიორგის მიუახლოვდა.

— ლევან, ფოტოზე რაიმე აღწერა აქვს?

— მხოლოდ ის, რომ პატარა იყო, ძველი, კიდეებში ოდნავ დახეული. მეტი არაფერი.

გიორგიმ თვალები დახუჭა და რამდენიმე წამით დაფიქრდა.

— ქეთევანი სახლიდან მარტო გავიდა?

— ჯერ არ ვიცით. მაგრამ ახლა კიდევ ერთი პრობლემა გვაქვს.

— რა?

— მის ბინაში ნაპოვნი ფურცელი. ექსპერტებმა დაადგინეს, რომ ის იმ ბლოკნოტიდანაა ამოხეული,რომელიც ქეთევანის საძინებელში იდო. ანუ დიდი ალბათობით, თავად დაწერა.

ანა ტელეფონს მიუახლოვდა.

— ლევან, ტექსტი ბოლომდე წაიკითხეთ?

— არა. ფურცლის მეორე მხარესაც არის ნაწერი. ჯერ არ გადმომიგზავნია.

— რა წერია?

ლევანმა რამდენიმე წამი დაიცადა.

— „თუ ეს ფოტო ისევ გამოჩნდა, მაშინ მან იცის, რომ მე ვთქვი სიმართლე.“

ანა გაშეშდა. გიორგიმ მისკენ გაიხედა.

— რა სიმართლე? — იკითხა მან.

— არ ვიცი, — უპასუხა ლევანმა. — მაგრამ ერთი რამ ცხადია: ქეთევანს მხოლოდ ჩვენება კი არ ახსოვდა. რაღაც ისეთი იცოდა, რის თქმასაც წლების განმავლობაში ვერ ბედავდა.

ზარი დასრულდა.

ანამ ქუჩას გახედა. მანქანების ხმაური ჩვეულებრივად გრძელდებოდა. ხალხი სამსახურში მიდიოდა,მაღაზიების კარები იღებოდა, სადღაც ვიღაცას ტელეფონი ურეკავდა. ქალაქი არაფერს ამჩნევდა.

მაგრამ მათთვის ძველი საქმე უკვე აღარ იყო მხოლოდ დოკუმენტების შედარება. ქეთევანი გაუჩინარებული იყო. დავითს ფოტო ჰქონდა, რომელიც, როგორც ჩანს, ვიღაცას ძალიან სჭირდებოდა. ხოლო ელენეს ის განმეორებითი გამოკითხვა, რომელზეც არქივში ჩანაწერი არსებობდა, არასოდეს ჩაუტარებია.

გიორგიმ მანქანის გასაღები ამოიღო.

— უნდა გავარკვიოთ, ვის ელაპარაკებოდა ქეთევანი.

ანამ თავი დაუქნია.

— და სანამ ამას გავაკეთებთ, უნდა ვიპოვოთ თვითონ ქეთევანი.

ამჯერად არც ერთს უთქვამს, რომ ყველაფერი შეიძლება უბრალოდ დამთხვევა ყოფილიყო. მათ უკვე საკმარისი მიზეზი ჰქონდათ, რომ ასე აღარ ეფიქრათ.


______

გამარჯობათ მეგობრებო,
დაგიბრუნდით ახალი თავებით.
იმედია ისიამოვნებთ